InterviewsPrinsjesdag

Afkicken van een Prinsjesdagverslaving: ‘Ik doe mijn oranjekostuum dit jaar niet aan’

Piet Jelsma heeft in zijn woonplaats een zogenaamd Mini Oranje Museum. Beeld reyer boxem

Ieder jaar is Prinsjesdag een hoogtepunt voor deze Oranjefan en regelingsofficier. Hoe komen ze vandaag de dag door?

Piet Jelsma (49), eigenaar van het Mini Oranje Museum Oosterwolde

“De tribune langs Het Lange Voorhout in Den Haag, dat was de afgelopen jaren mijn vaste plek op Prinsjesdag”, zegt Piet Jelsma. “De koets komt er twee keer langs, en dan heb je ongeveer een minuut de tijd om naar de koning of koningin te zwaaien, of nee, ik moet zeggen: wuiven. Op de heenweg naar Willem-Alexander, want die zit altijd rechts achterin het rijtuig, en op de terugweg naar Máxima, op haar vaste plek ernaast. Dát moment is altijd belangrijk voor mij en anderen op de tribune, want dan kunnen we de jurk van de koningin zien.”

Hij is teleurgesteld dat ‘de pracht en praal’ dit jaar niet doorgaat. “Sinds een vriend van mij, ook een oranjeverzamelaar, mij zo’n vijf jaar geleden meenam, ben ik besmet met het Prinsjesdagvirus. Elk jaar doe ik mijn oranje shirt en schoenen aan en zet ik mijn grote oranje hoed op en gaan we naar de hofstad.”

Jelsma, administratief medewerker orthopedie, heeft in zijn woonplaats een zogenaamd Mini Oranje Museum. “Ik ben nogal een oranjefan en -verzamelaar, dat neemt tamelijk extreme vormen aan.” Wat begon met een lepeltje dat ik kreeg op de basisschool toen Beatrix tot koningin werd gekroond, is inmiddels een klein museum op de bovenverdieping van Jelsma’s huis in Oosterwolde.

‘Ik weet niet of ze mij herkennen’

Het pronkstuk is een zilveren armband van Wilhelmina-dubbeltjes, vervaardigd tijdens de Tweede Wereldoorlog. “Die haal ik alleen op verzoek tevoorschijn, of op speciale gelegenheden.” Ook heeft de Fries een handgeschreven ansichtkaart van Prinses Armgard von Cramm, de moeder van Prins Bernhard in zijn collectie.

Jelsma probeert het koningspaar zo vaak mogelijk te zien: “Ik weet dat Willem-Alexander en Máxima binnenkort ook in Friesland op bezoek komen, waar ik woon, maar de exacte locatie wordt geheim gehouden. Men is bang voor een toeloop van mensen en dat kan nu natuurlijk niet. Anders was ik daarheen gegaan. Ik heb ze al een paar keer Fryske Dúmkes, een lokaal gemaakt koekje, gegeven. Ik weet niet of ze mij herkennen, maar het cadeau kennen ze inmiddels wel. De laatste keer dat ik het meebracht zei koningin Máxima meteen: ‘Dit zijn Friese koekjes.’”

“Helaas kan ik deze Prinsjesdag door een BHV-cursus op mijn werk niet live volgen, maar als het koningspaar rond een uur of één bij de Grote Kerk aankomt, dan schakel ik stiekem even in. En ’s avonds ga ik languit op de bank lekker alles terugkijken.”

“Ik vermoed dat Máxima dit jaar een sobere jurk draagt. Het is denk ik niet gepast om erg uit te pakken. Ook doe ik mijn oranjekostuum dit jaar niet aan. Ik hoop eigenlijk dat de optocht volgend jaar gewoon weer doorgaat, en dat we dan dubbel feest kunnen vieren.”

Robert van den Berg, regelingsofficier van het Cavalerie Ere-Escorte, bij zijn paard.Beeld Herman Engbers

Robert van den Berg (57), Regelingsofficier van het Cavalerie Ere-Escorte

“Het is gek om deze Prinsjesdag niet zelf met het Cavalerie Ere-Escorte in Den Haag te zijn”, geeft Robert van den Berg toe. Normaliter begeleiden ruiters te paard van deze reserve-eenheid de Gouden of Glazen Koets. Ze zijn herkenbaar aan de attila, het gala-uniform met blauwe tressen en een bontmuts. “Maar dit jaar ga ik de dag heel aandachtig online volgen. Op normale Prinsjesdagen, en overigens ook bij andere vieringen van het Koninklijk Huis, verzorgt het Ere-Escorte het ceremoniële gedeelte. Wie verzorgt dat deze editie?”

Zelf meerijden met het eskadron doet Van den Berg al zo’n dertien jaar niet meer. Wel houdt hij sindsdien samen met een paardenarts tijdens de stoet het gedrag en de fitheid van de paarden in de gaten. “We inspecteren de dieren vlak voor het vertrek en tijdens de troonrede. We hebben elk jaar ongeveer 80 paarden, waarvan er 64 uiteindelijk meelopen. Je moet het zien als een voetbalelftal. Als er eentje niet fit is, of uit vorm, dan stellen we die niet op. Uiteraard worden ze ook voor Prinsjesdag al uitvoerig getest, dus we hoeven eigenlijk nooit op de dag zelf een paard te wisselen.”

Als ritmeester selecteert Van den Berg de paarden die meelopen in de stoet. “Daar lopen paarden mee van de Nationale Politie, de Koninklijke Marechaussee en uit de Koninklijke Stallen, maar het bijzondere van onze eenheid is dat we op paarden van particulieren rijden. Die probeer ik steeds te vinden. Omdat ik reservist ben, werk ik naast deze functie ook als manager bij Voermeesters, dat paardenvoer levert aan onder andere winkelketens en stallen. Daardoor heb ik aardig wat connecties in het wereldje.”

‘Normaal gesproken zouden we nu een strandoefening doen’

“Ik ben het hele jaar bezig met lobbyen namens het Ere-Escorte, en het selecteren en opleiden van paarden en ruiters voor ons eskadron. Normaal gesproken zijn er vijf of zes oefendagen door het jaar heen, waarop we allerlei rijvaardigheden testen. Ook zijn de paarden al zo’n vijf dagen voor Prinsjesdag hier in de buurt van Den Haag ter voorbereiding.”

Maar dit jaar gaat de stoet niet door en dat voelt raar. Van den Berg: “Ik dacht de afgelopen dagen de hele tijd: ‘Het is tien uur, normaal gesproken doen we nu een strandoefening’, of ‘Rond dit tijdstip zouden we de definitieve selectie maken.’ Dat soort momenten zal ik dinsdag ook hebben.”

“Ik ga dit jaar alles rechtstreeks volgen op mijn computer. Ik ben zeer geïnteresseerd om te zien hoe deze editie verschilt van normale Prinsjesdagen. Volgend jaar hoop ik dat alles weer bij het oude is. Niet alleen voor ons, voor iedereen.”

Lees ook:

Prinsjesdag is anders, maar alsnog een feestje voor de democratie

De typische uitbundigheid van Prinsjesdag is vandaag ver te zoeken. Toch is er voor de parlementaire democratie reden voor een klein feestje.

Lees ook:
De man van het ‘Leve de Koning’: ‘De ziel van Prinsjesdag, die blijft’

Ook Prinsjesdag moet anders door de coronacrisis. De voorzitter van de Eerste Kamer, Jan Anthonie Bruijn, zocht naar nieuwe manieren, met respect voor de traditie en het ceremonieel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden