Framing Hans de Bruijn

Brexit-framing: ‘onafhankelijkheid’ klinkt beter dan ‘scheiding’

In het verziekte brexit-debat is ieder woord omstreden.

Veel Schotten willen het Verenigd Koninkrijk uit, ze streven naar Schotse ‘onafhankelijkheid’. De Britten willen de EU uit, en streven dus naar Britse ‘onafhankelijkheid’, zegt een brexiteer. Dat klinkt positief, net als bij de Schotten. Een brexit is een vertrek, een scheiding – dat klinkt negatief. Dat woord ‘brexit’ is dus fout.

Een ‘harde brexit’? Misleidend taalgebruik, volgens veel brexiteers. Een harde brexit is gewoon de brexit, waartoe het Britse volk heeft besloten. ‘Zachte brexit’ is ook misleidend – een zachte brexit betekent dat bepaalde EU-regels blijven gelden. Is dus helemaal geen brexit.

Met een harde brexit ‘crash’ je de EU uit, zeggen tegenstanders. Dat klinkt bloederig – en is onjuist taalgebruik, zeggen brexiteers. Het is een ‘schone’ brexit – je bent helemaal van de EU af, begint met een ‘schone lei’.

Het Lagerhuis verbiedt nu wettelijk een no-dealbrexit – een ‘overgave-wet’, zegt Johnson, die mijn onderhandelingspositie in Brussel ‘ondermijnt’. Fout taalgebruik, zeggen zijn tegenstanders. Overgeven doe je aan vijanden – de EU is niet de vijand.

Het lijkt alsof Johnson met die ‘overgave-wet’ Churchill als getuige opvoert – Johnson is een groot bewonderaar van Churchill. ‘We zullen ons nooit overgeven’, zijn Churchills beroemde woorden. Nee, zegt een Labour-politicus: Churchill was in de jaren dertig vaak kritisch op premier Chamberlain – en kreeg óók het verwijt dat hij diens onderhandelingspositie ‘ondermijnde’. Churchill is juist een ­getuige tegen Johnson. 

Met een slimme term kun je de werkelijkheid niet alleen beschrijven, maar ook maken. Bestuurskundige Hans de Bruijn wijst wekelijks op voorbeelden van framing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden