Update Rechtsbijstand

Actie van sociaal advocaten treft zo’n vijfduizend rechtszaken, Dekker houdt poot stijf

Advocaten demonstreerden in januari 2018 al eens, zoals hier bij het gerechtsgebouw aan het Rotterdamse Wilhelminaplein. Beeld Phil Nijhuis

De staking van advocaten vlak na de jaarwisseling treft volgens een inventarisatie van de Raad voor de Rechtspraak zo'n 5000 zaken. De eerste twee weken van januari zal 85 procent van de advocaten die gesubsidieerde rechtsbijstand verlenen het werk neerleggen. Maar minister Dekker liet vandaag in een debat in de Tweede Kamer weten: er komt geen cent bij.  

Dekker ligt op ramkoers met de sociaal advocatuur over zijn plannen met de rechtsbijstand. Vanochtend klapten tijdens het debat dreunend alle stoelzittingen omhoog, toen boze advocaten uit protest de zaal verlieten. Met tientallen kwamen naar de Tweede Kamer gekomen, om daar het ‘njet’ van Sander Dekker te horen. 

Minister Dekker houdt vast aan zijn hele pakket van maatregelen. Minder zaken naar de rechter, wel meer oplossingen, is zijn motto. Niet iedere zaak hoeft een advocaat, benadrukt hij. Pas als het gelukt is het aantal rechtszaken terug te dringen, schiet er misschien geld over voor hogere tarieven vanaf 2024. Tot frustratie van de beroepsgroep en tot teleurstelling van de Kamer, die na Prinsjesdag een breed gesteunde motie aannam. Dekker kreeg daarin de opdracht in ieder geval de grootste nood van lage tarieven te lenigen. 

Maar de minister hield vol: ik heb geen geld. PvdA-Kamerlid Attje Kuiken: “Dit wordt herhaling van zetten en ik ben er eigenlijk wel klaar mee. Hoezo, we zien pas resultaat over vier, vijf jaar van onze inspanningen?” “Dit zegt toch alles”, aldus SP-Kamerlid Michiel van Nispen als de advocaten in het publiek stampend weglopen. 

Komt er geen oplossing, dan leggen de advocaten begin 2020 het werk neer. Ze weigeren tijdens de staking de zogeheten piketdiensten. De politie kan normaliter een ­piketadvocaat oproepen om aanwezig te zijn bij het verhoor van een verdachte. Die aanwezigheid is verplicht bij het verhoren van minderjarigen. Na de jaarwisseling zijn er doorgaans veel snelrechtzaken. In de sociale advocatuur werken zevenduizend mensen – sommigen voltijds, velen doen af en toe een zaak.

Het is hollen en draven in de eerste weken van het jaar

De staking zal 5000 rechtszaken beïnvloeden, meldt de Raad voor de Rechtspraak aan TrouwDe politie en het openbaar ministerie inventariseren de gevolgen van de staking voor het politiewerk, aldus een woordvoerder van de Nationale Politie. Ook minister Dekker van rechtsbescherming is ‘bezig met inventariseren’.

Kamerleden wilden vandaag van Dekker precies weten wat de gevolgen van de staking zijn en wat hij er aan denkt te doen. Hij moet daarvoor nog met een brief komen. 

De Raad voor Rechtsbijstand had de roosters van advocaten voor januari al moeten maken, maar puzzelt nog op de gaten. “Misschien komt de minister de advocatuur toch tegemoet”, hoopt een woordvoerder. “Normaal is het hollen en draven die eerste weken van het jaar”, zegt voorzitter Hein Vogel van de Vereniging Sociale Advocatuur Nederland. Ook familie- en erfrechtadvocaten zullen staken. Volgens Vogel kunnen advocaten ook hun normale zittingen uitstellen. “Dat zal nog meer chaos geven.” Noodgevallen doen ze wel.

Eerder was er nog overleg tussen de minister en de sociale advocatuur, maar dat is gestaakt. Dekker heeft geen extra geld voor zijn plannen. Dat hebben commissies in het verleden wel aan het kabinet geadviseerd. Per jaar is er ruim 400 miljoen euro voor gesubsidieerde rechtshulp. Zeven miljoen Nederlanders maken daar wel eens gebruik van, vaak met een eigen bijdrage.

De beoogde marktwerking kan negatieve gevolgen hebben

Dekker zegt dat de tarieven pas in de toekomst omhoog kunnen, als er minder zaken bij de rechter belanden. Daarom wil hij een soort poortwachter introduceren, en vooraf vastgestelde ‘rechtshulppakketten’. Uit marktonderzoek van de minister blijkt dat de herziening een tegenvallende opbrengst zal hebben. Ook kan de beoogde marktwerking negatieve gevolgen hebben: de kwaliteit van de bijstand komt onder druk te staan door dalende prijzen.

Nu al stoppen advocaten met gesubsidieerde rechtsbijstand. Daardoor dreigt een tekort. Dat blijkt uit een enquête van de Orde van Advocaten: bijna de helft van de advocaten in opleiding ziet af eerdere plannen om rechtsbijstand te verlenen. En 40 procent zegt minder rechtsbijstandzaken te gaan doen.

Lees ook: 

Sander Dekker, behendig minister van ‘gruwelijkheden’

Minister Dekker geldt als een lenig bestuurder, maar wel met een politieke struikelsteen: zijn plannen voor de rechtsbijstand, die hij donderdag verdedigt in de Tweede Kamer, stuiten op veel verzet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden