Provinciale Staten

Bestuurscrisis in Noord-Brabant: weer nieuwe coalitie gezocht

Suzanne Otters, fractievoorzitter van de VVD in de Provinciale Staten van Noord-Brabant, tijdens een vergadering van de Provinciale Staten. Beeld Marc Bolsius
Suzanne Otters, fractievoorzitter van de VVD in de Provinciale Staten van Noord-Brabant, tijdens een vergadering van de Provinciale Staten.Beeld Marc Bolsius

De veelbesproken samenwerking tussen VVD, CDA, Lokaal Brabant en Forum voor Democratie in Noord-Brabant is dan toch geklapt. Voor de derde keer in twee jaar tijd moeten de Statenfracties een nieuwe coalitie zien te smeden.

Het zijn twee incidenten te veel. Maar waren die niet voorgevallen, dan waren er ongetwijfeld andere gebeurtenissen voorgevallen die verdere samenwerking onmogelijk hadden gemaakt. Nu vormden de omstreden bevrijdingsdag-poster van Thierry Baudet en het vertrek van Hans Smolders uit de Statenfractie van Forum de aanleiding voor de coalitiegenoten om met Forum voor Democratie te breken. Het adagium ‘Den Haag is Den Haag, Brabant is Brabant’, waarmee een jaar lang discussies in de kiem werden gesmoord als landelijke perikelen weer eens invloed op de Brabantse verhoudingen dreigden te krijgen, is niet langer houdbaar.

De uitgebreide verklaring waarmee de VVD donderdagochtend de samenwerking aan flarden schoot, laat aan duidelijkheid weinig te wensen over. “De negatieve spiraal aan incidenten moet doorbroken worden”, schrijft de partij. Fractievoorzitter Suzanne Otters valt vooral over de bestuurlijke instabiliteit van Forum, waarvan zich in januari drie Statenleden afsplitsten en er één stopte (voor wie de partij geen vervanger kon vinden). “Met het recente vertrek van Hans Smolders blijven er nog maar vier van de negen over. Er is ook geen garantie dat het hier bij blijft.”

De vraag is wat er nu gaat gebeuren. Dit is al de tweede mislukte coalitie sinds de verkiezingen van 2019, want eerder stapte het CDA vanwege het provinciale stikstofbeleid uit een samenwerking met VVD, D66, GroenLinks en PvdA. De deur naar een hernieuwde samenwerking tussen (sommige van) deze partijen is niet dicht, zo lijkt het. “De situatie is nu anders, er is meer bemoeienis van het Rijk met betrekking tot stikstof”, zegt Hagar Roijackers (GroenLinks). Ook voor Ine Meeuwis (D66) ligt alles open: “Ik ben blij dat de VVD heeft geluisterd. ‘Stop toch met Forum’, roepen we al een hele tijd. We hebben nooit begrepen waarom er zo’n instabiele nieuwkomer bij het bestuur werd betrokken.”

‘Geen inhoudelijk argument te bedenken’

Die instabiele nieuwkomer kan de beslissing van de coalitiegenoten moeilijk plaatsen, zegt Forum-gedeputeerde Eric de Bie. “Ik kan geen inhoudelijk argument bedenken. We hebben helaas niet kunnen voorkomen dat landelijke verhoudingen toch Brabant binnengeslopen zijn. Vinden andere partijen dat we onvoldoende afstand namen van de bevrijdingsdag-poster? Dat hebben we gedaan, al had dat niet gehoeven. Het was een landelijk incident. We hebben de toeslagenaffaire toch ook nooit in het Brabantse getrokken?”

Maar daar komt de partij niet meer mee weg. “Die poster was gewoon eng en past niet bij hoe wij in het leven staan”, zegt CDA-gedeputeerde Erik Ronnes. “Het vertrek van Smolders, een van de grondleggers van het college, die het vertrouwen van de andere partijen won, komt daar nu bovenop. De worsteling over de samenwerking met Forum was er al langer; het vertrouwen is de afgelopen tijd zienderogen afgebrokkeld. Hier stopt het.”

Van spijt over de coalitie – die ruim twaalf maanden standhield – is desondanks geen sprake, beweert VVD-fractievoorzitter Otters. “We hebben destijds constructief onderhandeld en hadden een goed bestuursakkoord. De verkiezingsuitslag maakt het in Brabant tot een moeilijke puzzel, maar met de drie grootste partijen deden we het meest recht aan de verkiezingsuitslag. Forum behaalde toch negen zetels, dat konden we niet negeren. Al vraag ik me af hoe de uitslag zou zijn als er vandaag nieuwe verkiezingen waren.”

Lees ook:

Commentaar: VVD en CDA in Noord-Brabant hebben een harde les geleerd

VVD en CDA zijn door de wol geverfde bestuurderspartijen, maar daar is in de provincie Noord-Brabant toch weinig van gebleken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden