CDA’ers noemen harde conclusies Spies zwaar en terecht: ‘Deze spiegel is niet fraai’

 Voorzitter van de evaluatiecommissie, Liesbeth Spies, en interim partijvoorzitter Marnix van Rij (R) tijdens de persconferentie. Commissie-Spies presenteert het rapport met de bevindingen over het CDA rondom de Tweede Kamerverkiezingen. Beeld ANP
Voorzitter van de evaluatiecommissie, Liesbeth Spies, en interim partijvoorzitter Marnix van Rij (R) tijdens de persconferentie. Commissie-Spies presenteert het rapport met de bevindingen over het CDA rondom de Tweede Kamerverkiezingen.Beeld ANP

Veel CDA’ers onderschrijven de harde conclusies van de commissie-Spies. Er klinkt ook twijfel over hoe de partij verder moet. ‘Ik mis de omarming, de uitgestoken hand naar Omtzigt.’

CDA’ers noemen de harde conclusies van de commissie Spies over de mislukte verkiezingen ‘hard’, ‘zwaar’ maar vooral ook ‘terecht’. Het is ook ‘logisch’ dat het partijbestuur hiervoor verantwoordelijkheid neemt en is afgetreden.

Volgens Kamerlid Derk Boswijk heeft het bestuur “de enige juiste conclusie” getrokken. “Het CDA-verlies bij de verkiezingen hebben we alleen aan onszelf te wijten. Het is waardeloos om te horen. Tegelijkertijd zijn wij ook de enigen die hierin verandering kunnen brengen. En daar moeten we meteen mee beginnen, met inhoudelijk goede voorstellen.”

Blijft té algemeen

Gedeputeerde Eddy van Hijum noemt het “hard en confronterend” wat Spies schrijft. “De spiegel waarin we kijken is niet fraai. Nu gaat het erom wat je als partij van deze crisis leert, hoe gaan we verder. Ik had wel wat herkenbaarder de politieke stijl van Pieter Omtzigt omarmd willen zien. Dat je naast de mensen staat als partij en dat er een nieuw sociaal contract moet komen. Ik ben het rapport nog wat aan het verwerken, maar ik mis verder wel een grondiger diepere analyse. Er worden pogingen gedaan om de problemen te vatten, maar het blijft allemaal erg algemeen.”

De Limburgse voorzitter Harold Schroeder noemt het “heftig” wat er in de partij gebeurt. “De Verenigingsraad vandaag was ook zwaar en ernstig. En er is snel de neiging om terug te vallen in oud gedrag, elkaar verwijten maken. Maar we moeten nieuwe deuren openzetten en met elkaar verkennen hoe verder te gaan. En niet weglopen voor de conclusie van Spies: je wint geen verkiezingen zolang er geen eenheid in de partij is.”

Rapport is teleurstellend

De kritische stichting Sociale Christendemocratie zegt in een eerste reactie: “We vinden het rapport buitengewoon teleurstellend”. Bart van Horck van het CDA-netwerk Midvoor: “Het is goed dat het bestuur zijn verantwoordelijkheid neemt, maar de aanbevelingen zijn vaag, soms onduidelijk en verdienen concretisering. Hoe gaan we de partijcultuur veranderen? Er hoort in te staan dat Hoofd Fondswerving niet in een campagneteam hoort te zitten. Maar het is een éérste goeie stap.”

Schroeder is het met Spies eens dat het nu tijd is om te reflecteren “op onszelf, en erbovenuit stijgen”. Schroeder: “In de hele samenleving zijn de omgangsvormen verruwd. Die omgangsvormen hebben we ook in het CDA. Het was afgelopen jaar één grote litanie aan ruzies en eigenbelang. We staan als partij voor een essentiële vraag. Als wij niet meer in staat zijn om samen één partij te zijn, dan los je ook niets meer op. Ik vind het niet zo relevant of mensen sorry naar elkaar gaan zeggen of elkaar gaan kussen. Belangrijker vind ik wat we morgen en overmorgen gaan doen. Als we op het congres in september op dezelfde voet doorgaan met elkaar de maat nemen, dan bewijst dat het gelijk van Spies.”

Omtzigt

Hoe moet het nu verder met het CDA? Volgens Schroeder moet de christendemocratie terug naar de kernwaarden. “Ruud Lubbers zei bij het oprichtingscongres in 1980 dat we een volkspartij willen zijn met respect voor elkaar en de waarden waarvoor we staan. Het CDA gaat over de samenleving, elkaar de ruimte geven en als het nodig is elkaar vastpakken. Dat is het bestaansrecht van het CDA. Als we die waarden niet meer terugpakken, dan zit niemand straks meer op het CDA te wachten.”

Gedeputeerde Van Hijum betwijfelt wel of het rapport Spies voldoende basis is om te herstellen en verder te gaan. “De kloof tussen de afdelingen en de partijtop is heel groot. Dat merken we hier in Overijssel, waar Pieter Omtzigt zijn kernelectoraat zit, heel erg. Ik mis eerlijk gezegd de omarming, de uitgestoken hand naar Omtzigt, al is er inhoudelijk wel op zijn punten gereageerd.”

Basis moet zich gehoord voelen

“De Overijsselse afdelingen vragen zich serieus af of ze nog onderdeel van de landelijke CDA-vereniging willen zijn, of dat ze beter zelfstandig de gemeenteraadsverkiezingen in zullen gaan. Er is écht veel wantrouwen tussen stad en platteland, dat moet niet worden onderschat. Men wil bij de partij horen, maar dan moeten ze landelijk ook naar de afdelingen luisteren. De basis moet zich gehoord voelen.”

Volgens Kamerlid Boswijk moet het CDA weer een middenkoers gaan voren. Dat begint bij het omarmen van het partijdocument ‘Zij aan zij’, wat volgens de commissie-Spies te veel losgelaten is. “Er is te weinig mee gedaan. De komende tijd moeten we die visie uit gaan werken. Dat heb ik vorige week geprobeerd te doen met mijn landbouwvisie. We moeten onze tijd niet meer gebruiken met het maken van profilerende filmpjes op Twitter. Als je lang en consequent werkt aan een verhaal dan ziet de kiezer dat je meer doet dan je alleen bezighouden met beeldvorming.”

Lees ook:

CDA-bestuur stapt op na kritisch rapport over sfeer van ‘onderling wantrouwen’

“Het CDA heeft van zichzelf verloren”, concludeert de commissie-Spies over de verkiezingsnederlaag van de partij.In reactie is het landelijk bestuur opgestapt, op interimvoorzitter Marnix van Rij na.

Het CDA moet terug naar de maat der dingen, anders zal het midden het niet houden

Wat blijft er over van het CDA na de breuk met Pieter Omtzigt? Politiek columnist Hans Goslinga analyseert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden