ColumnLex Oomkes

Achter de dijken, veilig voor de boze buitenwereld

De ratificatie van het associatieverdrag tussen Oekraïne en de Europese Unie vormde een belangrijk moment in de Nederlandse parlementaire geschiedenis. Niet eerder was een dergelijk verdrag onderwerp van dermate grote politieke meningsverschillen en niet eerder zorgde een dergelijk verdrag voor de snelle opkomst van alweer een nieuwe politieke partij.

Internationale verdragen vormen kennelijk een open zenuw voor de Nederlandse politiek. De zorgen om de nationale soevereiniteit liepen ook vorige week weer hoog op toen de Kamer werd gevraagd om goedkeuring van het nieuwe handelsverdrag met Canada.

Bij geen onderwerp blijkt de gevoeligheid van het Nederlandse parlement voor emoties in de samenleving zo duidelijk als bij de debatten over het verdrag met Oekraïne en dan nu bij het debat over het Ceta-verdrag met Canada. Feiten zijn niet langer leidend in het debat, maar spookverhalen, stevige, maar niet op feiten gebaseerde beelden en inschattingen over wat er allemaal zou kunnen gebeuren. Met enige overdrijving: de straat bepaalt hoe de volksvertegenwoordiging een verdrag met een land als Canada waardeert.

Boze boeren, een verontwaardigde consumentenorganisatie, het is niet vreemd dat groepen met welomschreven belangen beelden proberen te creëren die een dergelijk vrijhandelsverdrag afschilderen als een natuurramp die over ons komt. Dat een parlement de beelden overneemt, geeft te denken over de mate waarin parlementariërs nog in staat zijn of bereid zijn een eigen afweging te maken.

Dat de PVV een handelsverdrag afwijst dat door de Europese Unie wordt afgesloten, valt te verwachten. Alleen het feit dat de EU er een actieve rol in speelt is al genoeg, of het verdrag nu gunstig is voor Nederland of niet. Het is, aldus de PVV, een verdrag, afgesloten door een paar niet-gekozen potentaten. Dat uiteindelijk het finale oordeel, zoals het hoort in een democratie, ligt bij de nationale parlementen doet er dan kennelijk niet meer toe.

Dat een internationaal gezelschap van rechters mag gaan oordelen over geschillen tussen de verdragspartners is genoeg reden om het hele verdrag naar de prullenmand te verwijzen. In dit geval voor Forum voor Democratie, voor wie rechters inmiddels sowieso de vijand zijn. De bezwaren van partijen als GroenLinks, de PvdA en de SP zijn van eenzelfde kaliber: de boze buitenwereld heeft het op dat brave volkje achter de dijken gemunt. De machtige multinationals (SP), olieboeren en boeren die het niet zo nauw nemen (GroenLinks) of het maatschappelijk middenveld dat het nakijken heeft (de PvdA), het komt er voor een groot deel van de Nederlandse volksvertegenwoordiging op neer dat vrijhandel uiteindelijk een stap achteruit is.

Een opmerkelijk standpunt voor een parlement van een land dat zijn welvaart bij uitstek aan de internationale handel te danken heeft. Een land dat in het verleden zijn idee van vrijhandel met geweld oplegde aan de buitenwereld en dat nu voor een groot deel niet meer dan angst voor die buitenwereld kent.

Aan minister Sigrid Kaag van buitenlandse handel de onmogelijke taak de beelden, die appelleren aan het sterke gevoel dat dit land geen controle meer heeft over voor hem essentiële zaken, te pareren.

Dat Kaag door velen wordt beschouwd als één van de meer serieuze kandidaten om het gezicht te worden van D66, de partij van de kosmopolitische happy few, helpt daarbij niet. Of liever gezegd, het versterkt alleen maar het wantrouwen van hen in de politiek die zich wensen te verschansen achter de dijken.

Lex Oomkes is politiek commentator van Trouw en schrijft wekelijks een column. Lees ze hier terug

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden