Boerenprotest

Acties van boeren leggen spagaat van de coalitie bloot

Een boer bij een afzetting richting het Binnenhof. Beeld ANP

Boeren, juristen en wetenschappers voeren de druk op het kabinet maximaal op voor het belangrijke stikstofdebat van donderdag.

De spagaat waarin de coalitie zit, werd woensdag van alle kanten zichtbaar. Vanwege de dreiging van opstomende boeren zijn de toegangswegen naar het Binnenhof door het leger gebarricadeerd, sommige politici mogen vanwege hun veiligheid het pand niet verlaten. Ondertussen krijgen Tweede Kamerleden van experts onder uit de zak: de door het kabinet voorgenomen stikstofmaatregelen zijn niet afdoende en juridisch wankel.

Belangrijkste kritiek tijdens de stikstofhoorzitting: Nederland zal eerst de natuur fors moeten verbeteren, voordat het weer grootschalig vergunningen kan verlenen. Voor de ontstane impasse is de overheid de hoofdschuldige, zegt advocaat Bondine Kloostra.

De vorige stikstofaanpak gaf een vrijbrief voor uitstoot waardoor Nederland nu achterstallig onderhoud heeft. Ze legt een verband met de demonstratie buiten de Kamer: “In zoverre hebben de boeren wel gelijk. Het ligt aan het beleid.”

Dat boerenprotest verloopt ondertussen grimmiger dan het vorige, twee weken geleden. Op een stationwagen die naar Den Haag rijdt, ligt een doodskist waarop ‘Jesse’ is gekalkt. GroenLinks-leider Jesse Klaver reageert ’s middags door nog eens te pleiten voor het afbouwen van de grootschalige landbouw.

Op het podium krijgen de coalitiepartijen ervan langs. VVD, CDA, D66 en ChristenUnie worden ‘farizeeërs’ genoemd en de minister ‘Judas’ Schouten. Haar wordt verweten dat ze bij de vorige demonstratie haar steun uitsprak voor de boer, terwijl de kabinetsbrief met maatregelen al klaar lag.

Het toverwoord van die maatregelen is ‘vrijwilligheid’. Eerder was het motto van het klimaatakkoord dat niets hoeft, nu moeten boeren bij de inkrimping van de veestapel nergens toe gedwongen worden. Tijdens de hoorzitting zegt advocaat Valentijn Wösten dat dit niet zal gaan werken. “Die vrijwilligheid zat al in de vorige stikstofaanpak, toen ging de uitstoot helemaal niet omlaag.”

Op Carla Dik-Faber (ChristenUnie) en VVD’er Helma Lodders na, blijven de meeste politici weg van de demonstratie. Wel aanwezig: Thierry Baudet (Forum voor Democratie) en PVV-leider Geert Wilders. Baudet haalt eerder op de dag bakzeil bij de deskundigen als hij pleit voor soepelere stikstofnormen, zoals in Duitsland. Hij krijgt te horen dat de Duitse normen ook geen stand zullen houden bij een Europese rechter. Bovendien is en blijft Nederland het vieste jongetje van Europa, zoals het Wereld Natuurfonds deze week al schreef in een onderzoek.

Zo zijn de posities voor het stikstofdebat van vanavond ingenomen. En zo is de druk op het kabinet tot grote hoogte opgevoerd; door de boze boeren in de Haagse straten en door de wetenschappers en natuurorganisaties die wijzen op de te maken inhaalslag.

Voor CDA-Kamerlid Jaco Geurts is het geen reden om het nieuwe stikstofbeleid af te vallen. “We moeten nu vooral het hoofd koel houden, we kijken hierna verder.” Wel stelt hij opnieuw kanttekeningen bij de rekenmodellen van het RIVM. “Aan het verhaal over het verdwijnen van natuur zit ook een andere kant. Bij mij thuis struikel je tegenwoordig over de vossen.” Sommige juristen zaten bovendien met een andere agenda bij de zitting, zegt Geurts. “Die willen ten diepste dat de veehouderij verdwijnt.”

Ook VVD’er Mark Harbers wijst op dat ‘ander belang’ dat sommige juristen zouden hebben. Voor de liberalen blijft vrijwilligheid voorop staan. Dat betekent dat de keuze te stoppen ‘financieel gelijkwaardig’ moet zijn aan die om door te gaan. Vrij vertaald: zowel voor het uitkopen als voor het grootschalig ombouwen van stallen is de VVD bereid de portemonnee royaal te trekken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden