null Beeld

Plein 2Hoog bezoek

Churchill sprak in de Ridderzaal, Arafat kreeg een zijzaaltje

Wilma Kieskamp

Hij moest het beeld van de Nederlanders bijstellen, zei Winston Churchill toen hij hier in mei 1946 een grootse ontvangst kreeg, precies een jaar na de bevrijding. Churchill hield de Nederlanders voor ‘nuchter en onbewogen’. Tot hij zag hoe honderdduizenden mensen langs de route uit hun dak gingen om een glimp van hem op te vangen.

Wat minstens zoveel indruk maakte, was hoe het Nederlandse parlement hem ontving. Als speciale gast mocht Churchill in de Ridderzaal de verzamelde Tweede en Eerste Kamer toespreken. Een eer die normaal gesproken alleen was weggelegd voor de koningin op Prinsjesdag. Het werd het hoogtepunt van zijn zevendaagse bezoek aan het land.

Er was wel een procedureel foefje voor nodig om de Britse premier als spreker te laten optreden in het Nederlandse parlement. Zelf was hij daar immers geen lid van. De truc was om de bijeenkomst tot ‘ceremoniële vergadering’ om te dopen. Aan het politieke gehalte deed het ondertussen niets af.

Nog nooit vertoond sinds de val van het Romeinse Rijk

Churchill greep de kans om in de Ridderzaal de geesten rijp te maken voor zijn grote project, de komst van een ‘Verenigde Staten van Europa’. “Het wordt een verbond zoals nog nooit vertoond is sinds de val van het Romeinse Rijk”, zweepte hij de Kamerleden op.

De historische toespraak van de Oekraïense president Zelenski, vorige week in de Tweede Kamer, had qua momentum wel iets van het optreden van Churchill. Ook hij hield een zeer politieke toespraak. De Oekraïense president vroeg via een videoverbinding de Tweede Kamer om steun en vooral ook om het sturen van wapens.

Dit keer was er geen foefje voor nodig. Sinds kort kan de Tweede Kamer ook zelf beroemde regeringsleiders of staatshoofden uitnodigen. In 2021 is het reglement van orde van de Tweede Kamer aangepast. Buitenlandse gasten van de Kamer kunnen nu spreken in de plenaire zaal, op het hoofdpodium.

Een zelfbewuste Tweede Kamer vond het tijd om het voorrecht van gastheerschap anders te organiseren. Het inviteren van staatshoofden of regeringsleiders was tot nu toe officieel alleen voorbehouden aan de regering en de koning.

Beroemde gasten van de Tweede Kamer

1. Winston Churchill, 1946
2. Volodimir Zelenski, 2022
3. Dalai Lama: vijf maal tussen 1999 en 2014
4. Yasser Arafat, 1993
5. bijna te gast: Barack Obama in 2014

Uitzonderingen waren de keren dat er een gezamenlijke vergadering werd uitgeroepen van de Eerste en Tweede Kamer, zoals voor Churchill. Via zulke opties konden ook koning Hoessein van Jordanië (1997) en de Israëlische president Shimon Peres (2013) officieel als gast langskomen. De Franse president Mitterand (1984) mocht ook spreken voor de Eerste en Tweede Kamer, zij het dat voor hem alleen de buitenlandspecialisten waren uitgenodigd.

Bijna te gast was de Amerikaanse president Obama, in 2014. Met name D66 deed verwoede, maar vergeefse pogingen om het protocol van de Tweede Kamer daarvoor aangepast te krijgen.

Door het kleine zijdeurtje het Binnenhof op

Maar meestal was het een zijzaaltje, waartoe de buitenlandse gasten veroordeeld waren. Vergeten lijkt het bezoek van één beroemde gast in 1993. De Palestijnse leider Yasser Arafat kwam langs in december van dat jaar. Kamervoorzitter Wim Deetman loodste hem persoonlijk door het kleine zijdeurtje van het Binnenhofcomplex naar binnen.

Kamerleden wilden de Palestijnse leider graag spreken over de vredesbesprekingen met Israël, die dat jaar in gang waren gezet. De setting was als van een besloten commissievergadering, achter dichte deuren, waar Arafat arriveerde te midden van een haag van bewapende lijfwachten. Hij kreeg van de Kamer toezeggingen over hulp bij de aanleg van een haven in de Gazastrook.

Na afloop moest Arafat snel door, voor een lunch met premier Lubbers op het Catshuis. Daar wapperde de Palestijnse vlag op het dak, een achteraf unieke gebeurtenis.

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden