Formatie

Als het aan Kaag ligt, komt er toch een meerderheidskabinet

D66-fractievoorzitter Rob Jetten en partijleider Sigrid Kaag van D66 tijdens een bijeenkomst met partijleden. Beeld ANP
D66-fractievoorzitter Rob Jetten en partijleider Sigrid Kaag van D66 tijdens een bijeenkomst met partijleden.Beeld ANP

D66 wil alsnog samenwerken met de ChristenUnie in een nieuw kabinet. D66-leider Sigrid Kaag duwt de formatie nu de kant op van een zespartijenkabinet.

De formatie krijgt een nieuwe wending, de zoveelste. D66-leider Sigrid Kaag stuurt aan op een meerderheidskabinet van zes partijen. Het moment is opmerkelijk: informateur Johan Remkes onderzoekt momenteel juist de kansen van een minderheidscoalitie.

D66 wil om een meerderheidskabinet mogelijk te maken alsnog samenwerken met de ChristenUnie. Die partij wees zij eerder af vanwege de uiteenlopende standpunten over medische ethiek. “Ik wil ook verantwoordelijkheid nemen voor onze rol. Ook wij zijn debet aan de impasse. Ieder heeft zijn uitleg en verhaal, maar de kiezer en het land hebben daar weinig aan”, zei Kaag zondag bij een lezing in Amsterdam. “Wij zijn bereid een concessie te doen. Wij zijn bereid onze politieke blokkade op te heffen”.

Een zware en dure beproeving

Dat een minderheidskabinet weinig kans van slagen heeft, werd vorige week al duidelijk bij de Algemene Politieke Beschouwingen. Demissionair premier Mark Rutte zocht steun van oppositiepartijen voor de begroting, maar kreeg die pas nadat de coalitie zich bereid toonde voor 2 miljard euro aan plannen te vertimmeren. Het in stand houden van een minderheidskabinet kan op deze manier een zware en dure beproeving worden.

Maandag ontvangt Remkes de leiders van VVD, CDA en D66 voor nieuw overleg. De informateur liet vrijdag weten dat hij binnen enkele dagen conclusies wil trekken. Eén daarvan laat zich raden: voor een minderheidskabinet is onvoldoende steun.

Dit betekent dat VVD en CDA onder druk komen te staan om ook de bocht te maken en groen licht te geven voor onderhandelingen over een meerderheidscoalitie, waarvan D66, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie deel uitmaken. Rutte heeft eerder gezegd dat zijn partij daar niets voor voelt. Hij vindt vijf partijen al te veel voor een stabiel kabinet. Daarbij, als zes ‘middenpartijen’ samen in één coalitie gaan zitten, blijven in de oppositie alleen nog partijen over die opereren op de linker- en rechterflank.

Partijleider Sigrid Kaag van D66 tijdens een bijeenkomst met partijleden.  Beeld ANP
Partijleider Sigrid Kaag van D66 tijdens een bijeenkomst met partijleden.Beeld ANP

Welhaast eindeloze loopgravenstrijd

Toch kan het voorstel van D66 de oplossing zijn om uit deze welhaast eindeloze loopgravenstrijd te komen, die buiten Den Haag voor toenemende ergernis zorgt. Als zes partijen in een coalitie stappen, betekent het dat geen van alle een duidelijke stempel kan drukken op het regeerakkoord. Iedereen zal moeten inschikken, wat het proces kan vergemakkelijken.

Nieuw is de ‘concessie’ van Kaag overigens niet. Eind augustus stelde ze al voor om met deze zes partijen te onderhandelen, wat destijds door VVD en CDA werd afgehouden. Maar de situatie is nu anders, gezien de schier onmogelijke opdracht van informateur Remkes en de staat van het steeds verder imploderende kabinet.

De politieke situatie wordt met de dag instabieler. Het gedwongen ontslag van CDA-staatssecretaris Mona Keijzer van economische zaken, zaterdag, volgde amper een week na het aftreden van Sigrid Kaag als minister van buitenlandse zaken en CDA’er Ank Bijleveld als defensieminister. Het kabinet, al acht maanden demissionair, loopt op zijn laatste benen.

Kaag zei zondag dat partijen zich moeten herbezinnen op hun eerdere positie, omdat het vertrouwen van burgers in de politiek op het spel staat. De beweging die D66 nu maakt, kan uiteindelijk ook betekenen dat de vorige coalitie (met VVD, CDA en ChristenUnie) wordt voortgezet. Maar die optie komt wat Kaag betreft pas in beeld als onderhandelen met de zes partijen mislukken.

Lees ook:

Mona Keijzer: een Volendamse proteststem in het CDA

Een politicus die geen blad voor de mond neemt, zo ziet de ontslagen CDA-staatssecretaris Mona Keijzer zichzelf graag. “Ze weten dat ik van mijn hart geen moordkuil maak, what you see is what you get, altijd alles met open vizier.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden