Analyse

Beoogd PvdA-lijsttrekker Ploumen kan verfrissend effect hebben op verkiezingsstrijd

In De Meervaart is Lilianne Ploumen maandag voorgesteld als kandidaat-lijsttrekker voor de PvdA bij de komende Tweede Kamer verkiezingen van 17 maart. De voordracht moet op het partijcongres van aanstaande zaterdag worden bevestigd. Beeld Werry Crone
In De Meervaart is Lilianne Ploumen maandag voorgesteld als kandidaat-lijsttrekker voor de PvdA bij de komende Tweede Kamer verkiezingen van 17 maart. De voordracht moet op het partijcongres van aanstaande zaterdag worden bevestigd.Beeld Werry Crone

Met de voordracht van Lilianne Ploumen als lijsttrekker neemt de PvdA een gok. Maar ze kan ook de aangename verrassing worden in de komende verkiezingsstrijd.

Ploumen heeft de moeilijke taak om krap acht weken voor de verkiezingen de campagne voor de sociaal-democraten te leiden. Als de leden haar benoeming zaterdag goedkeuren, zal voor het eerst in de 75-jarige geschiedenis van de PvdA een vrouw tot partijleider gekozen zijn.

Bij haar presentatie in De Meervaart in Amsterdam verklaarde Ploumen na enkele dagen nadenken ‘klaar’ te zijn om lijsttrekker te worden. “Want politiek is dé manier om iets te veranderen, en hoe kun je dat beter doen dan door partijleider te zijn.” Ze benadrukte ook vooral de linkse samenwerking te willen opzoeken met GroenLinks en SP.

Partijvoorzitter Nelleke Vedelaar is trots dat Ploumen als dochter van een melkboer in Maastricht nu de “leider is van een beweging die opstaat tegen onrecht”. De PvdA heeft een lijsttrekker die ‘in deze nieuwe tijd, een andere politieke stijl kan realiseren’.

Bescheiden en ambitieus

Ploumen (58) zelf presenteerde zich gisteren als een bescheiden, maar tegelijk ambitieuze en gedreven politica met een doos vol idealen die ze vooral ‘samen’ wil realiseren. Ze sprak over de klassieke sociaal-democratische onderwerpen. Er moet weer ‘liefdevolle’ zorg komen, voor iedereen een woning en een fatsoenlijke baan. Ze wil ‘opstaan’ tegen racisme, antisemitisme en seksisme en het werk van de kraamverzorgende, de verpleegkundige, de onderwijzer en de politieagent herwaarderen. Over het klimaat sprak ze bij haar presentatie niet.

Met haar ruime internationale ervaring als minister van handel en ontwikkelingssamenwerking en bij hulporganisaties als Cordaid en Mama Cash, is ze een geduchte concurrent voor D66-lijsttrekker en minister van buitenlandse handel, Sigrid Kaag. En juist omdat ze zelf is opgeklommen als dochter van een melkboer, kan ze de traditionele achterban van de PvdA en ook SP gaan aanspreken.

Het getuigt van moed dat Ploumen zo kort voor de verkiezingen deze rol op zich wil nemen. De nummer 2 op de lijst, Kamervoorzitter Khadija Arib, ambieerde de functie niet. Ook eurocommissaris Frans Timmermans, die in 2019 nog een forse winst voor de PvdA boekte, was niet beschikbaar. Dat geldt ook voor de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb en oud-minister Jeroen Dijsselbloem.

Scherp tegen voorganger Cohen

Ploumen is een activistische politica, die uitdagingen niet uit de weg gaat. Zij was van 2007 tot 2011 partijvoorzitter, vanaf 2012 minister van buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking en sinds 2017 Kamerlid. Daarvoor werkte ze als directeur bij hulporganisatie Cordaid en bij Mama Cash.

Ploumen weet zich al jaren verzekerd van steun bij een deel van de achterban. Ze werd in 2017 met 22.000 voorkeurstemmen in de Kamer gekozen. En in 2007 versloeg ze PvdA-prominent Jan Pronk bij de verkiezing van partijvoorzitter. In 2011 durfde ze als eerste openlijk kritiek te uiten op partijleider Job Cohen, die ze ‘onzichtbaar’ vond in het politieke debat en ‘ideologisch’ zwak. Daarmee luidde ze het vertrek van Cohen in.

Activistisch voor abortus

Ze is niet altijd helemaal consequent. Als minister van handel was zij intensief betrokken bij de onderhandelingen voor het handelsverdrag Ceta tussen de EU en Canada. Maar toen ze een paar maanden later in de oppositiebankjes zat, keerde ze zich volledig tegen ditzelfde verdrag. Internationaal verwierf ze echter faam, nadat ze in 2017 razendsnel een wereldwijde solidariteitsactie startte om vrouwen in de wereld te helpen veilig abortus te kunnen plegen. Het door haar opgerichte financieringsfonds ‘She Decides’ werd een groot succes. Ploumen reageerde daarmee op het besluit van president Trump om alle financiering van abortus te stoppen.

De PvdA neemt met Ploumen een zekere gok om weer meer in de gunst van de kiezers te komen, en de weg omhoog te vinden. Maar Ploumen kan ook zomaar de aangename verrassing worden tijdens de komende verkiezingsdebatten. Juist omdat ze wel politiek door de wol is geverfd, maar tegelijk voor het grote publiek een relatieve nieuwkomer is. En nieuwe frisse lijsttrekkers doen het in verkiezingsdebatten al snel goed ten opzichte van de bekende politieke gezichten. Dat hebben Jesse Klaver (Groen Links), Wouter Bos (PvdA) en Jan Peter Balkenende (CDA) ook bij hun aantreden ervaren.

Lees ook:

Lodewijk Asscher moest één keer te veel excuses maken

Lodewijk Asscher treedt terug als lijsttrekker en kandidaat-Kamerlid voor de PvdA. Zijn rol in de toeslagenaffaire werd hem fataal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden