Brand Moria

Achterban coalitie voert druk op: haal 1000 mensen uit Moria

Mensen uit het door brand verwoeste opvangkamp Moria wachten op voedseldistributie op Lesbos.Beeld AP

Het compromis over de kinderen en kwetsbare mensen uit het afgebrande kamp Moria krijgt van alle kanten kritiek: het zou ‘koehandel’ met mensen zijn of juist een knieval van de VVD. Voor de achterbannen van CDA, CU en D66 is het in ieder geval niet genoeg.

De achterbannen van CDA, CU en D66 houden de druk hoog met een nieuwe petitie om 1000 mensen uit Griekenland op te nemen. Die is voorlopig nog intern, maar nu al door honderden partijleden en bestuurders getekend.

Onder druk wordt alles vloeibaar, die conclusie valt te trekken na twee hectische dagen, waarin de coalitie alsnog besloot om 100 kinderen en kwetsbare mensen uit Griekenland te halen. In ieder geval smolten de geharde standpunten op de rechterflank, waar de VVD een veel strenger asielbeleid voorstaat dan ChristenUnie en D66, en waar het CDA zich meestal aan de zijde van de VVD’ers opstelt. De CDA-fractie ging donderdag om, onder druk van de achterban en een deel van de eigen fractie. Net als eerder met het kinderpardon en de kwestie rond de Armeense kinderen Lili en Howick, toen eveneens de omslag binnen het CDA het verschil maakte.

Woensdagochtend vroeg vlogen de appjes bij sommige Kamerfracties heen en weer: zou de grote brand in het overvolle Griekse migrantenkamp – hoe tragisch ook – het CDA over de streep trekken? Ook toen al deden CDA-, ChristenUnie- en D66-leden een gezamenlijke oproep. Binnen het CDA werd intensief gebeld. Partijprominenten oefenden opnieuw druk uit op de fractie. In de kamer van CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma bereikten de vier coalitiepartijen na heel wat voorbereidend masseerwerk in de loop van donderdag het compromis. Belangrijk onderdeel van de afspraken is dat er in totaal evenveel asielzoekers in Nederland worden opgenomen. Vooral dit punt kreeg de grootste kritiek van vluchtelingenorganisaties.

De honderd mensen worden namelijk afgetrokken van de 2000 mensen die Nederland aan de VN beloofd heeft op te nemen in een periode van vier jaar. Deze vluchtelingen komen bijvoorbeeld uit opvangkampen van de UNHCR in Libanon en Jordanië. Bij het zwaarbevochten kinderpardon werd als tegemoetkoming aan de VVD hun aantal verminderd van 750 naar 500 mensen jaarlijks.

Ook VVD’ers zijn welkom

 Bij de achterban van het CDA is aan de ene kant waardering dat hun partij nu ‘om’ is en “gehoor geeft aan de oproep van haar leden om solidair te zijn met de vluchtelingen in Moria”, zegt de Bergense wethouder Klaas Valkering. Hij voerde in mei het verzet aan van regionale afdelingen tegen de landelijke koers van het CDA. “Tegelijkertijd is het lang niet genoeg. Door de brand in kamp Moria zijn 13.000 mensen dakloos geraakt. We willen dat Nederland 1000 van hen opneemt.” Valkering noemt het gereken met migranten om onder de streep op nul uit te komen een ‘koehandel’.

Een petitie met deze oproep voor 1000 mensen gaat sinds vrijdag online rond en was dezelfde middag al 400 keer getekend. Zondag willen de initiatiefnemers, onder andere het Brunssumse bestuurslid Irene Plas ermee naar buiten komen. Opmerkelijk is dat de achterban van het CDA niet alleen samen optrekt met die van de ChristenUnie en D66, ook VVD’ers zijn welkom. Enkele VVD’ers hebben de petitie al getekend. De wethouder spreekt zaterdag op de manifestatie ‘Evacueer Moria’ op het Amsterdamse Museumplein, die gesteund wordt door onder meer Vluchtelingen Werk Nederland, Defence for Children en De Goede Zaak.

ChristenUnie-leden zijn overwegend zwaar teleurgesteld in het akkoord, al is er ook waardering voor wat desondanks nog bereikt is. In de Tweede Kamer zijn ChristenUnie en D66 niet tevreden over wat sommigen ‘het cynische rekenwerk’ in het akkoord noemen, maar de fracties vonden niets doen geen optie. Voor de zomer kregen deze fracties bij het kabinet gedaan dat Nederland de de opvang van minderjarigen in Griekenland steunt en financiert. In eerste instantie 48 kinderen, maar dat moeten er in totaal 500 worden. Deze afspraken blijven overeind, benadrukken ChristenUnie en D66, al blijkt de uitvoering daarvan in Griekenland lastig.

Ook de VVD heeft weinig gewonnen met het akkoord, al prees Kamerlid Bente Becker de overige afspraken over een strengere asielprocedure nadrukkelijk aan als winst. Die onderdelen gaan over het samenvoegen van het aanmeldgesprek en het eerste gehoor van asielzoekers, snellere uitzetting van mensen met een verblijfsvergunning die over de schreef gaan en strengere straffen voor mensenhandelaars. Dat laatste zijn ChristenUnie en D66 ook niet tegen. En zolang in een snellere asielprocedure de rechten van asielzoekers niet geschonden worden, hebben ze daar ook geen problemen mee. Deze aanpassingen in de asielprocedure vereisen bovendien wijzigingen in de wet, wat mogelijk niet op tijd lukt voor er verkiezingen zijn. Daarna worden de kaarten opnieuw geschud.

De onderlinge verhouding in de coalitie zijn waarschijnlijk dan ook niet geschaad door deze kwestie. ChristenUnie en D66 weten dat er binnen de Tweede Kamer nog steeds een meerderheid is voor een strenger asielbeleid, vanwege de oppositie van PVV en Forum voor Democratie op de rechterflank. De VVD zou - niet voor het eerst - donderdag nog geprobeerd hebben strafbaarstelling van illegaliteit gedaan te krijgen, maar dat stuitte op een ‘nee’ van de coalitiepartners. Alle vier de partijen hebben te maken met kritiek van oppositie: ChristenUnie en D66 van GroenLinks en PvdA, de VVD van de populistische partijen. Die zullen dit in de verkiezingscampagne blijven uitmelken als knieval van de VVD.

Lees ook:

Langs de vangrail zoeken de bewoners van kamp Moria nu een slaapplek

Hulp is onderweg voor de bewoners van het afgebrande kamp Moria, beloofde Athene donderdag. Maar hoe de duizenden mensen precies worden opgevangen is nog onduidelijk.

Column: Het is een gewoonte geworden, dit handjeklap met mensen in nood

De vier coalitiepartijen overlegden met elkaar, ik drentelde wat tussen woon- en werkkamer, in afwachting van de uitkomst. De situatie was nijpend, niet gewoon nijpend zoals meestal, maar echt vreselijk nijpend.

Moria toont pijnlijk aan hoe de EU faalt om een effectief én humaan migratiebeleid te voeren

De Europese Commissie worstelt al het hele jaar met nieuwe voorstellen. Die komen eind september en moeten de kakofonie van verschillende ideeën over asiel en migratie met elkaar zien te verenigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden