Toeslagenaffaire

Advocaat toeslagenaffaire: ‘Je verwacht excuses, een bosje bloemen. Maar niets van dat alles.’

Eva González Pérez tijdens de hoorzitting van de tijdelijke commissie die onderzoek doet naar problemen rond de fraudeaanpak bij de kinderopvangtoeslag.  Beeld ANP
Eva González Pérez tijdens de hoorzitting van de tijdelijke commissie die onderzoek doet naar problemen rond de fraudeaanpak bij de kinderopvangtoeslag.Beeld ANP

Hans Blokpoel heeft als voormalig algemeen directeur van de Belastingdienst “heel veel buikpijn” hoe hardvochtig de terugvordering van de kinderopvangtoeslag heeft uitgepakt voor de gedupeerde ouders. Toch heeft hij naar eigen zeggen zelf in deze affaire nauwelijks een rol gespeeld.

Met zichtbaar stijgende ergernis hoort de Parlementaire Ondervragings-commissie Kinderopvangtoeslag de eerste topambtenaar van de Belastingdienst aan. In de kale enquête verhoorzaal hoort de commissie, samen met een handjevol journalisten, Blokpoel steeds zachter gaan praten. De gedupeerde ouders zijn niet aanwezig, vanwege de coronamaatregelen.

Blokpoel (van 2010-2016 directeur bij de Belastingdienst) maakt zijn rol in de affaire heel erg klein, terwijl hij volgens commissie-voorzitter Van Dam “juist een prominent lid van het managementteam fraude was”. “Uit de stukken blijkt ook dat juist u dit fraudebeleid voortvarend en doortastend heeft aangepakt.”

Doortastend is Blokpoel wel, erkent de ambtenaar dan voorzichtig. Toch kent hij de fraude-verslagen niet die wekelijks aan het managementteam werden gestuurd. En hij heeft “een ander beeld” van wat er precies is gebeurd. Blokpoel was destijds vooral bezig met fiscale zaken en andere ambtenaren deden fraude en toeslagen. Wel weet Blokpoel dat “iedereen buikpijn” had van wat er bij Toeslagen gebeurde. “En dat is door directeur-generaal Veld zeker besproken met staatssecretaris Wiebes. We wilden weten of de terugvordering van Toeslagen meer proportioneel uitgevoerd kon worden. Maar hiervoor was bestuurlijk geen ruimte: ‘De wet is de wet’, kregen we terug. Vraagt u mij nu de wet niet te handhaven? Ons beeld is dat we niet anders konden.”

Kritisch geluid

Een paar uur eerder laat de Groningse hoogleraar Bestuurskunde Bert Marseille een heel ander en kritisch geluid horen. Hij stelt dat de Belastingdienst “qua uitkomsten” in de toeslagenaffaire “ver is weggedreven” van de beginselen van behoorlijk bestuur.

Marseille wordt als extern deskundige door de commissie gehoord. Hij stelt dat de Belastingdienst volgens de Wet Kinderopvang wel degelijk meer proportionele maatregelen kon treffen voor ouders die onbedoeld fouten maakten. “Dat had ook meer in de geest van deze wet gelegen”, stelt Marseille.

“Je ziet dat er onbedoeld iets fout is gegaan. Dan besluit je bijvoorbeeld de ouder voor tien procent te korten op de toeslag, in plaats van de hele toeslag terug te vorderen.”

Deze ruimte hebben de ambtenaren van de dienst Toeslagen echter niet genomen. Marseille: “De afdeling heeft zich moedwillig machteloos opgesteld, terwijl ze zich echt wel anders hadden kunnen opstellen.”

Eva Gonzalez Perez, advocaat, tijdens de hoorzitting van de tijdelijke commissie die onderzoek doet naar problemen rond de fraudeaanpak bij de kinderopvangtoeslag. Beeld ANP
Eva Gonzalez Perez, advocaat, tijdens de hoorzitting van de tijdelijke commissie die onderzoek doet naar problemen rond de fraudeaanpak bij de kinderopvangtoeslag.Beeld ANP

De vraag waarom de Belastingdienst zich niet anders opstelde, blijft ook bij advocaat Eva Gonzalez Perez hangen. Al ruim zes jaar behartigt zij de belangen van tientallen gedupeerde ouders van wie de kinderopvangtoeslag onterecht is stopgezet. De ouders kregen niet eens een motivering voor het stopzetten.

Inmiddels is het vermoeden dat 26.000 ouders op dezelfde manier door de Belastingdienst zijn gedupeerd.

Geen reactie

Net als de ouders kreeg Perez eerst geen reactie op brieven, geen antwoord op telefoontjes, geen dossiers van haar cliënten toegestuurd en als het dan tot een gesprek kwam met de Belastingdienst, dan was een oplossing voor de ouders van wie de kinderopvangtoeslag was stopgezet domweg onbespreekbaar.

“Je verwacht excuses, een bosje bloemen. Maar niets van dat alles. Het was precies zoals in het boek ‘Het Proces’ van Kafka”, zegt ze. De Belastingdienst heeft alle regels overtreden, stelt ze. “De overheid moet fatsoenlijk met burgers omgaan, diens rechten beschermen en integer handelen. Dat is niet gebeurd.”

Haar eerste zaak kwam in 2015 voor de rechter. De ouder werd op alle punten in het gelijk gesteld, ook in de beroepszaak. “Ik dacht in 2015, mooi nu is het klaar. Maar de Belastingdienst ging in beroep. Dat was zo onredelijk. Ik vroeg de ambtenaar om opheldering. Hij zei: als we ongelijk krijgen, dan weten we dat ook weer. Dat beroep was voor mijn gevoel een uitje voor de Belastingdienst.”

Wie verhoort de commissie?

Er staat voor vandaag maar één verhoor op het programma, maar wel een bijzondere. Sandra Palmen-Schlangen is pas vorige week opgeroepen voor verhoor, toen uitkwam dat zij al begin 2017 oordeelde dat de Belastingdienst alle perken te buiten was gegaan in een fraudeonderzoek.

Palmen-Schlangen was in 2016 juist aangetrokken om als vaktechnisch coördinator, een hoge juridische positie, te waken voor het binnen de wet werken door Toeslagen. Haar vernietigende oordeel kwam in 2017 enkele dagen na een door de Belastingdienst verloren rechtszaak bij de Raad van State. Maar haar advies – compensatie voor gedupeerde ouders en een heroverweging van het beleid bij Toeslagen – werd door het management genegeerd. Kort daarop kon Palmen-Schlangen vertrekken bij Toeslagen. Zij was het niet eens met de manier waarop het management omging met de uitvoering van de wet.

Volgens staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen) is er met het advies van Palmen-Schlangen in 2017 ‘helaas’ niets gebeurd, en werd het niet bekend buiten Toeslagen. Maar al in juni 2019 werden zowel de hoogste baas bij de Belastingdienst, Jaap Uijlenbroek, en de toenmalige staatssecretaris Menno Snel op het advies gewezen. Het was ‘wellicht’ niet nodig geweest om ouders destijds nog maanden te laten wachten op schadevergoeding, aldus Van Huffelen.

Lees ook:
Het dossier Kinderopvangtoeslag affaire
Trouw bracht samen met RTL Nieuws de toeslagenaffaire aan het licht: duizenden ouders bij wie onterecht de kinderopvangtoeslag werd stopgezet en teruggevorderd, met alle gevolgen van dien. In dit dossier staan de verhalen van de toeslagaffaire.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden