Verkiezingen 2021Kansen(on)gelijkheid

Bijna alle partijen zijn het eens: het minimumloon moet omhoog

null Beeld Idris van heffen
Beeld Idris van heffen

De ene na de andere partij concludeert dat de laagste inkomens zijn achtergebleven. Het minimumloon moet omhoog. Of de uitkeringen ook stijgen, is minder duidelijk.

Wie het minimumloon verdient in een winkel, bij een callcenter of in het vervoer krijgt per uur 10,80 euro (bij een 40-urige werkweek). Dat is per maand 1684 euro. De ene na de andere politieke partij concludeert nu dat daarvan niet te leven is. Over hoeveel erbij moet, verschillen de partijen van mening. Dat geldt ook voor de vraag of de uitkeringen, waarvan de hoogte is gekoppeld aan het minimumloon, ook omhoog moeten.

Dat er nu overeenstemming is over de laagste lonen, mag een wonder heten. Met pijn en moeite verhoogde het vorige kabinet vijf jaar geleden het minimumjeugdloon. Jonge leden van de FNV voerden al heel lang actie. De 18-jarige vakkenvuller Soufian bijvoorbeeld sprak de aandeelhouders van Ahold toe. Hij maakte duidelijk dat werken bij Albert Heijn nog geen 6 euro per uur oplevert en dat hij daar niet van kan leven, laat staan een maatpak kopen.

Luister ook de aflevering over dit thema van onze verkiezingspodcast Wijsneuzen via onderstaande speler en alle bekende podcastkanalen als Omny, Spotify, Apple en Stitcher.

Lodewijk Asscher moest praten als Brugman

Toenmalig PvdA-minister van sociale zaken, Lodewijk Asscher, moest praten als Brugman. Zijn regeringspartner, de VVD, was mordicus tegen een verhoging. Die was bang voor te hoge kosten voor werkgevers en vreesde dat een hoger minimumjeugdloon ten koste zou gaan van de werkgelegenheid. Een Kamermeerderheid van PvdA, SP, ChristenUnie, GroenLinks en uiteindelijk ook D66 zette door.

In tegenstelling tot vijf jaar geleden is de politiek nu wel genegen om het minimumloon te verhogen, omdat zichtbaar is dat lonen vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt achterblijven. Het Centraal Bureau voor de Statistiek becijferde vorig jaar dat 2,4 procent van alle mensen met een baan niet kan rondkomen van het salaris. Twee jaar geleden werden er 180.000 werkende armen geteld. Het zijn vooral zelfstandig ondernemers, maar er zitten ook mensen tussen die het minimumloon verdienen. In Nederland verdienen 441.000 werknemers het minimumloon.

Als er een verhoging komt van het minimumloon, stijgen ook de jeugdlonen opnieuw. Het minimumjeugdloon geldt voor werknemers tot 21 jaar en is een leeftijdsafhankelijk percentage van het minimumloon voor volwassenen. De uitkeringen zoals AOW en bijstand zijn ook gekoppeld aan het minimumloon. Die gaan dus ook omhoog, tenzij de politiek besluit de koppeling los te laten.

De politieke discussie in de verkiezingscampagne en waarschijnlijk daarna bij de onderhandelingen over een nieuw regeerakkoord gaat over het niveau van de verhoging en over de koppeling aan de uitkeringen. GroenLinks, SP en PvdA willen een stijging met bijna 30 procent naar 14 euro per uur. Zij handhaven de koppeling. Zij vinden dat uitkeringsgerechtigden, net als werknemers met de laagste inkomens, te weinig geld hebben om van te leven. De ChristenUnie gaat iets minder ver. Die wil een verhoging met 10 procent en vindt net als de linkse partijen dat de koppeling in stand moet blijven.

Een groter verschil tussen bijstand en minimumloon zou zoeken van een baan stimuleren

In het programma van D66 blijft de koppeling ‘gedeeltelijk’ in stand, maar D66 koerst wel aan op een fikse verhoging van het minimumloon met 10 procent en misschien wel 20 procent. Zelfs de VVD, die zich jaren heeft verzet, vindt een stijging nuttig, maar alleen de AOW en uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid gaan mee omhoog, de bijstand niet. De VVD meent dat een groter verschil tussen een bijstandsuitkering en het minimumloon het zoeken van een baan stimuleert.

In het concept-verkiezingsprogramma van het CDA stond dat het minimumloon met 10 procent omhoog zou moeten. De nieuwe lijsttrekker Wopke Hoekstra schrapte die passage. Hij wil dat mensen die nu het minimumloon verdienen, meer geld te besteden krijgen, maar dat is ook te bereiken met belastingverlaging, zegt hij. En mogelijk moeten de belastingen omlaag én de salarissen omhoog, voegt hij eraan toe. De koppeling van de lonen aan de uitkering houdt het CDA sowieso in stand, verzekert hij.

Het Centraal Planbureau (CPB) rekent de verkiezingsprogramma’s door. Over drie weken wordt bekend wat het effect is van de plannen met het minimumloon voor de inkomens(on)gelijkheid en de werkgelegenheid. In december becijferde het CPB al dat een verhoging met 10 procent de werkgelegenheid nauwelijks schaadt. Deze verhoging, met koppeling aan de uitkeringen, kost de overheid 6,3 miljard euro. Overigens komt de helft van dit bedrag weer terug in de staatskas, doordat mensen met een hoger loon of extra uitkering meer btw en inkomstenbelasting betalen. Zonder koppeling kost verhoging van het minimumloon met 10 procent 400 miljoen euro.

Verkiezingen 2021 - kansen(on)gelijkheid

In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart belicht Trouw steeds een week lang onderwerpen die in de campagne en daarna een belangrijke rol zullen spelen. Deze week staat in het teken van kansen(on)gelijkheid. Volgende week komt de wooncrisis aan bod.

Lees ook:

De directeur van het Leger des Heils neemt afscheid: ‘Mensen raken verloren, maar we grijpen niet in’

De sociale kloof groeit in Nederland, zegt Cornel Vader bij zijn afscheid als directeur van het Leger des Heils. Zelfredzaamheid is de norm. ‘Mensen lijken de participatiemaatschappij te hebben geïnterpreteerd als: je moet vooral voor jezelf zorgen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden