'Nederland onwaardig'

Adviesorganen: Verdeel asielzoekers verplicht over alle gemeenten, en betaal daar dan ook voor

Vluchtelingen in het opvangcentrum voor asielzoekers in Ter Apel. Beeld ANP
Vluchtelingen in het opvangcentrum voor asielzoekers in Ter Apel.Beeld ANP

De asielopvang moet op de schop, schrijven twee belangrijke adviesorganen vandaag.

Petra Vissers

De enorme crisis in de asielopvang is de eigen schuld van het kabinet. Die creëert de constante crisissfeer, waarin asielzoekers op de grond slapen en van hot naar het worden gesleept, en houdt die in stand. Om de enorme problemen op te lossen, moet de boel radicaal anders georganiseerd worden.

Dat schrijven de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) en de Adviesraad Migratie (Acvz) in een gezamenlijk advies aan het kabinet.

‘Nederland onwaardig’

Daarin uitten beide adviesorganen felle kritiek op het Rijk en de gemeenten. Er is sprake van ‘een chronisch gebrek aan anticipatie’ en van ‘krampachtig vasthouden’ aan een systeem dat overduidelijk niet werkt. De opvang van asielzoekers zakt daardoor geregeld door een humanitaire ondergrens, schrijven de twee organisaties. ‘En dat is Nederland onwaardig’.

Inmiddels heerst al bijna twee jaar een crisissfeer, waarin gemeenten en het Centraal orgaan opvang asielzoekers (Coa) gezamenlijk van noodopvang naar noodopvang struikelen terwijl asielzoekers veelvuldig moeten verhuizen en soms weken, zo niet maanden, achter elkaar in tenten slapen.

Meer dwang

Dat is niet nodig, vinden de Rob en de Acvz. Zij pleiten voor een systeem met onder andere meer dwang richting gemeenten. Die zouden allemaal naar rato van het inwoneraantal kansrijke asielzoekers moeten opvangen. Op die manier ontstaan kleinere locaties, waar asielzoekers en omwonenden veel meer contact zouden kunnen hebben.

De mensen die weinig tot geen kans maken op asiel zouden in dit plan naar andere locaties moeten, waar ze snel te horen krijgen dat ze niet welkom zijn. Daarna moeten ze ook snel uitgezet kunnen worden.

Omdat op de kleinere locaties door het hele land mensen wonen die waarschijnlijk in Nederland mogen blijven, kunnen ze tijdens de asielprocedure alvast bouwen aan een netwerk, de taal leren of bijvoorbeeld vrijwilligerswerk doen.

Nu blijkt uit meerdere onderzoeken dat door de lange periodes waarin mensen in asielzoekerscentra verblijven zij vaak al met 5-0 achterstaan tegen de tijd dat ze hun verblijfsvergunning op zak hebben.

Betalen voor beschikbare bedden

Ook adviseren de organisaties een permanente flexibele schil, zodat het makkelijk wordt om mensen op te blijven vangen als er ergens op de wereld een oorlog uitbreekt. Nu moet het Coa onmiddellijk locaties sluiten als het aantal asielzoekers daalt, en dat is een deel van de verklaring voor het paniekvoetbal dat nu wordt gespeeld.

Dat betekent dat de hele manier waarop de asielopvang betaald wordt, ook op de schop moet. Om te beginnen moeten gemeenten voldoende geld krijgen om asielzoekers goed op te vangen en te begeleiden de samenleving in.

De adviesorganen stellen verder voor om te betalen voor elk beschikbaar bed in plaats van voor elk bed dat daadwerkelijk gebruikt wordt. Staan beschikbare bedden leeg, dan kunnen andere groepen die lastig een woning vinden daar gebruik van maken.

Rode Kruis plaatst tenten voor 40 mensen op terrein Ter Apel

Het Rode Kruis gaat tien tenten plaatsen voor veertig mensen op het terrein van het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel. Een woordvoerster van het Rode Kruis liet maandagavond weten dat de tenten binnen het terrein van het aanmeldcentrum worden geplaatst. Het Rode Kruis stuurt acht mensen naar Ter Apel om de tenten op te zetten.

In de nacht van zondag op maandag moesten wederom iets meer dan honderd mensen op een stoel slapen in het aanmeldcentrum.

Veiligheidsberaad

Om de druk op de overvolle asielopvang in Ter Apel te verminderen, helpen gemeenten en veiligheidsregio's “met man en macht”. Het is lastig vol te houden, meent de burgemeester van Leiden, Henri Lenferink. Hij is waarnemend voorzitter van het Veiligheidsberaad bestaande uit de 25 veiligheidsregio's van Nederland.

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) moet de regio's regelmatig rondbellen om plekken te vinden waar de vluchtelingen naartoe kunnen voor een nacht. “Waar we nu mee te maken hebben zijn - onsympathiek gezegd - dagkoersen. Daar willen we vanaf. Elke dag worden we gebeld of we nog meer plaatsen beschikbaar kunnen stellen”, stelt Lenferink. Hij zegt dat de regio’s helpen, maar dat de eerste verantwoordelijkheid bij het Rijk ligt. “Landelijke uitdagingen moeten we landelijk organiseren. Er zal nu snel extra opvang moeten worden georganiseerd.”

Lees ook:

Asielopvang in crisis: de angel moet uit het gesprek

Het moet afgelopen zijn met het ‘leuren’ met asielzoekers, zeggen de voorzitters van de Adviescommissie voor vreemdelingenzaken en de Raad voor het Openbaar bestuur. “Het zou heel mooi zijn als de minister-president zich hier tegenaan gaat bemoeien.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden