ColumnLex Oomkes

Brabant mag verloren zijn, in het land wil het CDA pal staan

Tijden hield hij zich stil. Vraag op vraag werd door CDA-partijvoorzitter Rutger Ploum niet beantwoord. Samenwerking met Forum voor Democratie behoorde daar te worden afgewogen waar de vraag thuishoorde: de provincie Brabant. De Brabantse christen-democraten dienden zichzelf van een antwoord te voorzien. En daar volgde steevast de zoveelste bezweringsformule op: de Brabantse leden zijn volwassen genoeg.

Zeker. Wie zal dat willen ontkennen? Ze waren immers ook volwassen genoeg om in de provincie een bestuurscrisis te laten ontstaan. Wie crisis maakt, moet die ook maar zelf oplossen. Voorschriften uit Den Haag konden ze daar in het zuiden vergeten.

Openbare uitgesproken voorschriften, althans. Naar verluidt waren de golven in het landelijke partijbestuur naar aanleiding van de Brabantse kwestie hoger dan uit de bezweringen van Ploum moet blijken. Natuurlijk is op landelijk niveau afgewogen wat de gevolgen zouden zijn van samenwerking met de partij van Thierry Baudet in Brabant.

De principes van de partij

Ploum kwam behoorlijk snel na het tot stand komen van het nieuwe Brabantse college, zo snel na het groene licht voor de samenwerking van de Brabantse afdeling, met zijn brief. Het mag als indirect bewijs gelden dat het op landelijk niveau wel degelijk een afweging geweest is. Ploum bezweert in de brief de leden dat zijn partij landelijk niet zal kunnen samenwerken met Forum voor Democratie. Onder meer vanwege uitspraken van Baudet, die niet verenigbaar zouden zijn met principes van zijn partij.

Iets dergelijks hoorden we tot nu toe nog niet in het CDA. Brabant mag verloren zijn, in het land wil het CDA pal staan. Voor een partijvoorzitter van de christen-democraten een immense stap. In eerdere discussies, ook die over eventuele samenwerking met de PVV in 2010, was immers het heilige principe een verantwoordelijke partij te willen zijn. Een partij op wie niet vergeefs een beroep kon worden gedaan om het land regeerbaar te houden.

Onderdeel van de discussie van destijds was de vraag of kon worden samengewerkt met partijen zonder interne democratische structuur, dan wel of het voldoende was dat de partij langs democratische weg zetels had weten te veroveren in de Tweede Kamer. De pleitbezorgers van de laatste stelling wonnen: hoe democratisch zou het zijn samenwerking te weigeren met een partij die het mandaat van zoveel kiezers gekregen had?

Tal van waarnemers duidden destijds de beslissing om met Wilders in zee te gaan als een strategische zet van interim-voorman Maxime Verhagen definitief een plek op de rechtervleugel van de politiek te zoeken. Het politieke midden werd te vol en het CDA diende haar ‘natuurlijke’ plek op rechts op te zoeken.

Verbazing over alle kritiek

Verhagen heeft zich altijd verbaasd over alle kritiek. Veel te weinig werd het bijzondere in de samenwerkingsconstructie met het CDA over het voetlicht gebracht. Wilders kreeg géén regeringsverantwoordelijkheid en mocht aan de zijlijn steunen en toekijken.

Ploum heeft kennelijk geen trek in een herhaling van die discussie, die in het CDA nog altijd wonden opentrekt. Of het land regeerbaar moet blijken, is nog helemaal niet aan de orde. Baudet mag democratisch in de Kamer zijn gekozen, hij mag een partij met een democratische structuur leiden, het doet allemaal niet ter zake. De Forum-leider doet op zijn zachtst gezegd vreemde uitspraken en dat is voldoende.

Dat het CDA in Brabant desondanks wel mag besturen met Forum komt daarmee onwillekeurig toch in een ander daglicht te staan. Kennelijk moest daar veel wijken om uiteindelijk die paar boeren een paar stappen tegemoet te kunnen komen.

Lex Oomkes is politiek commentator van Trouw en schrijft wekelijks een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden