Toekomstplannen

De coalitie is nog niet van het stikstofspook af

Premier Mark Rutte verlaat het ministerie van landbouw na overleg over de stikstofproblematiek. Beeld ANP

Het kabinet hoopt begin volgende week plannen te presenteren om uit de stikstofimpasse te komen. Ook op langere termijn zijn pijnlijke ingrepen nodig.

Het kabinet heeft nog tot begin volgende week nodig om een uitweg te vinden uit de stikstofimpasse. Na lang overleg gistermiddag tussen premier Mark Rutte, een handvol ministers en fractievoorzitters van de coalitiepartijen, zijn er nog geen oplossingen om de bouw weer op gang te krijgen. Het is vooral onduidelijk of eventuele maatregelen ­juridisch zullen standhouden.

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) had bij aanvang van het overleg nog goed nieuws voor de coalitie, die oorspronkelijk morgen maatregelen wilde presenteren. Volgens bronnen rond het overleg wijzen RIVM-­cijfers erop dat 100 rijden op snel­wegen bij natuurgebieden zoveel stikstofuitstoot uitspaart, dat veel bouwprojecten weer kunnen doorgaan.

Het op gang trekken van achttienduizend projecten die stilliggen sinds de Raad van State in mei het oude stikstofbeleid afschoot, heeft de hoogste prioriteit van het kabinet. Mocht dat lukken, dan zijn in de komende maanden en jaren nog meer ingrepen nodig.

Wat is er nodig op korte termijn?

De boodschap van de bouwers is helder: als er niet snel gebouwd kan worden, vallen bedrijven om. Daarom wil de coalitie in één keer zo fors de stikstofuitstoot terugbrengen dat weer bouwvergunningen kunnen worden afgegeven.

Bedrijven kunnen dan een vergunning krijgen als zij de stikstofuitstoot bij de bouw onder een drempelwaarde houden. Vereiste is dat de stikstofuitstoot nú fors wordt ­teruggebracht, omdat veel natuur­gebieden al te lijden hebben onder meer stikstof dan zij aankunnen.

Vandaag bleek dat de meest voor de hand liggende maatregel om stikstofneerslag snel terug te brengen, het verlagen van de maximumsnelheid is. ‘Vroempartij’ VVD rijpte de geesten daar de afgelopen dagen al voor. Vrijdag zei premier Rutte dat hij geen taboes kent wat betreft de maximumsnelheid.

Een andere maatregel voor de korte termijn is het herstel van natuurgebieden. Het weer openen van dichtgegroeide stukken natuur en het omplaggen van de grond, brengt de hoeveelheid stikstof terug.

Op de middellange termijn

Op de iets langere termijn is een hogere drempelwaarde nodig, omdat nieuwe activiteiten vlakbij natuurgebieden weer nieuwe stikstofneerslag opleveren. Het kabinet wil serieus werk maken van het uitkopen van boeren. De half miljard die vorige week werd vrijgemaakt, is vooral daarvoor.

Alleen boeren die toch al wilden stoppen, zullen worden uitgekocht. Drie coalitiepartijen (VVD, CDA en ChristenUnie) hebben veel boeren in hun achterban, voor hen is gedwongen uitkoop nog altijd een ­taboe. Wel zullen boeren vlakbij natuurgebieden in de toekomst waarschijnlijk gedwongen verplaatst ­worden.

De hoop is dat de inkrimping van de veestapel volgend jaar al leidt tot minder stikstof en daarmee tot een hogere drempelwaarde. Zo kan de bouw de jaren daarna weer verder.

Een andere in de coalitie gehoorde oplossing is om weidegrond terug te geven aan de natuur. Door rundveehouders tegemoet te komen als zij het aantal koeien terugbrengen, kan een deel van de akkergrond gebruikt worden voor natuur. Zo ontstaat bovendien een ‘grondgebonden’ veehouderij, zonder mestoverschotten.

En op de lange termijn

Toch zullen op de lange termijn opnieuw taboes opduiken. Wat als blijkt dat het vrijwillig uitkopen van boeren niet genoeg stikstof bespaart? De landbouw is goed voor 46 procent van de stikstofuitstoot. De discussie over gedwongen inkrimping zal dan weer opvlammen.

De luchtvaart blijft voorlopig nog buiten schot. Volgend jaar komt de stikstofcommissie van Johan Remkes met een rapport over de luchtvaart. Het kabinet heeft onder voorwaarden groei van Schiphol toegestaan en het wil vliegveld Lelystad openen. Als iedereen moet inleveren, dan óók de luchtvaart, klinkt het in de coalitie.

Lees ook:
Zelfs de ‘vroempartij’ moet nu gas terugnemen

Het gaspedaal overal diep kunnen indrukken, is een kroonjuweel van de VVD. Maar steeds meer liberale oud-politici zeggen: 130 is onhoudbaar.

Hoe het stikstofgedrocht groeide en ter wereld kwam

Meer dan tien jaar geleden bleek dat het kabinet een probleem had met het stikstofbeleid. CDA, PvdA en VVD verzonnen gezamenlijk een aanpak. Dat plan sneuvelde. Nu zitten we met de brokken. Een reconstructie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden