AnalyseLijsttrekkerschap

CDA-leider Hoekstra mist de schwung van een beroepspoliticus

CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra voorafgaand aan een tv-debat met Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (PVV). Beeld ANP
CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra voorafgaand aan een tv-debat met Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (PVV).Beeld ANP

De verwachtingen waren hoog bij het CDA, maar lijsttrekker Wopke Hoekstra staat toch vooral te zwoegen in de arena van de verkiezingscampagne.

De Amerikaanse politiek kent het adagium: regeren doe je in proza, campagne voeren doe je met poëzie. Een jaar geleden wist CDA’er Wopke Hoekstra als minister bij het begin van de coronacrisis de juiste snaar te raken met zijn uitspraak ‘Nederland heeft diepe zakken’. Maar een verkiezingscampagne is andere koek. Het vereist voortdurend creativiteit, met flair aanvallen pareren en speels plannen voor het voetlicht brengen.

Lijsttrekker Hoekstra heeft het lastig in de campagne. Hij worstelt met de felle debatten en heeft moeite met antwoorden op kritische vragen van kiezers. Hij zei het zelf al toen hij vorig jaar aanvankelijk geen lijsttrekker wilde worden: “Ik ben meer een bestuurder dan een beroepspoliticus. Ik wil dicht bij mijzelf blijven.” Maar de partij deed drie maanden geleden een beroep op hem. Dus nu staat hij toch in de arena.

In de peilingen bij de CDA-achterban was Wopke Hoekstra de grote favoriet om de kar te trekken bij het CDA. Dat was al het geval voordat Hugo de Jonge afhaakte en het partijleiderschap moest overdragen. Die had het als coronaminister te druk met de bestrijding van het virus en had geen tijd voor de partij. Hij stond ook onder druk omdat bijna de helft van de CDA’ers liever zagen dat Kamerlid Pieter Omtzigt het roer in handen nam.

Vanwege de populariteit van Hoekstra bij de achterban waren de verwachtingen bij het CDA hoog. Het is een zakelijk type, een minister van financiën die op de centen let, en dat doet het vaak goed. Hij had een paar gedurfde acties. Zo kocht hij in het geniep aandelen in de holding Air-France KLM en zette daarmee brutaal de Fransen te kijk. Verder lag hij dwars bij de vormgeving van een Europees coronafonds en haalde zich de woede op de hals van Zuid-Europa. De rest van Europa vond hem een vrek en ondiplomatiek, maar in Nederland maakte dit in het algemeen een krachtige indruk: Wopke laat niet met zich sollen.

Hoekstra’s running mate

In de top van het CDA werd werkelijk gedacht dat Hoekstra de partij van 19 zetels nu naar 30 of misschien wel 35 zetels zou kunnen loodsen. Op de avond van 11 december verscheen Pieter Omtzigt aan de deur van het woonhuis van de man die het CDA naar een hoger plan zou tillen. Hij stelde zich vierkant op achter Hoekstra.

In de campagne is Pieter Omtzigt vrijwel onzichtbaar. Hij staat op nummer twee van de kandidatenlijst en het CDA introduceerde afgelopen zomer het in Nederland nieuwe fenomeen running mate. Terwijl Hoekstra donderdag voor in de verkiezingsstrijd aantrad bij een radioprogramma, signeerde Omtzigt zijn nieuwe boek over een betrouwbare overheid die goed met zijn burgers omgaat in winkels in Zwolle en Arnhem. Het boek staat hoog op de bestsellerslijst, maar het thema van Omtzigt, dat veel aandacht krijgt in het het verkiezingsprogramma van het CDA, komt in de campagne van Hoekstra nauwelijks aan bod.

Op het ijs in Thialf

Het is onduidelijk welke accenten het CDA wil zetten. Na het aantreden van Hoekstra werd de titel van het verkiezingsprogramma ‘Zorg voor elkaar’ veranderd in ‘Nu doorpakken’, een term die de VVD eerder gebruikte. De VVD op zijn beurt, hanteert een CDA-term: ‘Samen sterker verder’.

Het is belangrijk voor een lijsttrekker om geen fouten te maken de laatste weken voor de verkiezingen. Toch overkomt dat Hoekstra en zijn adviseurs. Hij stond op het ijs in Thialf terwijl dat in coronatijd niet is toegestaan. Niemand komt los van dat beeld, omdat het CDA permanent een reclamefilm vertoont van Hoekstra op schaatsen. In een debat bij Op1 had hij de cijfers uit zijn eigen programma over het minimumloon niet op orde. “Dat heb ik even niet paraat”, gaf hij toe in een debat met GroenLinks-lijsttrekker Jesse Klaver.

Los van de vraag hoe de campagne de komende dagen verloopt, en los van de uitslag, woensdag op verkiezingsdag, kijkt het CDA al naar de volgende verkiezingen. Wie weet hoe andere partijen, met name de VVD van premier Mark Rutte, er dan voorstaan. Misschien heeft Hoekstra tegen die tijd de souplesse van een beroepspoliticus.

Lees ook:

Het is vooral de kiezer die de partijleiders in het nauw drijft tijdens eerste grote debat

Het bleken zondagavond de gewone kiezers die de lijsttrekkers van de zes grootste politieke partijen in het eerste grote tv-debat het zweet op de lippen brengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden