VooruitblikCDA-congres

Alle CDA’ers kijken nu naar Wopke Hoekstra, kan hij zijn partij nog redden?

Fractievoorzitter Wopke Hoekstra van het CDA. Beeld ANP
Fractievoorzitter Wopke Hoekstra van het CDA.Beeld ANP

2500 CDA’ers hebben zich gemeld om vrijdag en zaterdag te spreken over het dramatisch slecht verlopen verkiezingsjaar, het vertrek van Pieter Omtzigt uit de partij en over de toekomst. Kan partijleider Wopke Hoekstra al die mensen tevreden naar huis laten gaan?

De onzekerheid binnen het CDA is groot door het vertrek van Pieter Omtzigt. Het stemmenkanon heeft laten weten zeker niet terug te keren, tot teleurstelling van zijn vele fans. Welk gevolg heeft dit voor de naderende gemeenteraadsverkiezingen? Er zijn CDA-afdelingen die serieus overwegen los van de partij verder te gaan.

Een hartig woordje

Duidelijk is dat de Omtzigt-aanhangers dit weekend op het congres nog een hartig woordje willen wisselen met Liesbeth Spies. Zij verweet in haar evaluatierapport Omtzigt evenzeer slechte omgangsvormen. Spies sprak te weinig verzoenend richting Omtzigt, vinden haar critici. En minister Ank Bijleveld mag toelichten waarom ze in een interview in NRC stelde dat veel gedoe was voorkomen als Omtzigt in 2012, na zijn drie termijnen als Kamerlid, gewoon was vertrokken van het Binnenhof.

Het droeg niet bij aan een eventuele terugkeer van Omtzigt. Het congres stemt nog over een resolutie waarin de CDA-top wordt opgeroepen te blijven werken aan ‘herstel en verzoening’ met hem, maar het Twentse Kamerlid ziet dat niet meer zitten. Daarvoor zijn de relaties teveel verstoord. Wel wil Omtzigt als eenmansfractie samenwerken met het CDA.

Er hangt spanning over het congres. Het gaat uiteindelijk niet alleen om de gemaakte fouten en de slechte interne omgangsvormen, maar vooral hoe het CDA verder moet. Neemt de partij bijvoorbeeld afstand van de rechts-conservatieve koers, die is ingezet onder oud-partijleider Maxime Verhagen? Hij keek die koers af van de Duitse zusterpartij CSU en haalde daarmee in 2010 het CDA-congres over om in een regering te gaan zitten met de PVV als gedoogpartner. In Limburg en Brabant sloot het CDA de afgelopen jaren coalities met de PVV en Forum voor Democratie. De drie coalities zijn overigens vroegtijdig gestrand.

Een kleinere partij, een kleiner spektakel

Toch wordt het zaterdag niet eenzelfde groots en theatraal spektakel als in 2010. Na dit historische congres verlieten veel tegenstemmers stilletjes de partij, omdat ze zich er niet meer thuis voelden. Sinds 2010 is de partij meer dan gehalveerd en heeft ze zelfs minder leden dan de PvdA.

Partijleider Wopke Hoekstra probeerde de afgelopen maanden de partij zo goed mogelijk te positioneren om in een nieuw (minderheids-)kabinet terecht te komen. In de zomer circuleerden er nog concept-resoluties van partijleden waarin Hoekstra zelf moest plaatsmaken voor Omtzigt of waarin het CDA werd opgeroepen in de oppositie te gaan. Maar die zijn allemaal stilletjes van tafel. Hoekstra hoopt met het CDA opnieuw te kunnen regeren en weer minister van financiën te worden.

De opdracht voor Hoekstra

Hoekstra krijgt van het congres vermoedelijk twee opdrachten voor de formatie. In de ene resolutie staat dat het CDA niet in een regering gaat zitten als het huidige leenstelsel blijft bestaan. Lastiger voor de CDA-leider wordt de voltooid leven-kwestie. Deze vurig door D66 gewenste ‘voltooid leven-wet’ wordt ‘onverenigbaar’ genoemd met de grondbeginselen van het CDA. De CDA-fracties worden opgeroepen niet met deze wet in te stemmen. Maar D66 wil per se dat het parlement de voltooid leven-wet gaat behandelen.

De vraag is of ook het CDA buitenspel komt te staan met deze resolutie. Niet noodzakelijkerwijs. Het interim-bestuur merkt fijntjes op dat medisch-ethische onderwerpen in het parlement altijd een ‘vrije’ kwestie zijn voor Kamerleden. Dat betekent dat het congres de CDA-parlementariërs wel kan oproepen tegen te stemmen, maar dat het uiteindelijk toch een individuele keuze is van het Kamerlid. En daar gaat het congres niet over.

Alle ogen zijn zaterdag gericht op de eerste toespraak die Hoekstra als partijleider voor het congres gaat houden. Hij zal zich moeten losmaken van zijn neoliberale consultant-imago en eindelijk helder maken voor welke koers hij staat. De partij wil niet meer worden weggezet als een VVD-light. De opdracht voor Hoekstra: een inspirerend, gloedvol, verbindend en warm betoog houden en de harten van CDA’ers veroveren.

Lees ook:

CDA moet niet neo-liberaal of rechts-conservatief willen zijn, maar weer een middenpartij worden, schrijft CDA-prominent Richard van Zwol

Het is een ereplicht om verhouding burger overheid te herstellen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden