Garantiestelsel

CU: In de toekomst alleen noodsteun voor bedrijven die verantwoord ondernemen

De Action, volgens Segers ‘een bedrijf dat troep uit China haalt’.Beeld ANP

Bedrijven die noodsteun willen, moeten voortaan al vóór een crisis toezeggen dat zij maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dat kan via een nieuwe garantieregeling, die bedrijven tot keuzes dwingt, aldus de ChristenUnie.

Noodhulp voor bedrijven in crisistijd moet voortaan anders worden georganiseerd, al ver voor de crisis zich voordoet. Alleen bedrijven die maatschappelijk verantwoord willen ondernemen, komen dan nog in aanmerking. De overheid moet voor hen een vangnet bouwen, in de vorm van een ‘Nationale Bedrijven Garantie’, wil de ChristenUnie. Andere bedrijven krijgen geen steun meer.

De ChristenUnie vraagt het kabinet onderzoek te doen naar zo’n garantiestelsel. Mogelijk wordt aan bedrijven gevraagd premie te betalen in goede jaren, in ruil voor de zekerheid dat ze in crisis gestut worden. 

Het idee is ontleend aan een vergelijkbaar systeem dat al bestaat voor hypotheken, de Nationale Hypotheek Garantie. Volgens de partij is dit vangnet-met-voorwaarden op vrij korte termijn te regelen.

Een Nationale Bedrijven Garantie dwingt bedrijven te kiezen of zij de risico’s met de samenleving willen delen of niet, zegt fractieleider Gert-Jan Segers. “Dat geeft duidelijkheid. Een bedrijf dat helemaal gaat voor de belangen van aandeelhouders, weet dan dat het bij een crisis niet kan aankloppen voor overheidssteun. Een bedrijf dat zorgvuldig omgaat met de belangen van werknemers, weet zich verzekerd van steun in noodgevallen. Het is een concrete manier om te voorkomen dat de overheid in crisistijd het soort roofdierkapitalisme moet gaan steunen dat je niet wilt steunen.”

Gert-Jan Segers (ChristenUnie) Beeld ANP

De winkelketen Action

Segers noemt Action als voorbeeld. (“Een bedrijf dat troep uit China haalt.”) Dit jaar keerde Action nog 560 miljoen uit aan aandeelhouders en topmanagers, maar reserves om in crisis overeind te blijven zijn er niet.

Vandaag debatteert de Tweede Kamer over een nieuw noodpakket voor bedrijven die door het coronavirus de lonen niet meer kunnen betalen. Ook daaraan zijn al eisen gesteld, bijvoorbeeld over bonussen. Maar een garantiestelsel gaat veel verder.

In een garantiestelsel kan de politiek precies aangeven wat bedrijven moeten doen of laten om aanspraak te maken op redding. Segers: “Bijvoorbeeld: Hoe ga je om met personeel, hoe ziet je loongebouw eruit? Een gezonde verhouding is als de topman bijvoorbeeld maximaal vijf keer het loon verdient van een gewone werknemer. Daar kunnen we bedrijven voor laten tekenen. Hoe ga je om met duurzaamheid, haal je de doelstelling van het Klimaatakkoord? Hoe zit de verhouding tussen vreemd en eigen vermogen?

Personeel moet wel goed bedrijf kiezen

Voor werknemers van bedrijven die géén garantie aanvragen, is er dan een nadeel. Zij lopen in zo’n systeem meer risico op ontslag bij een crisis. De cassières van de Action hoeven dan geen hulp van de overheid te verwachten.

Volgens de ChristenUnie wordt werken bij zo’n bedrijf minder aantrekkelijk. “Maar de eerste verantwoordelijk ligt bij de werkgever, die moet het beter regelen.”

Door de coronacrisis, en eerder de bankencrisis, is de overheid allang de ‘verzekeraar van de samenleving’ geworden, zegt de ChristenUnie-fractievoorzitter.

“De miljarden vliegen eruit. Het wordt tijd om lessen te trekken: wát voor bedrijven gaan we voortaan redden? De coronacrisis laat zien waar de kwetsbaarheden zitten van de economie. Die zit bij de arbeidsmarkt met z’n 40 procent flexwerkers. Die zit bij de afhankelijkheid van China bij medicijnen en beschermingsmiddelen. En die zit bij het rauwe kapitalisme, dat we nu echt moeten gaan intomen.”

Debat over tweede steunpakket

Een tweede steunpakket van 13 miljard is vandaag onderwerp van debat in de Tweede Kamer. Het zal daarbij vooral gaan over het schrappen van de ontslagboete. Minister Koolmees van sociale zaken wil bedrijven die personeel ontslaan, niet langer straffen met een boete, zoals wel het geval was bij het eerste noodpakket. Die bedrijven moeten wel de noodsteun die ze ontvingen, teruggeven. De linkse oppositie dreigt uit protest over het verdwijnen van de ontslagboete tegen het tweede noodpakket te stemmen.

Lees ook: 

Het kabinet waarschuwt ondernemers: Pas je aan aan de anderhalve meter. 

Bedrijven krijgen nog eens drie maanden noodsteun. Maar dat komt met een waarschuwing: pas je aan aan de nieuwe werkelijkheid. ‘Het heeft geen zin alles in stand te houden’, waarschuwt minister Wiebes.

Achteraf had carnaval geschrapt moeten worden (maar achteraf is het makkelijk praten)

Terugblik op de eerste maand van de epidemie. Hebben we corona onderschat? Deskundigen zeggen van niet. Het gloednieuwe virus overdonderde ons allen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden