Opinie Zorg

Zorgverleners moeten tijdens hun opleiding al leren over suïcidepreventie

Het is verbijsterend dat preventie van suïcide geen structurele plaats heeft in de opleidingen van artsen en hulpverleners. Hoogste tijd om daar iets aan te doen, aldus Ida Bontius (Ivonne van de Ven Stichting) en emeritus hoogleraar klinische psychologie, psychopathologie en suïcidepreventie Ad Kerkhof.

Suïcidaliteit is een groot maatschappelijk probleem. Het is vaak een gevolg of een symptoom van een psychiatrische ziekte dat net zo dodelijk kan zijn als kanker of een hartinfarct. Jaarlijks worstelen in Nederland duizenden mensen met zich opdringende gedachten aan de dood. Tienduizenden familieleden en vrienden proberen zo goed mogelijk te zorgen voor deze vaak kwetsbare mensen. Grote aantallen nabestaanden zien zich geconfronteerd met een onomkeerbaar verlies van een dierbare. Recent liet het CBS weten dat in 2018 in Nederland 1829 mensen overleden aan suïcide.

Wie zich de ernst hiervan realiseert kan niet anders dan verbijsterd zijn dat suïcidepreventie geen structurele plaats heeft in alle initiële opleidingen van artsen en hulpverleners. Er zijn weliswaar opleidingen en bij- en nascholingscursussen die er aandacht aan besteden, maar lang niet alle hulpverleners worden zo bereikt. Suïcidepreventie is namelijk niet opgenomen in de landelijke opleidingseisen.

Beschermen van leven

Artsen en hulpverleners kunnen hun beroep alleen bevoegd uitoefenen als ze geregistreerd staan in het BIG-register. Toch garandeert deze registratie helaas niet dat zij ook gekwalificeerd zijn voor een wezenlijke taak: het beschermen van het leven van mensen met suïcidaal gedrag.

Gebrek aan opleiding kan leiden tot onveilige en gebrekkige zorg en daardoor tot onnodige suïcides en suïcidepogingen. Naasten vertellen dat hulpverleners zich soms geen raad weten met patiënten met suïcidaal gedrag. Zo onderzoeken zij onvoldoende of hun patiënt gedachten heeft over de dood. Medicatie wordt ingezet zonder de gevolgen daarvan op suïcidaliteit goed te monitoren. Samenwerking met naasten krijgt vaak geen vorm.

Na hun opleiding komen veel zorgprofessionals nu, wat betreft de behandeling van mensen met suïcidaal gedrag, onvoorbereid in de vaak complexe beroepspraktijk. Als zij dan een patiënt verliezen kan dat ook traumatiserend zijn voor de professionals zelf.

Tonen van empathie

Het vereist specifieke bekwaamheden om te werken met mensen die in de ban zijn van suïcidale gedachten. Wij pleiten ervoor dat in Nederland alle artsen en hulpverleners voldoen aan landelijke opleidingseisen voor suïcidepreventie zodat ze de Multidisciplinaire richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag kunnen toepassen. Vervolgens concretiseren de opleidingsinstellingen deze eisen in substantiële programma’s in de bachelor, de master en de BIG-opleidingen. 

De toekomstige zorgverleners krijgen zo een professionele houding naar mensen met suïcidaal gedrag. Zij leren de nieuwe inzichten uit wetenschappelijk onderzoek kennen. Zij oefenen zich in het stellen van een diagnose over de mate van suïcidaliteit bij cliënten. Zij verwerven kennis en vaardigheden om deze cliënten te behandelen met therapie of medicatie. Zij bekwamen zich in gespreksvoering, het maken van contact en tonen van empathie. Last but not least verwerven zij de vaardigheid om in het herstelproces van hun cliënten samen te werken met naasten.

Onderzoek laat zien dat gerichte scholing van artsen en hulpverleners bijdraagt aan het verminderen van het aantal suïcides. Goed opgeleide psychologen, psychiaters, artsen op de spoedeisende hulp, verpleegkundigen, huisartsen en hun praktijkondersteuners en andere zorgprofessionals kunnen helpen suïcides te voorkomen. Dan komt de volgende generatie hulpverleners beter beslagen ten ijs, krijgen mensen met suïcidaal gedrag goede begeleiding bij hun herstel en raken minder levens van naasten verwoest.

Zie ook: voorkomsuicide.petities.nl

Lees ook

Jan Mokkenstorm (1962-2019) streed onvermoeibaar tegen zelfdoding

Laat mensen weten dat ze niet alleen zijn. Dat was misschien wel de belangrijkste les die Jan Mokkenstorm leerde toen hij als student kampte met depressies en suïcidale gedachten. Hij zocht hulp en wist het tij te keren. Echt omarmen deed hij zichzelf ook daarna niet, maar hij werd strijdbaar en besloot ‘nodig’ te worden. Zelfdoding is te voorkomen, wist hij nu.

Geldt bij gevaar voor zelfdoding de geheimhoudingsplicht of de zorgplicht?

De ouders van de 19-jarige Ximena Knol, die eerder dit jaar door zelfdoding om het leven kwam, hebben  aangifte gedaan tegen de therapeute die haar behandelde. Zij verwijten de behandelaar dood door schuld. Onder meer omdat ze de geheimhoudingsplicht zwaarder liet wegen dan de zorgplicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden