Nieuws SGP

Bestuurscultuur in orthodox mannenbolwerk SGP onder vuur na uitgelekte kritiek op snoepreisjes

De SGP-jongeren, hier bij hun congres in 2017, hebben openlijk kritiek op de bestuurscultuur binnen de SGP. De jongeren op de foto komen niet in het artikel voor. Beeld Koen Verheijden Beeld Koen Verheijden

Bij de doorgaans zo bedaarde orthodox-christelijke partij SGP weten ze niet wat hen overkomt. Harde kritiek op snoepreisjes naar het buitenland en intimiderend gedrag van prominente partijleden barstte deze week in alle hevigheid naar buiten. Intern was de kritiek al jaren bekend, maar er werd weinig mee gedaan.

Dieperliggende oorzaak lijkt de partijcultuur waarin de mannenbroeders vaak meer dan een generatie lang dezelfde functie vervullen.

Oog van de storm is Stichting Vormingsactiviteiten Oost-Europa (VOE) van de SGP. Die heeft als doel christelijke politiek over de grens te bevorderen. SGP-politici maken hiervoor regelmatig reizen, eerst naar Oost-Europa, later ook naar het Midden-Oosten en Afrika. De meeste politieke partijen hebben dergelijke activiteiten en ontvangen hiervoor net als de SGP subsidie van het ministerie van buitenlandse en (deels van) binnenlandse zaken.

Het nut van een deel van deze SGP-reisjes wordt nu openlijk betwist. Een medewerker van de VOE schreef eerder dit jaar een klachtenbrief naar het hoofdbestuur van de staatkundig gereformeerde partij. Daarin kaartte hij ook het ‘intimiderend’ en ‘verbaal agressief’ gedrag aan van enkele leden van het stichtingsbestuur, dat reisjes alleen zou gunnen aan bevriende partijleden.

Contract klokkenluider gehalveerd

Een vertrouwenspersoon uit het hoofdbestuur van de partij deed in mei onderzoek naar de klacht en sprak meerdere partijleden, ook oud-medewerkers van de stichting. Zijn rapport ondersteunde het verhaal van de klokkenluider, en belandde vervolgens bij de Telegraaf. Er zou sprake zijn van een ‘onveilige werkomgeving’. De pijlen richten zich vooral op het functioneren van voorzitter Engelbert van Voorden, oud-burgemeester van Rijssen, en secretaris Wybren Jongsma, van 79 en 80 jaar.

De klokkenluider lijkt voor zijn actie gestraft te zijn. Zijn contract is per 1 juli gehalveerd en in een persverklaring naar aanleiding van het Telegraaf-artikel hint het hoofdbestuur op een ‘geschil over de omvang van het arbeidscontract’. Maar deze strafmaaatregel had niet ‘op deze wijze en op deze gronden’ genomen mogen worden, zo citeert de Telegraaf uit het rapport van de vertrouwenspersoon.

Minister Blok van Buitenlandse Zaken riep naar aanleiding van de berichtgeving afgelopen week op verspilling van subsidiegeld te melden. Volgens het ministerie zijn er nog geen meldingen binnengekomen, wel gaat het ministerie in gesprek met het bestuur van de SGP-stichting.

De problemen met het bestuur van de VOE spelen al jaren. Het wetenschappelijk instituut van de SGP trok eerder aan de bel. Ook de SGP-jongeren waarschuwden meermalen intern en verzetten zich in 2016 tegen herbenoeming van de beide bestuursleden van de VOE.

‘Buitengewoon verdrietige kwestie’

Een van de mensen die de vertrouwenspersoon sprak is huidig SGP-senator Diederik van Dijk, die in zijn vorige functie als fractiemedewerker de VOE adviseerde. Hij zou in 2015 intern stevige kritiek hebben geuit op de omgangsvormen binnen de VOE, maar wil hier nu niet op ingaan. Hij noemt het een ‘buitengewoon verdrietige kwestie’. “Ik hoop dat ze het op snelle ordentelijke wijze oplossen.”

Vanwege de eerdere kritiek van Van Dijk zette het SGP- hoofdbestuur een van haar eigen leden in het bestuur van de VOE. Maar deze Peter den Boef verdedigde afgelopen weekend in het Reformatorisch Dagblad het optreden van de VOE, waarin hij dus zelf zitting heeft. „Ik distantieer me van de klacht en van het rapport van de vertrouwenspersoon”, aldus Den Boef. Zijn reactie vloekt met de verklaring van het hoofdbestuur, dat “het partijbestuur hecht aan een integere en adequate behandeling van de klacht en daar ook uitdrukkelijk op zal toezien”, aldus partijvoorzitter Peter Zevenbergen. Hij gaat ervan uit dat de behandeling in september is afgerond.

“Dat is echt veel te laat.” Voorzitter Arie Rijneveld van de SGP-jongeren is een van de weinigen die onder naam een toelichting wil geven. Dat de problemen nu op straat liggen geeft volgens hem aan “hoe diep de frustratie zit”, bij de partij die de gelederen doorgaans gesloten houdt. “Dit moet zo snel mogelijk de wereld uit, zoiets til je niet over het reces.” De SGP-jongeren hebben de afgelopen maand bijna dagelijks contact met het hoofdbestuur over de kwestie. Rijneveld wil gezegd hebben dat de stichting VOE ook goed werk doet, onder meer in Georgië en Egypte.

Verwevenheid tussen besturen

Dat de SGP-mannen soms decennialang dezelfde functies bekleden, lijkt een dieperliggende oorzaak van het conflict, naast de verwevenheid tussen hoofdbestuur en het stichtingsbestuur. “Je kan bij de SGP makkelijk de 25 jaar volmaken, dat is een kwetsbaar punt van onze partij”, aldus een ingewijde. Fractievoorzitter Kees van der Staaij zit al 19 jaar in de Tweede Kamer, zijn woordvoerder wil niet reageren op de kwestie. Europarlementariër Bas Belder, die regelmatig met de VOE op reis ging, nam in juni afscheid na twintig jaar Brussel en Straatsburg. Hij weerstond de aandrang vanuit het hoofdbestuur om eerder afscheid te nemen.

Lees ook: 

De hechte vriendschap tussen de Forumpopulist en de SGP-mannenbroeder

In de strijd voor het behoud van de joods-christelijke cultuur hebben Forum voor Democratie en de SGP elkaar gevonden. Een opvallende vriendschap, die de SGP van de ChristenUnie doet afdrijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden