AnalyseCongressen

Coalitiepartijen zoeken grenzen op van stikstofafspraken — dat is óók nieuwe bestuurscultuur

In De Fabrique in Utrecht houdt het CDA haar najaarscongres.  Beeld ANP /  Novum RegioFoto
In De Fabrique in Utrecht houdt het CDA haar najaarscongres.Beeld ANP / Novum RegioFoto

Na onrust in de partij, vraagt het CDA aanpassingen aan het stikstofbeleid. Dat is mede gevolg van de wens om een nieuwe bestuurscultuur.

Niels Markus

Onder druk van hun achterbannen zoeken coalitiepartijen VVD, CDA en ChristenUnie de grenzen op van de over stikstof gemaakte afspraken. Na de VVD-leden wil de Tweede Kamerfractie van het CDA ook aanpassingen aan het stikstofbeleid dat minister Christianne van der Wal afgelopen vrijdag presenteerde.

CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma zegt dat hij de doelen onderschrijft, waardoor in 2030 74 procent van de natuurgebieden niet verder door stikstof achteruit moeten gaan. Maar boeren moeten meer aan innovatie kunnen doen, vindt hij. Ook ziet het CDA het niet zitten dat in sommige natuurgebieden de stikstofuitstoot met bijna 100 procent terug moet worden gebracht. De minister had juist ‘maatwerk’ beloofd.

Heerma reageert op de stikstofplannen, nadat de afgelopen dagen onrust was ontstaan in het CDA. In een verklaring schrijven tien afdelingen in de Limburgse en Brabantse Peel dat het kabinet ‘de weg totaal kwijt is’. Michel Rogier, de fractievoorzitter in Zuid-Holland, noemt het kabinetsplan een ‘bizar voorstel’. Hij vreest dat de leefbaarheid van het platteland vergaand verslechtert als de plannen worden uitgevoerd.

Hoe zit het met industrie, luchtvaart en wegverkeer?

De christendemocraten hebben er veel moeite mee dat het kabinet alleen plannen voor de landbouw presenteerde. De voornemens voor industrie, luchtvaart en wegverkeer komen later dit jaar. Ook binnen de andere coalitiefracties bestaat hierover ergernis. ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers zegt dat hij pas akkoord gaat met de stikstofplannen, als hij de plannen voor de andere sectoren kent.

Dat de coalitiefracties zich zo nadrukkelijk uitspreken over het stikstofbeleid, toont aan hoe gevoelig de nieuwe maatregelen liggen. Ook is het een gevolg van de wens voor een ‘nieuwe bestuurscultuur’ in Den Haag. De partijen spraken af om niet meer alle afspraken dicht te timmeren in een maandags coalitieoverleg. Fracties voelen nu meer vrijheid om in de media hun wensen of twijfels te uiten.

Binnen de ChristenUnie klinken ook aanmerkingen op de manier waarop het RIVM de stikstofuitstoot meet. Wat betreft het landelijke of regionale beeld, werken de meetstations uitstekend: het lijdt geen enkele twijfel dat er een dikke ‘stikstofdeken’ over Nederland ligt, die schadelijk is voor kwetsbare natuur. Maar de meetpunten zijn minder geschikt om op boerderijniveau te kunnen bepalen waar veel stikstof wordt uitgestoten. De ChristenUnie wil daarom meer ‘zorgvuldigheid’ bij het bepalen waar de natuur het meest lijdt onder de stikstof.

Vraagtekens bij meetmethoden

Dat doet denken aan de motie die zaterdag door 51 procent van de leden op het VVD-congres gesteund werd. Daarin pleitten kritische leden voor meer innovatie om de stikstofdoelen te halen. Die motie stelde ook vraagtekens bij de meetmethoden die het kabinet gebruikt.

VVD-Kamerlid Thom van Campen vond dat de critici zo vraagtekens stelden bij wetenschappelijke methoden, waardoor hij niet akkoord ging met de strekking van de motie. Wel heeft hij een hoorzitting georganiseerd om van wetenschappers te horen hoe de modellen verbeterd kunnen worden.

D66, dat zaterdag een congres houdt, is in de coalitie de grootste voorstander van een ferm stikstofbeleid. D66-Kamerlid Tjeerd de Groot noemt het halen van de stikstofdoelen ‘onontkoombaar’. Hij benadrukt dat de doelen juridisch vastliggen, en dat de andere partijen die niet kunnen wijzigen. Hij stelt vraagtekens bij de wens van CDA en VVD om in te zetten op innovatie, zodat minder boeren hoeven te worden uitgekocht. Geregeld keuren rechters stal-innovaties af, omdat die vaak veel minder stikstof uitsparen dan de fabrikanten beloven.

Op één punt zijn VVD, CDA en D66 het eens: zij vinden dat het kabinet onvoldoende heeft uitgewerkt welk perspectief boeren hebben. Boeren nabij natuurgebieden zitten volgens hen in onzekerheid over welke regelingen tot uitkoop of verplaatsing er zijn en hoe zij extensief, meer in balans met de natuur kunnen werken. “Een gemiste kans”, vindt CDA’er Heerma.

Lees ook:

Stikstofstemming VVD legt tweedeling partij bloot

Met de afwijzing van de stikstofplannen tikken VVD-leden premier Rutte en de VVD-top op de vingers voor het uitvoeren van ‘D66-fantasieën”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden