Ombudsman Edwin Kreulen

Zorgt de krant voor een eenzijdig beeld van Zwarte Piet-voorstanders?

De kwestie

Onder de kop ‘Blijf discussiëren over Zwarte Piet, het levert wat op’ schrijft Trouw in het Commentaar van 16 november dat bestuurders deze discussie moeten stimuleren. Dat in steeds meer steden en ook in het ‘Sinterklaasjournaal’ de roetveegpiet oprukt, wordt winst genoemd. Ook memoreert de commentator het geweld tegen de actiegroep Kick Out Zwarte Piet, kort daarvoor, uitgeoefend door sommige voorstanders van de traditionele Piet. Rond die tijd schrijft de krant dat zwarte kinderen gepest worden met Zwarte Piet. Tegen die kinderen wordt bijvoorbeeld gezegd: ‘jij hoeft je niet meer te schminken’.

Vanaf afgelopen weekeinde is er ruim aandacht voor Ahmad Mendes Moreira, de Excelsiorvoetballer met Afrikaanse familie-achtergrond, die door supporters van tegenstander FC Den Bosch racistisch wordt uitgescholden en liedjes over Zwarte Piet te horen krijgt. De afgelopen twee weken haalt Piet vrijwel dagelijks de krant.

De standpunten

Is de krant niet te sterk op de hand van Kick Out Zwarte Piet, vraagt een lezer zich af. Ook hij vindt het naar dat kinderen worden gepest, maar dat gebeurt vaker en hij ziet niet in waarom het huidige kinderfeest racistisch is. De oproep tot discussie in het Commentaar lijkt hem onzinnig: de actiegroep tegen Zwarte Piet wil geen discussie, die wil een einde aan deze kleur van Piet. De mail van de lezer roept de vraag op, of Trouw alle voorstanders van Zwarte Piet neerzet als racistisch.

De commentator, die na overleg met de hoofdredactie en andere leden van de commentaargroep opriep tot discussie, wijst erop dat Trouw al jaren in de commentaren memoreert dat een groep Nederlanders van zwarte afkomst de traditionele Piet als racistisch ervaart. Kick Out Zwarte Piet zegt dat ook. Het Commentaar pleit ook dit jaar voor de geleidelijke overgang naar de roetveegpiet. Over de vraag of het fenomeen Zwarte Piet nog los van de ervaringen van mensen met een zwarte huidskleur, racistisch genoemd moet worden – zoals de actiegroep stelt – is de commentaargroep minder uitgesproken.

Het valt de chef van de binnenlandredactie vaker op dat lezers aannemen dat verslaggevers ‘achter het Commentaar van de krant aanlopen’. “Maar als de krant een mening heeft, betekent het niet dat we niet meer geïnteresseerd zijn in ervaringen van mensen die er anders over denken”, zegt de chef. Ze wijst erop dat Trouw bijvoorbeeld aandacht gaf aan demonstraties voor Zwarte Piet, en op 11 november uitgebreid de discussie in het Brabantse dorp Sint Anthonis in beeld bracht. “Daar zijn ook mensen die Piet zwart willen houden, en die zetten we zeker niet neer als racisten.” Met Kick Out Zwarte Piet heeft de redactie weinig contact. “Ze zijn vaak onbereikbaar.”

Oordeel

De constatering van de lezer dat het Commentaar tegen Kick Out Zwarte Piet aanschuurt, is begrijpelijk. Net als de actiegroep legt de commentaargroep van Trouw immers de nadruk op de negatieve ervaringen bij zwarte Nederlanders. Die ervaren meer dan ‘gewoon’ pesten, is de stelling van de commentaargroep. Die is ook net als de actiegroep voorstander van de roetveegpiet. Maar het Commentaar pleit anders dan Kick Out Zwarte Piet niet voor direct opheffen van Zwarte Piet en is minder stellig om deze figuur als racistisch te benoemen. Trouw vaart daarmee een eigen koers in de commentaren, de plek voor meningen van de krant waarmee lezers het oneens kunnen zijn – en verslaggevers overigens ook.

De lezer heeft groot gelijk wanneer hij wijst op het bestaan van voorstanders van Zwarte Piet die niet direct racistische motieven hebben. Maar dit jaar valt juist op dat de redactie in haar oorspronkelijke planning voor deze groep ruimte reserveert, meer dan voor het andere kamp, inclusief de actiegroep.

Dat uiteindelijk heel andere voorstanders van Piet de krant halen is de redactie moeilijk kwalijk te nemen. Eerst was er de groep die met geweld een demonstratie van de actiegroep verstoorde. Maar nog veel meer aandacht genereerden de supporters in het voetbal die Zwarte Piet uitdrukkelijk koppelden aan een zwarte speler. Wie dit jaar wil protesteren tegen het feit dat zijn authentieke liefde voor Zwarte Piet vooral wordt neergezet als racisme, moet zich melden bij dit deel van de stadionbezoekers in Den Bosch.

Institutioneel racisme?

Hoe zit het nou met het verband tussen Zwarte Piet en racisme, en brengt de krant dat debat in beeld? Op 21 november vraagt Wim van Vlastuin, lid van het Theologisch Elftal van de krant, zich af of dit verband echt wel bestaat. Hij is opgegroeid met de traditionele Piet en zou wel eens onderzoek willen zien hoeveel mensen daadwerkelijk worden gekwetst. Hij tekent er overigens bij aan dat hij er zelf geen moeite mee heeft om van deze kleur af te stappen als hij daarmee zou voorkomen dat mensen worden beledigd.

Twee maanden eerder kwam promovenda Heleen Schols aan het woord die juist wel betoogt dat Zwarte Piet laat zien dat er ‘institutioneel racisme’ is. De krant biedt daarmee  ruimte voor beide standpunten.

Trouw ombudsman Edwin Kreulen schijnt wekelijks zijn licht over een journalistieke kwestie. Heeft u zelf een vraag of kwestie? Mail naar ombudsman@trouw.nl.

Lees ook:

Vele klachten over Piet

De vorige Ombudsman van Trouw Adri Vermaat, kreeg in vier jaar herhaaldelijk te maken met Zwarte Piet. Lezers bepleitten bij hem een ‘Pieten-stop'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden