Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zuinig zijn is goed, maar niet over rug zwaksten

Opinie

Harm Schelhaas, Teunis Zuurmond, beiden econoom en CDA resp. VVD

© ANP
Opinie

De regering creëert een crisissfeer, terwijl het nog steeds heel goed gaat in Nederland. En het kan nog beter.

In Nederland vindt (bijna) iedereen dat er fors bezuinigd moet worden. Dat daardoor vooral de zwakke groepen worden getroffen, wordt als onvermijdelijk aanvaard. Het is de vraag of dit moreel acceptabel is. De overheidsfinanciën zijn niet in het ongerede geraakt door een spilzieke overheid, maar door ontsporingen in de private sector, met name door grote internationale banken. Door massale overheidssteun werd een crisis van ongekende omvang voorkomen.

In Nederland is geen sprake van een economische noodtoestand. Het is (na Luxemburg) het rijkste land van de Europese Unie, er is een groot overschot op de betalingsbalans, en vergeleken met vele andere landen is de overheidsschuld met circa 66 procent van het nationaal inkomen niet groot. Inflatie en werkeloosheidspercentages zijn niet zorgwekkend.

Wij betwisten geenszins de noodzaak de overheidsfinanciën weer op orde te brengen, maar over de manier waarop valt wel te twisten. Een logisch middel zou het tijdelijk verhogen van de belastingen zijn. Dan zou de pijn voor iedereen dragelijk worden verdeeld. Maar in het neoliberale Nederland was een belastingverhoging onbespreekbaar.

In Engeland is het - zij het beperkt - wel gebeurd. En recent kwam staatssecretaris Weekers met een voorstel tot verhoging van de btw, dat zelfs 18 miljard euro zou opbrengen. Het was helaas niet bedoeld voor een socialer bezuinigingsbeleid maar voor een verlaging van de inkomstenbelasting die vooral de midden- en hogere inkomens ten goede zou komen.

Bezuiniging op de uitgaven blijft dan over als middel om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Overheidsuitgaven worden vooral gedaan ten behoeve van zwakke bevolkingsgroepen en van immateriële uitgaven die niet onmiddellijk rendement opleveren, zoals onderwijs, zorg, milieu, natuur en kunst.

Een vaak gebruikt argument voor bezuinigingen is dat wij onze kinderen niet met een hoge schuldenlast mogen opzadelen. Maar het nageslacht zal ons een slechte staat van het onderwijs, zorg, kunst en milieu zeker ook verwijten.

Het blijft onbevredigend dat vooral zwakke groepen opdraaien voor de gevolgen van de kredietcrisis: de Wajongers, de minder begaafde leerlingen, gehandicapten in de sociale werkplaatsen. Een kleine groep Nederlanders die niets met de kredietcrisis te maken heeft, moet de volle last ervan dragen. Inmiddels zijn de inkomens van topbestuurders met dertig procent gestegen en nemen de bonussen weer toe.
In Nederland geldt, sinds minister Zalm, de regel dat tegenvallende uitgaven niet weggestreept mogen worden tegen meevallende inkomsten. Normaliter een goede regel, maar in een tijd met extreme bezuinigingen niet. Het beste middel om de begroting in evenwicht te brengen is het stimuleren van de economie, onder andere door te investeren. Tekorten verdwijnen als sneeuw voor de zon als de economie weer groeit.

Wij pleiten er daarom voor de Zalm-doctrine voor een periode van vier jaar bij enkele inkomstenposten niet toe te passen. Bijvoorbeeld bij btw-meevallers, winsten op de hulp aan banken en hogere gasbaten. De overheidsschuld zal door meevallers dit jaar dalen van 66 naar 64 procent. Deze extra inkomsten zouden ook kunnen worden aangewend om de bezuinigingsplannen voor de zwakste groepen bij te sturen en om te investeren in projecten die voor de toekomst waardevol zijn.

De huidige regering creëert een crisissfeer, consumenten gaan minder uitgeven, ondernemingen durven minder te investeren. Banken zijn voorzichtiger geworden met kredietverlening. Er moet weer optimisme komen en geïnvesteerd worden in de toekomst.

Deel dit artikel