Formatie

Brengt deze ‘aanzet voor een opzet tot een regeerakkoord’ de formatie werkelijk op gang?

Onderhandelaar Sigrid Kaag (D66) op het Binnenhof maandag na haar gesprek met informateur Mariëtte Hamer. Beeld Phil Nijhuis
Onderhandelaar Sigrid Kaag (D66) op het Binnenhof maandag na haar gesprek met informateur Mariëtte Hamer.Beeld Phil Nijhuis

De formatie gaat verder nu ‘de aanzet tot een mogelijk regeerakkoord’ vrijwel af is. Gaat dit document de gesprekken uit het slop trekken?

De vier weken formatievakantie zitten erop en de vertrouwde hekken waaraan de partijleiders met de pers praten staan weer op het Binnenhof, dat nog heel even in gebruik is. En net als in juni zeggen de partijleiders haast te hebben.

Tot zover niets nieuws onder de zon. Wél ligt er inmiddels de ‘proeve van een regeerakkoord’ van VVD en D66, een term die het document volgens betrokkenen te veel gewicht geeft. D66-leider Sigrid Kaag spreekt van ‘een aanzet voor een opzet van een mogelijk regeerakkoord’. Ook te horen valt: ‘een basisdocument met bouwstukjes’. Het stuk, voor de zomer de laatste uitweg van informateur Mariëtte Hamer om de formatie los te trekken, is vrijwel af. Heel gedetailleerd is het niet, zo is er geen financiële verantwoording opgenomen. Er moet immers ook voor de andere partijen nog iets te onderhandelen overblijven.

Maandag kwamen VVD-leider Mark Rutte, en D66’er Kaag met fractievoorzitters Sophie Hermans en Rob Jetten naar Hamer om het document te bespreken. Dinsdag volgen de fractievoorzitters van de andere partijen die nog in aanmerking komen voor een plek in het kabinet: CDA, ChristenUnie, PvdA en GroenLinks, opnieuw gebroederlijk samen.

Het is maar de vraag of die partijleiders het document kunnen inzien, of dat ze alleen te horen krijgen waarover VVD en D66 de afgelopen tijd gesproken hebben. Die twee partijen geven elk een ander gewicht aan het document. Bij D66 is de verwachting dat het min of meer het startpunt van de gesprekken is, terwijl het volgens de VVD vooral nuttig was om de gedachten over een nieuw kabinet eens op papier te zetten. Dat is gelukt, de partijen weten weer iets beter wat ze aan elkaar hebben, redeneert de VVD, en dan kan het stuk nu de papiercontainer in, zodat het échte onderhandelen kan beginnen.

Het ongeduld in de Kamer neemt toe

Helemaal onbeduidend is die vraag over het tonen van het werkstuk niet. Vanuit de Tweede Kamer klinkt de roep om het stuk openbaar te maken. Het ongeduld in de Kamer, de opdrachtgever tijdens de formatie, neemt toe. Als het document dinsdag niet getoond wordt aan de mogelijke coalitiepartners, is het makkelijker ook de Kamer het stuk te onthouden voor het formatiedebat van vermoedelijk volgende week. Als CDA, ChristenUnie en de linkse partijen het stuk wél te zien krijgen, moet het ook met de andere partijen gedeeld worden. Het zou immers wel een heel ingewikkeld debat worden als de ene helft van de Kamer de inhoud kent en de andere helft niet.

Het is de vraag of er tegen die tijd al verdere voortgang geboekt is. De zomerpauze heeft de impasse over wie gaan onderhandelen niet doorbroken, ondanks dat Rutte ‘goede moed’ heeft en Kaag met ‘frisse energie’ aan de slag gaat. Hamer hoopte dat partijen die zich kunnen vinden in de proeve met elkaar aan tafel zouden gaan. Maar alle partijen volharden in hun wens om wel of juist niet met anderen te praten. VVD en CDA willen niet met twee linkse partijen, GroenLinks en PvdA houden elkaar vast. En Kaag zette maandag in het AD nog maar eens een streep in het zand: zij wil juist met PvdA en GroenLinks praten, want met de ChristenUnie in Rutte III had D66 te weinig voortgang geboekt op medisch-ethisch vlak.

Lees ook:

De formatie is een ‘chicken game’: in volle vaart op het ravijn af, maar wie stuurt er als eerste weg?

Het was hét middel van informateur Mariëtte Hamer om de formatie los te wrikken: VVD en D66 moesten een ‘proeve van een regeerakkoord’ schrijven. Het is de vraag of het gewerkt heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden