Pfas

De bouwers en de baggeraars mogen hopen op verdere versoepeling van de Pfas-norm

Beeld ANP

Bouwers en baggeraars krijgen wat lucht. De strenge afspraken over giftige stoffen in de grond zijn iets versoepeld. En het kabinet stelt noodkrediet beschikbaar.

De normen voor Pfas, de verzameling giftige stoffen die zich ophopen in de bodem, zijn met onmiddellijke ingang verruimd. Het ministerie van infrastructuur en waterstaat verwacht dat de regels in de loop van 2020 nog wat soepeler kunnen.

Bouwers en baggeraars zuchten al enkele maanden onder de problemen met Pfas. Verantwoordelijk minister Stientje van Veldhoven (wonen en milieu) rept inmiddels zonder aarzeling over een ‘crisis’. Het afgelopen jaar is duidelijk geworden dat deze chemische en gevaarlijke stoffen overal in Nederland in de grond zitten. Een probleem was dat er nooit landelijke afspraken zijn gemaakt over welke hoeveelheid Pfas is toegestaan. Daarom besloot Van Veldhoven deze zomer om een zeer strenge veiligheidsnorm in te stellen. Een kilo bouwgrond mocht niet meer dan 0,1 microgram Pfas bevatten. In de praktijk betekende dit dat grond niet meer verplaatst mocht worden en dat vele bouw- en baggerklussen stil kwamen te liggen.

Het kabinet heeft vrijdag besloten om die norm met onmiddellijke ingang te verhogen naar 0,8 microgram Pfas per kilo bouwgrond. Dit moet ondernemers lucht geven in deze moeilijke tijden; ook de stikstofcrisis belemmert het werk aanzienlijk.

Bouwers en baggeraars hebben kritiek op Van Veldhoven omdat haar besluit deze zomer veel te streng en ingrijpend zou zijn. Volgens haar ministerie was er geen andere mogelijkheid. Het ontbrak aan een ‘landelijke achtergrondwaarde’ voor Pfas, zoals dat heet. Vanwege de ‘zorgplicht’ die de overheid heeft, werd de norm tijdelijk vastgesteld op 0,1 microgram. Van Veldhoven zei vrijdagmiddag na afloop van de ministerraad dat ze geen andere keuze had omdat de wet haar dit voorschrijft. Excuses aan bouwers en baggeraars zijn niet aan de orde. “Ik kan geen excuses aanbieden voor het volgen van de wet.”

Minister Stientje van Veldhoven. Beeld ANP

De minister heeft eerder dit najaar het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en kennisinstituut Deltares laten onderzoeken wat een verantwoord veiligheidsniveau voor Pfas is. Die resultaten zijn deze week binnengekomen bij de minister. Een versoepeling naar 0,8 microgram achten de onderzoekers op dit moment verstandig. Van Veldhoven heeft gemeenten, provincies en waterschappen verzocht om ‘de ruimere mogelijkheden zo snel mogelijk en maximaal te benutten’. Het ministerie en het RIVM zeggen dat die 0,8 nog een voorzichtige indicatie is. Komende maanden wordt uitvoeriger onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van Pfas in de bodem. De verwachting is dat de norm ergens in de tweede helft van 2020 verder kan worden verruimd.

Volgens Van Veldhoven is met de verhoging naar 0,8 microgram ‘al een hele grote stap gezet'. “Ik verwacht dat het overgrote merendeel van de vastgelopen bedrijven hiermee geholpen is.” 

Het kabinet wil ondernemers die in financiële moeilijkheden zijn gekomen vanwege de Pfas-crisis helpen. De overheid kan voor een deel garant staan voor bedrijven die extra krediet nodig hebben. Deze regeling wordt een jaar lang versoepeld voor onder andere het grondverzet en de baggersector.

Van Veldhoven heeft al eerder aangekondigd dat ze een verbod wil op alle ‘niet essentiële’ producten waar Pfas inzit. Ze doelt bijvoorbeeld op regenjassen en koekenpannen. Dit moet in Europees verband worden geregeld.

‘De Pfas-norm is milimeterwerk’

We weten te weinig van Pfas om iets te vinden van de opgerekte norm, reageerde zowel Greenpeace, Milieudefensie als Natuur & Milieu vrijdag. De Pfas-norm is zulk millimeterwerk, dat ze zich moeten inlezen. De milieuorganisaties kijken wel met argusogen naar het sleutelen aan regels, waardoor de bouw weer op gang komt. En waar ze wel uitgesproken over zijn: de terugval in de bouw is zeker geen reden voor het schrappen van álle Pfas-eisen of miljoenencompensatie, waar VNO-NCW om vroeg. “Het bedrijfsleven is zelf verantwoordelijk voor de grote hoeveelheid giftige stoffen in de grond”, aldus de gezamenlijke milieuorganisaties.

“Maar onhelder is of de verruiming van 0,1 naar 0,8 microgram schadelijk is”, zegt een woordvoerder bij Natuur en Milieu. Ook Greenpeace heeft geen mening paraat. “We hebben weinig expertise over Pfas in huis”, zegt een woordvoerder. Idem bij Milieudefensie. “We zitten goed in het stikstofdossier, Pfas moeten we ons nog inhoudelijk in gaan verdiepen”, aldus een zegsman. Dat gaat gebeuren, zegt Milieudefensie. “Pfas gaat tenslotte over milieu.” De milieubeweging wil in later stadium een gegrond oordeel geven over het toestaan van de giftige deeltjes uit de bouw. Dan pas kunnen ze zeggen tot waar het kabinet maximaal mag gaan, bij het oprekken van de Pfas-norm. 

Reactie ondernemers

Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland zijn gematigd positief over de nieuwe Pfas-plannen. “Wij hebben steeds twee zaken bepleit: een werkbare norm en een schadevergoeding voor geleden leed. Op beide punten biedt de minister de bedrijven openingen”, aldus de ondernemersorganisaties. Van belang is wel dat overheidsopdrachtgevers de ruimte nu per direct gaan benutten. Ook zijn er nog zorgen over het natte grondverzet.

Hans de Boer, voorzitter VNO-NCW: “Het lijkt dat met de nieuwe normen 80 procent van het stilliggende werk in het droge grondverzet weer op gang kan komen. Dat is goed, ook al heeft dit te lang op zich laten wachten. Voor het natte grondverzet, en dat is 80 procent van het totale volume, is het echter de vraag of de norm toereikend is. We blijven daarom goed kijken of wat op papier staat, inclusief de schaderegeling, ook echt werkbaar is.” Ook Jacco Vonhof, voorzitter van MKB-Nederland, benadrukt dat tempo is geboden: “Het is van groot belang dat gemeenten, provincies en waterschappen met onmiddellijke ingang de ruimere mogelijkheden gaan benutten, zodat ondernemers ook eindelijk echt weer aan het werk kunnen.”

Transport en Logistiek Nederland (TLN) is na een rondgang langs de leden minder positief. De hogere normen voor Pfas haalt het grootste deel van de grondtransportsector namelijk niet direct uit de problemen, zegt TLN. Veel betrokken bedrijven vrezen dat de vrachtwagens voorlopig nog steeds aan de kant moeten blijven staan. De schade is in de transportsector al opgelopen tot tientallen miljoenen euro’s. Om die schade te beperken moeten de problemen zo snel mogelijk worden aangepakt. TLN had ook gewild dat gedupeerde bedrijven gecompenseerd zullen worden. 

Lees ook:

Pfas-crisis? Had nou maar geluisterd naar die wetenschappers

Het ministerie van infrastructuur en waterstaat licht vandaag de versoepelde normering voor de stoffengroep Pfas toe. Die moet vastgelopen baggeraars en bouwers meer lucht geven en faillissementen voorkomen. Maar was de Pfas-crisis ook te voorkomen?

Wat is Pfas en hoe gevaarlijk is het eigenlijk?

Pfas is een verzamelnaam voor zo’n 6000 verbindingen die worden gebruikt in onder meer teflon, waterafstotende kleding en blusschuim. Sinds een maand leggen die de bouw plat. Hoe komt dat?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden