Stikstof

Adviescollege: stikstofmetingen RIVM zijn wél betrouwbaar

Beeld Brechtje Rood

In het felle stikstofdebat krijgt het RIVM een steuntje in de rug. Volgens het onafhankelijke Adviescollege Meten en Berekenen Stikstof is de wetenschappelijke kwaliteit van de stikstofmetingen van het RIVM voldoende tot goed.

Minister Carola Schouten (landbouw) zocht een onafhankelijke keurmeester, omdat de expertise van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in twijfel werd getrokken. Er kwam een achtkoppig adviescollege onder leiding van emeritus hoogleraar Leen Hordijk.

De commissie concludeerde donderdagmiddag dat de modellen die het RIVM gebruikt, adequaat zijn. Ze zijn van een vergelijkbare betrouwbaarheid als die in Vlaanderen, Duitsland en Denemarken.

Wel ziet het college ruimte voor verbeteringen. Hordijk: “De kwaliteit van de uitkomsten wordt vergroot door meer en frequenter te meten, door gebruik te maken van extra modellen en door naast grondwaarnemingen gebruik te maken van satellietgegevens.”

Volgens het RIVM draagt de landbouw in Nederland voor 46 procent bij aan de stikstofuitstoot. Het verkeer is goed voor 11 procent, industrie en woningen voor 8 procent. Van de stikstof die op Nederlandse bodem neerslaat, komt 32 procent vanuit het buitenland aangewaaid. Het kabinet baseert zijn stikstofbeleid op deze RIVM-metingen.

Wetenschappelijk verantwoord

Volgens de commissie-Hordijk wordt de buitenlandse bijdrage door het RIVM mogelijk onderschat. Het gaat dan om een verschil van enkele procentpunten. De invloed daarvan op de bijdrage van de andere stikstofbronnen is niet significant.

Minister Schouten is blij met het rapport. “Het is goed om te constateren dat de stikstofaanpak en de maatregelen die het kabinet neemt, zijn gebaseerd op wetenschappelijk verantwoorde cijfers en feiten.”

Het RIVM lag de afgelopen maanden onder vuur van boeren en politici. Volgens Forum voor Democratie en PVV deugen de stikstofberekeningen niet. CDA-Kamerlid Jaco Geurts vond dat het beleid aangepast moest worden, als uit alternatieve berekeningen zou blijken dat de RIVM-cijfers niet kloppen.

Donderdag trok de PVV de expertise van het RIVM weer in twijfel in een debat over een ander onderwerp: de aanpak van het nieuwe coronavirus. PVV-Kamerlid Chris Jansen kreeg daarop veel kritiek vanuit andere Kamerfracties.

Twee weken geleden kwam het Mesdag Zuivelfonds – verklaard tegenstander van de stikstofplannen van het kabinet – met alternatieve cijfers. De landbouw zou voor slechts 25 procent bijdragen aan het stikstofprobleem. Het kabinetsbeleid moest van tafel, concludeerde voorzitter Jan Cees Vogelaar.

Farmers Defence Force onderhandelaar, Jeroen van Maanen (links) en geheel rechts CDA-Tweede Kamerlid Jaco Geurts luisteren naar de presentatie van het onderzoek van het Mesdag Zuivelfonds.Beeld Phil Nijhuis

Kritiek

Al tijdens de presentatie, waar het fonds geen inzage gaf in de meetmethoden, klonk kritiek. De lobbyorganisatie had ook de stikstofneerslag op grote wateroppervlakten, zoals het IJsselmeer, meegerekend. Omdat stikstof daar weinig schadelijke gevolgen heeft, rekent het RIVM die niet mee. Deze week erkende het Mesdag Fonds dat de stikstofberekeningen fouten bevatten. Dat zou komen door een ‘bug’ in het RIVM-model. Volgens het RIVM heeft de boerenorganisatie zelf een fout gemaakt bij het invoeren van de gegevens.

Het is de vraag of critici genoegen nemen met de conclusies van de commissie. Al bij het instellen van het college was er kritiek op de voorzitter. Leen Hordijk werkte ooit bij het RIVM en was betrokken bij het opzetten van een rekenmodel dat aan de basis ligt van de huidige meetmethoden. Ook schreef hij vorig jaar in een ingezonden brief in het Nederlands Dagblad dat hij GroenLinks had gestemd. Omdat die partij voor een inkrimping van de veestapel is, denken sommige boerenorganisaties dat Hordijk niet zuiver in de discussie zit.

Hordijk weerspreekt de aantijgingen. “Er zitten hier acht mensen aan tafel. Wie denkt dat ik zoveel invloed heb op de uitkomsten, overschat de invloed van een voorzitter. Mijn werk voor het RIVM is van bijna dertig jaar geleden.”

Lees ook:

Mesdag Zuivelfonds: fout in onze stikstofcijfers

De stikstofberekeningen die het Mesdag Zuivelfonds onlangs presenteerde, bevatten fouten. Volgens het fonds komt dat door een ‘bug’ in het rekenmodel van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het RIVM stelt dat de onderzoekers zelf een fout hebben gemaakt.

Rijksrekenmeesters krijgen concurrentie van de lobbyist

Haagse politici nemen alternatieve berekeningen zeer serieus. Wat betekent dit voor het RIVM?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden