Pandemie

Abrupt einde voor de ‘tijdelijke’ coronawet

Greet Prins (CDA, L) en Ernst Kuipers, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, voor de stemming in de Eerste Kamer over de verlenging van de coronawet.  Beeld ANP
Greet Prins (CDA, L) en Ernst Kuipers, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, voor de stemming in de Eerste Kamer over de verlenging van de coronawet.Beeld ANP

Minister Kuipers van volksgezondheid moet met spoed op zoek naar een nieuwe coronawet. De Eerste Kamer wil geen tijdelijke crisiswetgeving meer.

Wilma Kieskamp

De eerste zomer zonder coronamaatregelen is aanstaande, maar wat als het virus onverhoopt toch opleeft? Het kabinet heeft juridisch nu even niets achter de hand om snel nieuwe maatregelen af te kondigen. Een nieuwe mondkapjesplicht is dan niet mogelijk.

Per 1 juni stopt de tijdelijke coronawet, abrupt. Minister Kuipers van volksgezondheid moet met spoed op zoek naar ander juridisch gereedschap nu de Eerste Kamer zware kritiek heeft op de manier waarop het kabinet de zomer door wil komen.

De Eerste Kamer werkt niet langer mee aan tijdelijke wetgeving voor coronamaatregelen. Het kabinet wilde voor de vijfde keer de coronawet verlengen, maar beet gisteren de tanden stuk op taai verzet in de Eerste Kamer. Met de verlenging hoopte het kabinet een juridisch vangnet in stand te houden om de zomer door te komen.

“Wij zien de noodzaak echt niet meer”, zo bezegelde GroenLinks-senator Margreet de Boer het politieke einde van de tijdelijke wet. GroenLinks wil geen juridische noodbruggen meer slaan, maar vindt dat het kabinet moet opschieten met permanente wetgeving.

Zorgminister Kuipers: gat door wegvallen coronawet is ‘ongemak’

Minister Ernst Kuipers van Volksgezondheid vindt het nu ontstane gat tussen de weggestemde tijdelijke coronawet en de invoering van de herziene Wet publieke gezondheid (Wpg) “echt een ongemak”. Het kabinet heeft nu geen wettelijke basis meer om beperkende maatregelen op te leggen als het coronavirus weer oplaait.

De minister zei dit voorafgaand aan de stemming in de Eerste Kamer over de vijfde verlenging van de tijdelijke coronawet. Kuipers deed dinsdagavond nog een laatste, vergeefse, poging om een meerderheid van de senaat alsnog te bewegen voor de vijfde verlenging te stemmen en daarmee geen gat te laten ontstaan.

Alleen de coalitiepartijen VVD, D66, CDA en ChristenUnie stemden voor. De overige fracties, die samen een meerderheid in de senaat vormen, stemden tegen.

Voltallige oppositie tegen

Voor de verlenging is het kabinet afhankelijk van één of meer oppositiepartijen, omdat de coalitie van Rutte IV zelf in de Eerste Kamer geen meerderheid heeft. Maar die steun komt er niet. Alle oppositiepartijen zijn tegen. Ook de PvdA, die de vorige verlenging nog steunde, is dit keer niet te vermurwen, bleek tijdens een debat in de Eerste Kamer.

“Het is ook een principiële kwestie”, aldus PvdA-senator Jeroen Recourt. “We moeten voorzichtig zijn met tijdelijke macht van de overheid om de vrijheid van burgers fors te beperken.” Nu het coronavirus zich relatief koest houdt, is het volgens de PvdA niet meer proportioneel om te leunen op wetgeving die oorspronkelijk maar voor een paar maanden zou gelden.

Als het virus onverhoopt in de zomer toch weer zo snel de kop opsteekt dat mondkapjes weer verplicht moeten worden, of de anderhalve meter van stal moet worden gehaald, kan dat volgens de oppositie ook op andere manieren. Desnoods toch weer met noodwetgeving. “In een acute crisis is de weging weer anders”, zei senator Annabel Nanninga van de Fractie-Nanninga, vanaf de rechterflank van de oppositie.

Meer solide basis

Minister Kuipers wil vaart maken en nog voor de zomer de juridische basis onder de coronamaatregelen meer solide maken, door vrijheidsbeperkende maatregelen te verankeren in de speciale wet die beschrijft hoe Nederland omgaat met infectieziekten, de Wet publieke gezondheid. Daarin wil hij precies omschrijven wanneer de overheid mag ingrijpen met bijvoorbeeld een anderhalve meter-afstandsregel of het sluiten van winkels en horeca.

Die permanente wetgeving krijgt waarschijnlijk wél genoeg steun in de Tweede én Eerste Kamer. Minister Kuipers moet opschieten, met het zomerreces van het parlement in aantocht. Zowel Tweede als Eerste Kamer moet ermee instemmen; de wet moet die hele ronde nog maken. Minister Kuipers is optimistisch dat de nieuwe wetgeving voor de zomer klaar kan zijn.

Coalitiepartijen VVD, D66, CDA en ChristenUnie vroegen gisteren tevergeefs aan de oppositie om tot die tijd de noodverbandkist van de tijdelijke coronawet open te houden. Wat als het virus opleeft?, vroeg de fractie van de VVD. ChristenUnie-senator Maarten Verkerk begreep niet waarom de oppositie het beeld schetst van een overheid die teveel macht naar zich toetrekt en grondrechten beperkt. “Met de tijdelijke wet wil de overheid juist de zwakken beschermen.”

De stemming volgt dinsdagavond om 22:15.

Lees ook:

Coronamaatregelen in permanente wet, waarom is dat nodig?

Minister Ernst Kuipers van volksgezondheid wil de optie om pandemiemaatregelen te nemen blijvend vastleggen in de wet. Wat betekent dat voor de democratische controle door de Tweede Kamer?

Lees ook: Nieuwe stap richting linkse fusie: GroenLinks-leden spreken zich uit

De samenwerking tussen PvdA en GroenLinks gaat een nieuwe fase in. De linkse partijen buigen zich over de vraag of zij één gezamenlijke fractie moeten gaan vormen in de Eerste Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden