De podcastDossier AIVD

‘Dossier AIVD’ geeft een uitgebreid kijkje achter de schermen van de geheime dienst

Geheime diensten spreken tot de verbeelding. Er zijn boekenkasten over volgeschreven en meer films over gemaakt dan je in een mensenleven kunt zien. Maar hoe gaat het er nou echt aan toe achter de gesloten deuren van zo’n dienst? Hoe word je geheim agent en wat doe je dan de hele dag? De podcast Dossier AIVD duikt in de mysteries van de Nederlandse inlichtingendienst.

Onderzoeksjournalist Wil van der Schans en universitair docent Constant Hijzen (Universiteit Leiden) laten mensen uit alle hoeken van het inlichtingenwerk aan het woord. Het is knap van het duo dat het ze is gelukt om de gesloten oester deels te openen. Ze geven een interessant inkijkje in het ontstaan en het werk van de AIVD. Dat niet alle Nederlandse James Bonds zo makkelijk praten als de filmheld, moet je af en toe maar voor lief nemen.

Want zelfs de teleurstellingen zijn interessant. Om te beginnen: zo’n geheime dienst is best banaal. Een medewerker vertelt hoe hij aan zijn baan kwam, via een saaie advertentie in de krant. De halve waarheden die hij daarna moest gebruiken om op verjaardagen voor familie en vrienden te verhullen wat hij voor werk deed, zijn dan wel weer vermakelijk.

En dan de spectaculaire ­geheime foefjes die de AIVD allemaal mag toepassen. Die worden dus maar zelden gebruikt. Bij de dienst openen ze ook gewoon Google als ze iets willen zoeken. En ja, ze mogen dingen die jij en ik niet mogen, maar daar staat tegenover dat ze aan regels gebonden zijn waar gewone burgers geen last van hebben. Voor het simpel volgen van een twitteraccount is al toestemming nodig. Er was een tijd waarin de ‘bijzondere inlichtingenmiddelen’ kwistiger werden ingezet dan nu. Vaak ingegeven door het gevoel dat een geheime operatie meer indruk maakt dan krantenknipsels verzamelen. Die tijd is voorbij.

Niet het braafste jongetje van de klas 

In soms wat ambtelijk taalgebruik vertellen betrokkenen wie bepaalt wat de AIVD doet en hoe de dienst daarbij in toom wordt gehouden. Niet dat de geheime dienst nu het braafste jongetje van de klas is. “Ik vind de grens opzoeken helemaal niet erg, zegt oud-hoofd Rob Bertholee in een van de afleveringen. “Ik vind het zelfs niet erg als achteraf blijkt dat je toch net iets over die grens bent gegaan.” Hij voegt er correct aan toe dat hij het erg vindt als de grens bewust wordt overschreden, maar de toon is duidelijk.

Zo laveert de podcast voortdurend van juridische degelijkheid naar toegankelijke praktijkvoorbeelden. Je moet soms tussen de regels door luisteren en het lukt de makers niet altijd vaktaal en voorkennis uit de gesprekken te houden. Maar Dossier AIVD geeft wel een van de meest complete en verantwoorde kijkjes achter de schermen die er zijn. Wie wil weten hoe het eraan toe gaat bij de geheime dienst, wordt van deze serie veel wijzer.

Dossier AIVD is een podcast van KRO-NCRV en te beluisteren via de app en site van NPO Radio 1, in iTunes, Spotify en andere podcast-kanalen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden