VoorbeschouwingRutte IV

Bordesfoto op 1,5 meter, geen hand van de koning

Een leeg bordes bij Paleis Noordeinde.  Beeld ANP
Een leeg bordes bij Paleis Noordeinde.Beeld ANP

Het land heeft er 299 dagen op moeten wachten, een naoorlogs formatierecord, maar maandag is het zover: het nieuwe kabinet is een feit. Ministers en staatssecretarissen worden benoemd en beëdigd, waarna de regering op het bordes zal verschijnen. Waar moeten we op letten, ook vanwege corona?

Wilma Kieskamp

11.05 uur: De beëdiging (live) op paleis Noordeinde

Het wordt druk in de Grote Balzaal van paleis Noordeinde, waar de ceremonie plaatsvindt. Het is passen en meten omdat het nieuwe kabinet wel 29 ministers en staatssecretarissen telt. Alleen D66-leider Sigrid Kaag is afwezig na haar positieve coronatest van dit weekeinde. Koning Willem-Alexander beëdigt haar via een beeldverbinding digitaal als minister van financiën.

De aanwezigen moeten hoe dan ook afstand houden vanwege corona. Het is van tevoren allemaal geoefend en uitgemeten.

Handen schudden met de koning is niet toegestaan. Dat wordt een hoofdknikje.

De ceremonie van de beëdiging is zó voorbij: niet alle ministers hoeven naar voren te stappen, maar alleen degenen die nog niet eerder minister zijn geweest. Premier Rutte kan dus toekijken, net als de ministers Hoekstra, Schouten, De Jonge en Ollongren die allemaal terugkeren in het kabinet. Na de ministers worden ook de nieuwe staatssecretarissen beëdigd.

In 2017 zorgde Kaag voor een verrassing door als enige liberale politicus de eed af te leggen: “Zo waarlijk helpe mij God almachtig” in plaats van “Dat verklaar en beloof ik”. Dit keer is het waarschijnlijk VVD-minister Mark Harbers die eruit springt. Toen hij eerder staatssecretaris was koos ook hij voor de eed, net als de bewindslieden van de christelijke partijen.

12.00 uur: De bordesscène

Sinds 1971 is het traditie dat de koning op het bordes verschijnt met de nieuwe regering. Even waren er zorgen of dit jaar de trappen wel ruim genoeg zijn, vanwege corona. Er is ook hier geoefend met stand-ins en een fotograaf. Eigenlijk zou de ceremonie dit jaar plaatsvinden in het officiële ontvangstpaleis Huis ten Bosch, dat net ingrijpend is verbouwd. Maar daar zijn de trappen te klein. Het wordt opnieuw paleis Noordeinde.

Het protocol bepaalt: de koning staat in het midden, daarnaast premier Rutte en de vicepremiers. Bij afwezigheid van Kaag zijn dat alleen Hoekstra en Schouten. De andere ministers staan op anciënniteit van hun ministerie.

12.35 uur: Portefeuilleoverdracht

De ministers vertrekken ieder naar hun nieuwe departement, om van hun voorganger formeel de dossiers overgedragen te krijgen. De macht gaat over naar de nieuwe vrouw of man. Een glas champagne, een coronaproof hoofdknikje en de minister kan aan het werk. Op sommige ministeries zijn er twee ceremonies omdat er een extra ministerspost bij is gekomen.

16.00 uur: Eerste ministerraad in de tijdelijke Rolzaal

De foto van de eerste vergadering met de nieuwe ministers om tafel wordt belangrijk: die gaat jarenlang mee. Het is de enige keer dat fotografen welkom zijn, van oudsher. Qua beeld is dat jammer: in plaats van de glans en glorie van de Trêveszaal wordt het een plaatje vanuit de Rolzaal, met zijn kale middeleeuwse aanblik. Vanwege corona vergadert de ministerraad al tijden in deze grotere ruimte zonder opsmuk.

Er is meteen veel te bespreken, met het oog op de regeringsverklaring die premier Rutte gaat schrijven over de plannen van het kabinet. Na afloop staan de nieuwe ministers de pers te woord.

Half januari: Debat met de Tweede Kamer

De Tweede Kamer moet wéér geduld hebben na de formatie van 299 dagen. De eerste keer dat het kabinet-Rutte IV in de plenaire zaal van de Tweede Kamer verschijnt voor een debat, is pas over ruim een week, op dinsdag 18 en woensdag 19 januari. Het is gebruikelijk dat de premier de tijd krijgt om de regeringsverklaring te schrijven. In een afgeladen ‘Vak K’ zullen alle nieuwe bewindslieden aanwezig zijn, voor een eerste treffen met de oppositie, meer dan een jaar na het aftreden van het vorige kabinet.

Lees ook:
Wie eist de hoofdrol op in het nieuwe kabinet: Mark Rutte of Sigrid Kaag?

VVD-premier Rutte moet zichzelf opnieuw zien uit te vinden in zijn vierde termijn. Naast en tegenover hem staat D66-minister Kaag die de vernieuwing heeft beloofd. Wie geeft straks kleur aan het nieuwe kabinet?

Het wemelt van de groene ministers in het nieuwe kabinet

Rutte IV spaart kosten noch personeel om ‘klimaatkoploper’ te worden en het stikstofprobleem eindelijk op te lossen. Een handvol ‘groene’ ministers mag miljarden euro’s gaan uitgeven. Maar wie hakt de knopen door? En hoe voorkom je dat de bewindslieden elkaar in de weg gaan lopen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden