Onderzoek

Antisemitische accounts krijgen een boost door FvD-leden. ‘Dit is reden tot zorg’

Thierry Baudet, voorman van Forum voor Democratie. Beeld ANP
Thierry Baudet, voorman van Forum voor Democratie.Beeld ANP

Uit onderzoek blijkt dat leden van Forum voor Democratie vaak kritische tweets over het coronabeleid van antisemitische kanalen retweeten. Door de aandacht vinden deze accounts almaar meer bijval onder twitteraars.

Tobiah Palm

Kamerlid Pepijn van Houwelingen van Forum voor Democratie (FvD) deelt een kritisch bericht op de seksuele voorlichting in Australië van twittergebruiker @JoeLoes3. Voorman Thierry Baudet retweet de boodschap, die op zichzelf niet heel schadelijk lijkt. Maar datzelfde account verspreidt ook tweets met teksten als ‘Het witte ras staat aan Hitlers kant tegen de Joden’.

Uit onderzoek van desinformatie-deskundige Peter Burger, verbonden aan de Universiteit Leiden, blijkt dat FvD-leden structureel berichten van antisemitische accounts retweeten. De tweets op zichzelf lijken onschuldig, zegt Burger, ze gaan bijvoorbeeld over kritiek op het coronabeleid, of over een toespraak van FvD-Kamerlid Gideon van Meijeren. “Maar als je doorklikt naar de accounts die die berichten delen, dan zie je dat die accounts ook complottheorieën en antisemitisme verspreiden.”

Wat is er precies onderzocht?

In totaal analyseerde Burger met onderzoekers van het Vlaamse technologiebedrijf Textgain 100.000 tweets, retweets en likes van tientallen lokale, provinciale en landelijke van zeven partijen (FvD, Bij1, D66, Denk, GroenLinks, Partij voor de Vrijheid en de SGP) uit 2021 en de eerste maanden van 2022.

Over wat voor soort antisemitisme en welke complotten wordt er getweet?

De onderzoekers maken onderscheid tussen ‘hardcore’ en ‘diffuus’ antisemitisme. “De hardcore accounts verspreiden vooral complotten over Joden, waarin bijvoorbeeld wordt beweerd dat Joden de wereld willen beheersen, of mensen willen vergiftigen waardoor ze corona krijgen”, zegt Burger. “Ik zag ook zelfs meer dan eens een complottheorie over Joden die kinderen ritueel offeren. Die stamt nog uit de middeleeuwen.”

Van de 36 onderzochte FvD-leden volgen er 17 één of meer hardcore antisemitische accounts. In de volglijsten van de leden van andere partijen troffen de onderzoekers slechts twee antisemitische accounts aan – allebei op het account van één PVV’er.

Nog vaker kwam Burger accounts tegen die antisemitische complotten verweven met andere complotten. Hij noemt dat diffuus antisemitische accounts. “Vooral The Great Reset kwam vaak terug,” zegt hij. Aanhangers van die theorie geloven dat het World Economic Forum allerlei maatregelen afdwingt om de vrijheid van mensen te beperken. “Ze waarschuwen ook voor een Joodse wereldregering”, zegt Burger. Daarnaast zag hij het extreemrechtse complot QAnon vaak voorbijkomen. Die theorie veronderstelt dat de wereld wordt geleid door een elitegroep satanistische pedofielen. “De aanhangers zeggen soms ook dat Joden kinderen zouden martelen,” zegt Burger.

Van de twitterende FvD-leden deelt 10 procent tweets van zulke accounts. Ter vergelijking: bij de PVV ligt dat getal op 2 procent en bij andere partijen op 0 procent.

Waarom is dit zo gevaarlijk?

Het lijkt op het eerste gezicht niet zo heel alarmerend: vooraanstaande FvD-leden zoals Pepijn van Houwelingen of Thierry Baudet delen berichten van weliswaar ‘problematische’ accounts, maar de tweets zelf gaan over redelijk onschuldige onderwerpen. Toch is er reden tot zorg, zegt Burger. Zo retweeten Baudet en Van Houwelingen anti-coronatweets van gebruiker eatlovepray21, een account dat coronavaccins een ‘Jodenbrouwsel’ noemt en foto’s van CEO’s van farmaceutische bedrijven verspreidt die zijn voorzien van een davidster. Het account zelf heeft 5500 volgers, maar kreeg door de aandacht van Baudet en Van Houwelingen meer zichtbaarheid onder de ruim 300.000 volgers van de FvD-prominenten.

“We zagen dat de antisemitische accounts echt een boost kregen”, zegt Burger. “Daardoor verspreiden FvD-leden, bewust of onbewust, antisemitisme.”

Lees ook:
Antisemitische uitspraken van Baudet zijn geen ‘incident’

Doe de zoveelste anti-Joodse uiting uit FvD-kring nu eens niet af als provocatie. Het gaat hier om diepgeworteld en ­structureel antisemitisme in de ideologie van Forum, stellen Leo Lucassen en Bart Wallet.

‘Filosoof Cees Zweistra schreef een boek over complotdenkers: Ze zijn niet gek, ze zijn niet dom. Ze zijn slecht’

In zijn boek Waarheidszoekers weerlegt Cees Zweistra de ideeën van complot­denkers niet. Wel biedt de filosoof met gevoel voor technologie een nieuwe analyse van het fenomeen. Het resultaat is verrassend en grimmig.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden