Notulendebat

De coalitie steunt het kabinet: er deed zich niets onoorbaars voor in ministerraad

Premier Rutte overlegt met minister Koolmees van sociale zaken. Beeld Werry Crone
Premier Rutte overlegt met minister Koolmees van sociale zaken.Beeld Werry Crone

Het debat over de notulen begint furieus, maar al snel wordt duidelijk dat de coalitiepartijen het kabinet niet te hard zullen aanpakken.

Niels Markus

Het debat over de openbaar gemaakte notulen uit de ministerraad start in de hoogste versnelling. Farid Azarkan (Denk) kondigt een motie van wantrouwen aan, medeondertekend door PVV, Forum, Bij1 en BBB. Azarkan fulmineert over ‘arrogantie’, een ‘bananenmonarchie’ en ‘dictatoriale trekjes’. “Informatie delen met de Kamer, conform artikel 68 van de Grondwet? Nee joh! Daar deed het kabinet ook niet aan!”

Geert Wilders (PVV) doet er vervolgens nog een schepje bovenop. Hij noemt het kabinet “een politieke maffiabende met aan het hoofd een onbetrouwbare leugenaar als premier”. De ministerraad zit volgens Wilders “vol incompetente bange mensen, narcisten, egoïsten, die vooral bezig waren hun eigen hachje te redden in plaats van de problemen van de slachtoffers van de toeslagenaffaire op te lossen”.

‘Zorg dat ellende in de toekomst wordt voorkomen’

Als D66-Kamerlid Rob Jetten even later Lilian Marijnissen (SP) interrumpeert, wordt duidelijk dat de coalitie de notulen heel anders duidt. Wat er in de via RTL Nieuws uitgelekte notulen stond, had de Kamer volgens Jetten allang kunnen weten. Dat stond immers ook in de geanonimiseerde notulen die de commissie die onderzoek deed naar de kinderopvangtoeslagaffaire had ingezien. Jetten: “Ik wil ervoor waarschuwen dat we hier allerlei opgeklopte ophef gaan hebben over zaken die de Kamer allang wist. Laten we onze energie steken in het beantwoorden van de vraag hoe we ervoor gaan zorgen dat dit soort ellende in de toekomst wordt voorkomen, en hoe we het sneller oplossen voor al die getroffen Nederlanders.”

Het is dan duidelijk dat de coalitiepartijen, die op ChristenUnie na donderdag allemaal in het beklaagdenbankje zitten, niet van plan zijn het kabinet keihard aan te pakken. Hun bewindslieden spraken in de ministerraad immers allemaal hun ergernis uit over doorvragende Kamerleden.

Kritiek op het kabinet is voor de coalitiefracties ook kritiek op henzelf. Al langer is er irritatie, ook binnen de partijen zelf, over het gebrek aan dualisme tussen coalitiepartijen en kabinet. Veel besluiten werden op maandagmiddag in het overleg tussen premier, vicepremiers en de fractievoorzitters voorgekookt. De ministerraad hoeft de besluiten dan op vrijdag alleen nog goed te keuren.

Stoom afblazen tijdens een ministerraad

Die cultuur was ook terug te zien in opmerkingen van minister Cora van Nieuwenhuizen in de notulen. Zij vond dat Kamerleden uit de coalitie nooit kritischer op het kabinet mogen zijn dan oppositieleden. Rutte had dat blijkens de notulen beaamd. Maar de premier weigert donderdag zijn minister te kapittelen. Volgens hem willen ministers immers ook af en toe stoom afblazen tijdens een ministerraad. Hij raakt zichtbaar geïrriteerd door vragen over Van Nieuwenhuizen, die ook van zijn partijgenoot Sophie Hermans komen. Na een vraag van Jesse Klaver (GroenLinks), verzucht hij in vak-K: “Dit gaat echt te ver. Het is een keer klaar.”

De belangrijkste vraag van de dag is of het kabinet om politieke redenen de Kamer informatie onthield. Voor het grootste deel van de oppositie is dit inmiddels klip en klaar, maar VVD-fractievoorzitter Hermans weerspreekt dat, net als Rutte eerder. Daarmee gaan zij ook tegen de conclusie van de parlementaire onderzoekscommissie naar de toeslagenaffaire in, dat de Kamer om politieke redenen ‘ontijdig, onjuist en onvolledig’ geïnformeerd werd. Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren): “De Kamer is doelbewust verkeerd geïnformeerd. En de VVD-fractie zegt: ‘O ja, dat had niet gemoeten. We geven ze nog een kans’.”

Documenten waren voor intern beraad

Later op de dag blijft ook Rutte erbij dat zijn kabinet ‘niets onoorbaars’ gedaan heeft. De ministerraad hield stukken achter, omdat het kabinet niet wilde dat namen van ambtenaren openbaar zouden worden en omdat het documenten waren voor intern beraad. En die hoeven niet met de Kamer gedeeld te worden, vond het kabinet toen.

Volgens PvdA-leider Lilianne Ploumen blijkt uit de notulen wel degelijk dat het kabinet bewust om politieke redenen stukken geheim wilde houden. Minister Grapperhaus (justitie) bood staatssecretaris Snel van financiën immers aan om mee te denken over hoe de motie die om vrijgave van stukken vroeg niet uitgevoerd kon worden. Ploumen: “Dat klinkt als politieke motivatie”.

Lees ook:

Compensatie voor ouders in toeslagenaffaire loopt volledig vast: crisis bij de Belastingdienst

Het kabinet beloofde alle gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire voor 1 mei 30.000 euro uit te keren. De regeling zorgt voor een crisis bij de Belastingdienst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden