Bezuinigingen

Algemene Rekenkamer: Defensie bezuinigde 423 miljoen minder dan beloofd

null Beeld anp
Beeld anp

De Algemene Rekenkamer komt na jarenlang onderzoek tot de conclusie dat beloofde bezuinigingen bij de krijgsmacht niet zijn waargemaakt. Bovendien is de administratie van Defensie een rommeltje.

Bezuinigingen bij de krijgsmacht zijn de afgelopen tien jaar deels mislukt. Het ministerie van defensie beloofde in 2011 vele honderden miljoenen te besparen, onder andere door het afstoten van materieel. Maar in de praktijk deed de krijgsmacht geen afstand van de tanks, helikopters en mijnenjagers.

Defensie moest destijds forse bezuinigingen doorvoeren, als gevolg van de financieel-economische crisis. De Algemene Rekenkamer concludeert na onderzoek dat deze besparingen ‘voor een aanzienlijk deel’ niet zijn gerealiseerd. De Rekenkamer onderzocht vier bezuinigingsmaatregelen: de verkoop van alle gevechtstanks, het afstoten van alle Cougar-transporthelikopters, het afschaffen van vier mijnenjagers en de verhuizing van de marinierskazerne naar Vlissingen. Dit had moeten leiden tot een totale besparing van 909 miljoen euro in de periode tussen 2011 en 2018. Uit onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat er op deze maatregelen 423 miljoen minder is bezuinigd dan aangekondigd.

Slecht onderhouden

Een probleem voor Defensie was dat het materieel dat wél is verkocht, minder geld opbracht dan geraamd. De reden is, stelt de Rekenkamer vast, dat de krijgsmacht de helikopters en mijnenjagers slecht heeft onderhouden. De minister is voor de tegenvallende verkoopopbrengsten vanuit de schatkist gecompenseerd.

De bezuinigingen zijn ook mislukt omdat de marine en de landmacht sinds 2017 nieuw materieel leasen. Het gaat om een offshore-bevoorradingsschip, dat de mijnenjagers moet ondersteunen en om Duitse tanks. Bovendien wil het ministerie van defensie 52 nieuwe tanks kopen. Dat kost meer dan een miljard euro. De Rekenkamer schrijft in het rapport: ‘Wij concluderen dat dit bijna 8 maal duurder uitvalt dan wanneer de na 2011 door Nederland verkochte tanks waren geüpgraded naar hetzelfde type in plaats van verkocht’. In een toelichting zegt Arno Visser, president van de Rekenkamer: “Je mag van Defensie verwachten dat daar goed wordt nagedacht over wat zo’n ingreep betekent voor de wendbaarheid van de organisatie. Al heel snel kwam de krijgsmacht tot de conclusie: wacht even, dit gaat wel heel ver. We willen ze terug. Dat getuigt niet echt van strategisch inzicht.”

Verhuizing als enorme kostenpost

De afgeblazen verhuizing van de marinierskazerne van Doorn naar Vlissingen had een bezuiniging moeten zijn, maar heeft geleid tot een enorme kostenpost. Zo moest de provincie Zeeland worden gecompenseerd voor het niet nakomen van een belofte, en is er meer geld uitgegeven aan de voorbereidingen in Vlissingen. De Rekenkamer noemt het ‘ontluisterend dat door onzorgvuldige besluitvorming en deels voorzienbare en vermijdbare meerkosten een kleine miljard euro meer moet worden uitgegeven door het Rijk dan in 2012 aan de Tweede Kamer is voorgesteld’.

De Algemene Rekenkamer heeft flinke kritiek op het ministerie van defensie vanwege de beroerde administratie. De onderzoekers hadden ‘de grootst mogelijke moeite’ om alle informatie te achterhalen. Visser: “Dit hebben we nog nooit op deze manier meegemaakt”. Dit is niet alleen een probleem voor de Rekenkamer of voor Defensie, zegt hij. “Het is ook een democratisch probleem. De Kamer moet op de hoogte worden gehouden van tekorten, van veranderde inzichten. En wij moeten dat weer kunnen controleren.”

Het ministerie laat weten dat de administratie wordt verbeterd. Volgens minister Ank Bijleveld is een deel van de bezuinigingen teruggedraaid vanwege ‘de verslechterde veiligheidssituatie’. De Rekenkamer houdt, ook na deze reactie, de kritiek staande, dat het onduidelijk is welke gevolgen investeringen of bezuinigingen hebben voor personeel en materieel.

Lees ook:

Geef ons geld, zeggen deze topmannen van Defensie: ‘Wij zijn de klaplopers van de Navo’

De top van Defensie vindt dat er fors meer geld bijmoet om de krijgsmacht overeind te houden. Bij wijze van uitzondering treden ze daarom in de openbaarheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden