Motie van afkeuring

Coalitiepartij ChristenUnie brengt met stem voor afkeuring Kaag en Bijleveld in het nauw

 De demissionaire ministers Sigrid Kaag van buitenlandse zaken (links) en Ank Bijleveld van defensie spreken met demissionair premier Mark Rutte tijdens het Afghanistandebat in de Tweede Kamer.  Beeld ANP
De demissionaire ministers Sigrid Kaag van buitenlandse zaken (links) en Ank Bijleveld van defensie spreken met demissionair premier Mark Rutte tijdens het Afghanistandebat in de Tweede Kamer.Beeld ANP

Ondanks de vele spijtbetuigingen van het kabinet woensdagavond, is de kans groot dat de Tweede Kamer een motie van afkeuring steunt tegen ministers Kaag en Bijleveld vanwege hun rol in het Afghanistandebacle.

De Tweede Kamer steunt donderdagavond hoogstwaarschijnlijk een motie van afkeuring tegen de ministers Sigrid Kaag van buitenlandse zaken en Ank Bijleveld van defensie vanwege hun rol in de chaotisch verlopen evacuatie vanuit Afghanistan. De woensdagavond ingediende moties lijken een onverwachte meerderheid te behalen nu coalitiepartij ChristenUnie heeft laten weten voor de moties te zullen stemmen. Een groot deel van de oppositie maakte woensdag al kenbaar achter de moties te staan. Dit betekent overigens niet direct dat de bewindslieden moeten opstappen, maar dat de Kamer ze dwingt zich te beraden op gepaste consequenties voor hun acties.

“Uit alles blijkt dat er vanuit het Nederlandse kabinet onvoldoende coördinatie is geweest”, zo verklaart de ChristenUnie haar besluit in een persbericht. “Dat handelen is, zoals de bewindspersonen zelf ook zeggen, niet goed geweest en wat ons betreft ook afkeurenswaardig.” ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder toonde zich in verschillende debatten al kritisch richting de verantwoordelijke bewindslieden. Met een aangenomen motie verweet hij ze onder andere de Kamer onvoldoende te informeren. En meermaals wees hij erop dat moties van de Kamer niet of te laat werden uitgevoerd. Toch was het na het tot 2.45 uur durende Afghanistandebat van woensdag niet direct duidelijk hoe zijn partij erin stond. Ceder liet na zijn naam onder de moties van afkeuring te zetten die PvdA’er Kati Piri heeft ingediend.

Kaag hoofdverantwoordelijke

De pijn zit hem voor de Kamer in het gegeven dat zij al sinds juni minister Bijleveld van defensie aanspoorde met moties, Kamervragen en felle debatten om de Afghaanse tolken zo snel mogelijk te evacueren. Maar nog altijd zitten er 22 tolken vast in Afghanistan die recht hadden op Nederlandse evacuatie. In een van de moties wijst de Kamer minister Kaag van buitenlandse zaken aan als hoofdverantwoordelijke van de evacuatiemissie. Zij laakt ook het optreden van haar ministerie. Dat drong er bij de eigen ambassadeur in Afghanistan op aan niet 60 maar slechts 3 van de familieleden van lokaal ambassadepersoneel op de evacuatielijst te zetten. “Dat is luguber en onacceptabel", zei SP-Kamerlid Jasper van Dijk daarover. Kaag hield zelf vol dat ‘niemand ooit heeft gezegd dat het maar drie moeten zijn’. Haar ambtenaar, die een telefoongesprek had met de ambassadeur, zou slechts ‘een richting’ hebben gegeven bij het terugbrengen van het aantal te evacueren familieleden.

Hoe dan ook, met een mogelijke motie van afkeuring aan de broek – na de motie van wantrouwen het zwaarste middel dat het parlement in handen heeft – zullen Kaag en Bijleveld zich moeten beraden op welke consequenties zij hieraan willen verbinden. Beiden toonden woensdag tijdens het debat al berouw. Het kabinet heeft gehandeld op basis van verkeerde aannames. We hadden een blinde vlek, zei Kaag. De administratie van tolken, en ook ander lokaal personeel, had vele malen beter gemoeten, vervolgde Bijleveld enkele uren later. Demissionair minister-president Rutte vulde vlak voor het eind van het debat aan dat hij nog veel eerder van zichzelf had moeten laten horen. Maar die spijtbetuigingen gingen de Kamer niet ver genoeg, getuige de moties van afkeuring en zelfs een motie van wantrouwen van de SP.

‘Ik zou daar mijn eigen conclusies aan verbinden’

Het doet denken aan de nacht van 1 op 2 april van dit jaar. Toen zat Rutte vanwege het functie-elders-debacle over Kamerlid Pieter Omtzigt in het beklaagdenbankje. De gehele oppositie steunde een motie van wantrouwen tegen de demissionair premier. Kaag diende in plaats daarvan een motie van afkeuring in die wel voldoende steun genoot. Welke conclusies moest Rutte hieraan verbinden, vroeg fractieleider Esther Ouwehand van de Partij van de Dieren. “Nou, ik kan niet voor de heer Rutte spreken. Het zou mij in het diepste raken; laat ik het zo stellen. Ik zou daar mijn eigen conclusies aan verbinden.” De vraag is of Kaag, nu de rollen zijn omgedraaid, er daadwerkelijk voor kiest om op te stappen.

Overigens lijkt het er niet op dat de Kamer haar als hoofdschuldige aanwijst voor het Afghanistandebacle. Kamerleden wijzen er meermaals op dat het Bijleveld was, als defensieminister werkgever van de tolken en ander Afghaans personeel, die te weinig urgentie voelde en die verschillende moties van de Kamer niet uitvoerde. De PvdA zinspeelde op een motie van wantrouwen voor Bijleveld. Maar toen bleek dat die onvoldoende steun zou krijgen, koos de partij toch de iets minder zware motie van afkeuring. Om te voorkomen dat Bijleveld, anders dan Kaag, er door gesneuvelde moties uiteindelijk ongeschonden uitkwam.

Het is nog niet helemaal in kannen en kruiken dat de beide moties donderdagavond worden aangenomen. In theorie is er voldoende steun, maar omdat de Kamer verzocht heeft om een hoofdelijke stemming (de afzonderlijke Kamerleden brengen dan hun stem uit) kan daar zomaar verandering in komen.

Lees ook:

Na het Afghanistandebat wordt de formatie er niet makkelijker op

‘We hadden een gehele blinde vlek’, aldus minister Kaag over de dramatisch verlopen evacuatie uit Afghanistan. Toch wil ze het woord falen niet in de mond nemen. De formatie wordt er alleen niet makkelijker op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden