Reacties

Aanjagers en campagnevoerders over regeerakkoord. ‘Gemengde gevoelens over kerncentrales’

null Beeld ANP
Beeld ANP

Van suikertax tot jubelton, miljarden voor het klimaat en honderdduizenden huizen. Wat vinden aanjagers en campagnevoerders van de plannen in het regeerakkoord?

Redactie Trouw

Suikertax

Elif Stepman, campagneleider Foodwatch over invoering suikertax en verlaging btw op groenten en fruit

“Toen het regeerakkoord verscheen, hebben we direct gekeken en gezocht op voeding. Toen zagen we suikertax staan, en de btw-verlaging op groente en fruit en bindende afspraken met de industrie. Voor Foodwatch is dat heel goed nieuws. Dus we voelen blijheid en opluchting. We voeren al een tiental jaar deze campagne voor gezondere voeding. En met ons veel consumenten. 120.000 consumenten steunen onze actie voor btw-verlaging op groenten en fruit. Wij hadden schrik dat alles bij vrijwillige afspraken zou blijven. We hebben in interne documenten gezien hoe sterk de lobby is van de voedselindustrie als het over suikertax gaat.

Wat suikertax betreft is het Verenigd Koninkrijk een goede test. Daar hebben ze al enkele jaren een suikertax. Je ziet dat producten het suikergehalte in frisdranken hebben verlaagd en dat de suikerconsumptie minder is. In Nederland bleek uit onderzoek ook dat suikertax ook hier goed zal werken. Deze afspraken in het regeerakkoord zullen impact hebben. Wat het effect is van prijsverlaging op de consumptie van groenten en fruit wordt nog onderzocht. Een prijsverlaging met 0,4 procent zal weinig verschil maken, maar een btw-verlaging tot 0 procent kan effectief zijn.

Ik denk dat het coronajaar belangrijk is geweest voor dit nieuwe beleid. Obesitas kan tot een ernstig verloop van een coronabesmetting leiden. Door corona staat gezondheid ook meer dan ooit op de radar.”

Marco Visser

Gratis kinderopvang

Roos van Dalen deed onderzoek naar gendergelijkheid in de ogen van topvrouwen.

“De verruiming van de kinderopvang is een doorbraak, omdat het wordt genormaliseerd om je kind naar de opvang te brengen. Van de topvrouwen die ik sprak voor mijn onderzoek had meer dan de helft ervaring met de kritiek dat ze een slechte moeder zou zijn omdat haar kind in de opvang zat. Dat deed echt wel wat met ze.

“Ook de financiële compensatie is heel belangrijk. Als een vrouw nu naar haar inkomen kijkt, ziet ze vaak dat ze netto weinig overhoudt. Ze werkt zogezegd om haar kind naar de opvang te brengen. Dat wringt. Zulke factoren kunnen, in combinatie met andere tegenvallers, zorgen dat iemand stopt of minder gaat werken dan ze zou willen.

“Je ziet in andere landen al dat de opvang juist iets is waar je als kind bij wilt zijn. In Nederland hebben we het voorbeeld van overblijven op school. Dat is in één generatie normaal geworden. Als iedereen in de opvang is, wordt het vanzelf leuk. Dat geeft moeders de vrijheid om te werken. Het is een van de dingen die op termijn kunnen zorgen voor meer vrouwen aan de top. Niet omdat iedereen per se carrière moet maken, het gaat erom de weg vrij te maken voor de vrouwen die dat willen. En als meer vrouwen werken, zullen ze op alle niveaus meer vertegenwoordigd zijn, ook in de subtop waaruit vervolgens de top wordt gerekruteerd.”

Joost van Egmond

Afschaffing leenstelsel

Zihni Özdil brak in 2019 als toenmalig Tweede Kamerlid van GroenLinks met de partijlijn door zich tegen het leenstelsel te keren

“Ik heb het even snel doorgerekend en ik ben bang dat het een marketingtrucje is. Voor die nieuwe basisbeurs is 370 miljoen ingeruimd. De raming is dat er in 2026 ruim 900.000 studenten zijn. Dan kom ik uit op nog geen 40 euro per student per maand. Dat is vast streng gerekend, het kan bijvoorbeeld zijn dat die basisbeurs alleen voor de eerste vier jaar is. Dan kom je op een hoger bedrag, maar het zal hoe dan ook een schamele beurs zijn waarbij het overgrote deel van de studenten toch zal moeten lenen. Je komt dus uit op een kleine aanpassing van het leenstelsel, geen afschaffing.

“En dan die compensatie... De totale studieschuld in Nederland bedraagt 24 miljard, waarvan 12 miljard is opgebouwd onder het leenstelsel. Het miljard dat nu geboden wordt is nog geen 10 procent daarvan. Een gangbare fooi is 15 procent, dus dit is nog minder. En dan kijk je slechts naar de gemiddelde schuld. Mensen die het geld echt nodig hadden, hebben vaak minstens 40.000 euro geleend. Het is niet eerlijk om hen met deze schamele fooi af te schepen.”

Joost van Egmond

100.000 huizen per jaar

Gemengde gevoelens bij de woonbond

“Is het glas halfvol of halfleeg? Dat is een beetje de vraag”, luidt de reactie van Zeno Winkels, directeur van de Woonbond op het regeerakkoord. “Er worden wel stappen in de goede richting gedaan, stappen waar de Woonbond zich al jaren voor inzet. Zo wordt de verhuurderheffing op termijn afgeschaft. Daar zijn we echt heel blij mee.”

“En er wordt gesproken over huurprijsbescherming voor de middeninkomens. Het is een enorm goed idee als het nieuwe kabinet dat via het puntensysteem gaat doen. Dan mag er straks voor een woning die bijvoorbeeld 900 euro aan huur waard is, ook niet meer dan 900 euro voor worden gevraagd. Daar zouden we blij mee zijn, want het schrikt beleggers af, en voor de starters groeit het aanbod. Maar ik hoop dus wel dat de maatregel zo wordt uitgelegd. Dan is het glas halfvol.”

“Er wordt ook gesproken over hogere huurprijzen voor de hogere inkomens die in sociale huurwoningen wonen. Dat vinden we wel spannend, daar zijn we verontrust over. Want straks lopen die tot ver boven de sociale huurgrens. Als dat verkeerd gaat, is het glas opeens weer halfleeg. Er is dus veel afhankelijk van de uitwerking. Gelukkig komt er weer een minister van volkshuisvesting die een regiefunctie krijgt. En de productie van nieuwe woningen moet goed op gang komen. Dus ja, dan is het glas toch weer halfvol.”

Ingrid Weel

Klimaatplannen

Stikstofaanpak te weinig concreet

“Wat Rutte IV hier op tafel legt is veel te weinig concreet", zegt Johan Vollenbroek van Mobilisation for the Environment (Mob)

“Er staan mooie woorden over het aanpakken van problemen met stikstof, waterkwaliteit en klimaat. Maar dat gaat niet gebeuren, want daarvoor is dit regeerakkoord veel te veel blabla.

“Ja, ik weet wel dat er nog veel moet worden uitgewerkt. Maar neem het pleidooi in het regeerakkoord voor kringlooplandbouw. Daar is de huidige minister, Carola Schouten, vier jaar lang mee bezig geweest en er kwam geen bal van terecht. Hoe moeten de boeren dat betalen? Het kan alleen als de consument hogere prijzen voor voeding gaat betalen en daar lees ik niks over in de plannen van het kabinet dat nu gaat aantreden.

“Waar ik ook ten onrechte niets over lees zijn de zoönosen. Terwijl we in een coronacrisis zitten. We hebben hier vogelgriep en varkenspest. Virologen in de hele wereld zien Nederland als een broedplaats van infectieziekten.

“De ontsporing van het stikstofdossier gaat onverminderd door. Het is goed dat de ambitie omhoog gaat: de uitstoot van stikstof moet in 2030 al zijn gehalveerd in plaats van in 2035. Maar dat zal onmogelijk blijken op basis van dit akkoord. Er komt meer stikstof in plaats van minder. Er wordt vandaag nog steeds gebouwd aan nieuwe stallen en daar moet een einde aan komen.” Er staan mooie woorden over het aanpakken van problemen met stikstof, waterkwaliteit en klimaat. Maar dat gaat niet gebeuren, want daarvoor is dit regeerakkoord veel te veel blabla.”

‘Positief verrast, maar wel meer uitwerking’

“Wij zijn positief verrast door de klimaatplannen van het kabinet”, zegt Aniek Moonen (24), voorzitter van de Jonge Klimaatbeweging. “De ambities gaan omhoog, het 1,5 gradendoel van het Parijs-akkoord staat centraal. Dat zijn enorme beloften. Twee van onze speerpunten zien we ook terug. Er komt een generatietoets, zodat plannen in lijn zijn met een leefbare toekomst. Ook wil het kabinet een adviesraad invoeren, een soort klimaatautoriteit waarvoor wij geijverd hebben.

“Veel plannen moeten nog wel verder uitgewerkt worden. En vooral: snel en goed uitgevoerd. Het kabinet heeft vertrouwen terug te winnen. Want eerdere klimaatbeloften werden onder Rutte niet nageleefd. Toch is de klimaatparagraaf nu zo stevig dat het positief stemt. Een fonds van 35 miljard euro voor het klimaat is stevig. Nu moeten de bewindslieden wel zorgen dat iedereen daarvan kan profiteren, niet alleen de industrie.

“Bij de ambitie om kerncentrales te bouwen hebben we als jongeren gemengde gevoelens. Kernenergie kan een bijdrage leveren aan CO2-arme stroom. Maar voordat we eraan beginnen moet er een oplossing liggen voor het nucleaire afval. Dat er een minister van klimaat & energie komt kan mooi zijn. Het risico is wel dat het lostrekken van klimaat ervoor zorgt dat andere ministeries er minder op gaan letten in hun beleid.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden