Vaccinatiecampagne

Chaotische taferelen in prikstraten en irritatie bij politici na stopzetten Janssen en AstraZeneca

Demissionair minister Hugo de Jonge van volksgezondheid. Beeld ANP
Demissionair minister Hugo de Jonge van volksgezondheid.Beeld ANP

De vaccins van Janssen en AstraZeneca blijven in het vervolg op de plank liggen. Het besluit leidde tot chaotische taferelen in prikstraten, maar het vaccinatieprogramma hoeft geen vertraging op te lopen.

De sinds enkele weken goed op stoom gekomen vaccinatiecampagne krijgt een nieuwe knauw te verwerken. Het kabinet neemt het advies van de Gezondheidsraad over om de vaccins van AstraZeneca en Janssen niet langer te gebruiken voor jonge leeftijdsgroepen. Vanaf deze week kunnen de eerste dertigers een afspraak maken voor een vaccin.

De Gezondheidsraad adviseert de rest van de vaccinatiecampagne alleen nog te prikken met de zogeheten mRNA-vaccins van Pfizer en Moderna. Die geven minder bijwerkingen dan de vaccins van AstraZeneca en Janssen, die in zeer zeldzame gevallen voor levensgevaarlijke bloedstolsels kunnen zorgen. Ook beschermen de mRNA-vaccins beter tegen het coronavirus. Omdat er de komende tijd veel vaccins van Pfizer en Moderna geleverd worden en omdat het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames momenteel laag liggen, acht de raad het effectiever om jonge groepen zoveel mogelijk met deze vaccins te prikken.

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) neemt het advies over. Wel overweegt hij het Janssen-vaccin, waarvan slechts één prik nodig is, in te zetten voor groepen die moeilijk twee keer naar een teststraat kunnen komen, zoals daklozen, personeel in de scheepvaart of militairen.

Chaotische taferelen

De minister verwacht dat het door de aanpassing ongeveer vijf dagen langer duurt voordat iedereen een eerste prik gehad heeft. Voorzitter Bart-Jan Kullberg van de Gezondheidsraad denkt dat de vaccinatiecampagne misschien helemaal geen vertraging oploopt. Door leveringsproblemen bij Janssen werd het moment dat iedereen eenmaal geprikt is, uitgesteld van begin naar eind juli. Het nieuwe advies staat volgens Kullberg los van die problemen. Janssen is verantwoordelijk voor slechts 5 à 10 procent van de per week ongeveer 1,3 miljoen geleverde vaccins.

Wel veroorzaakte het nieuwe advies woensdag tijdelijk oponthoud en chaotische taferelen bij GGD’en en prikstraten. Normaal gesproken hadden mensen die geboren zijn in 1982 en 1983 vanaf woensdag een prikafspraak kunnen maken. Dit is uitgesteld, omdat de GGD’en zoals verwacht overspoeld werden met telefoontjes van bezorgde mensen. Een deel van hen zou geprikt worden met Janssen of AstraZeneca, en wil nu een ander vaccin. In sommige prikstraten werden mensen weggestuurd die kwamen voor een inenting met Janssen. Dit is volgens het ministerie niet de bedoeling. Mogelijk kunnen de 37-, 38- en 39-jarigen donderdag alsnog een afspraak maken.

Het is lang niet de eerste tegenvaller voor de vaccinatiecampagne. Nederland kwam zeer traag op gang, vergeleken met andere Europese landen. Vervolgens werd het prikken met AstraZeneca en Janssen een tijdje stilgelegd, vanwege onderzoek naar de bijwerkingen. Vanwege het tromboserisico worden alleen nog zestigplussers met AstraZeneca ingeënt.

Irritatie over nieuwe vertraging

Een deel van de Tweede Kamer is geïrriteerd over de nieuwe vertraging en verwacht donderdag opheldering van De Jonge, tijdens een Kamerdebat over het coronavirus. PvdA-Kamerlid Attje Kuiken: “Ik verbaas me er in hoge mate over dat er geen handelingsperspectief is bij het ministerie en de GGD’en. De chaos en onzekerheid worden alleen maar groter.” Aukje de Vries (VVD) vreest dat de datum waarop iedereen zijn tweede prik heeft gehad, mogelijk uitgesteld wordt. Dan zou de vaccinatiecampagne later zijn afgerond dan in augustus, wat nu de bedoeling is. Volgens Jaap van Delden van het RIVM valt dit waarschijnlijk te voorkomen.

Als dat lukt, dan blijft de voorwaarde in stand waaronder volgens De Jonge alle coronabeperkingen kunnen worden opgeheven per 1 september. Volgens hem is dat mogelijk als iedereen die dat wil beschermd is door vaccinatie.

GroenLinks-Kamerlid Lisa Westerveld heeft zich gestoord aan die uitspraak. “Volgens mij moeten we erg uitkijken dat we niet te snel uitstralen dat het allemaal voorbij is.” Eerder waren epidemiologen al kritisch over de uitspraken van de minister. Westerveld: “Er is nog een aantal mitsen en maren. Treden er in de zomer mutaties op waar de vaccins niet goed tegen werken? Daar valt nu nog heel weinig over te zeggen.”

Lees ook:

Een keus uit luxe: prikuitnodigingen nu alleen nog met Pfizer en Moderna

De voorzitter van de Gezondheidsraad, Bart-Jan Kullberg, geeft aan dat er nu meer ruimte is om het nut en de risico’s van de vaccins tegen elkaar af te zetten. “Op individueel niveau maken die verschillen niet veel uit. Maar als je een miljoen mensen gaat inenten, wel.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden