Spionage

‘De controles van de IND op kennismigranten zijn te mager’

Volgens experts kan het IND veel meer doen om kennismigranten te controleren. Beeld ANP
Volgens experts kan het IND veel meer doen om kennismigranten te controleren.Beeld ANP

Jaarlijks komen zo’n 14.000 kennismigranten van buiten Europa naar Nederland. De Immigratie- en Naturalisatiedienst doet geen noemenswaardige controles op wie zij zijn en of ze een schoon blazoen hebben. Daarmee maakt Nederland zich kwetsbaar voor spionage en ongewenste politieke beïnvloeding, stellen experts. Vier vragen.

Waarom heeft Nederland deze regeling?

Nederlandse bedrijven hadden altijd grote moeite om niet-Europees personeel naar Nederland te halen, omdat de procedures veel te lang duurden. Daarom is in 2004 een regeling ingevoerd waarmee ze snel verblijfsvergunningen kunnen regelen. Op dit moment maken ruim 6600 bedrijven en organisaties gebruik van deze regeling, zoals telecomconcern KPN, hightechbedrijf ASML en Booking.com. Als bedrijven eenmaal zijn toegelaten tot de regeling, dan behandelt de Immigratie- en Naturalisatiedienst de aanvragen van hun medewerkers sneller.

Hoe kunnen bedrijven meedoen aan deze regeling?

De IND moet deze bedrijven eerst goedkeuren. Daarbij kijkt de Dienst of het bedrijf financieel gezond is en of het ooit boetes heeft gekregen voor bijvoorbeeld mensensmokkel, arbeidsuitbuiting of het niet betalen van belastingen. Maar de IND controleert niet hoe het bedrijf in het buitenland opereert. Uit onderzoek van Journalistiek platform Investico voor Trouw en De Groene Amsterdammer blijkt nu dat er ook dubieuze Chinese en Russische organisaties op de lijst staan. Terwijl de AIVD in alle recente jaarverslagen waarschuwt voor spionage door Rusland en China, staan deze landen in de top vijf van de kennismigrantenregeling. In de afgelopen acht jaar kwamen er via de regeling 4300 Chinezen en ruim 3500 Russen naar Nederland.

Zelfs de uitgebreide arbeidsmarktcheck – of de medewerkers echt nodig zijn en niet binnen de EU kunnen worden gevonden – is afgeschaft om de procedure sneller te maken. Na zo’n goedkeuring mag het bedrijf zelf bepalen wie verblijfspapieren moet krijgen.

Hoe werkt het?

De migrant vult zelf een korte checklist in en verklaart dat hij geen crimineel verleden heeft. Zijn werkgever moet controleren of die verklaring klopt. De IND controleert niet zelf of iemand een gevaar vormt voor de openbare orde en veiligheid. De Inspectie Veiligheid en Justitie constateerde in 2017 dat het schort aan handhaving door de IND. De Dienst wijst ook nauwelijks aanvragen af: in 2019 minder dan één procent. Het is niet bekend of deze mensen zijn afgewezen vanwege een veiligheidsrisico, maar dat is niet waarschijnlijk. De IND controleert vooral of de expats wel voldoen aan de looneis: zij moeten, om in aanmerking te komen voor de regeling, genoeg gaan verdienen in Nederland. Volgens de IND is de controle de laatste jaren verbeterd. Sinds 2018 is er een tiental bedrijven tijdelijk geschorst en zijn er zo’n 110 boetes uitgedeeld, voornamelijk voor administratieve fouten.

Hoe kan de IND beter controleren?

Hoogleraar migratierecht aan de Radboud Universiteit Tesseltje de Lange vindt dat de IND beter zou moeten controleren of bedrijven een gevaar vormen voor de openbare orde of veiligheid. “De controles die de IND nu doet vind ik te mager.” Volgens De Lange zou het beter zijn als de IND ook buitenlandse veroordelingen, sancties of risico’s op witwassen zou onderzoeken. Ook zou de IND navraag kunnen doen bij de AIVD.

Deze publicatie kwam tot stand met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (www.fondsbjp.nl).

Lees ook:

Nederland laat kwetsbare achterdeur open voor spionage via migrantenregeling

Op de lijst met bedrijven die kennismigranten hiernaartoe mogen halen, staan dubieuze Russische en Chinese bedrijven. Dat maakt Nederland kwetsbaar voor spionage en misbruik van verblijfsvergunningen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden