OpinieVaccinatiebeleid

Zorgmedewerkers eerder vaccineren dan ouderen is onverstandig

Hoe sympathiek het ook mag klinken, voorrang geven aan bepaalde beroepsgroepen bij het vaccineren is niet wenselijk ten opzichte van ouderen, schrijven David Ikkersheim, arts en bedrijfskundige en partner bij KPMG Health, en Xander Koolman, gezondheidseconoom bij de Vrije Universiteit.

2021 wordt het jaar dat we de covid-19-pandemie onder controle gaan krijgen via vaccinaties. De samenleving is ongeduldig, gelet op de vele discussies over de startdatum. Helaas zijn er momenteel nog niet voldoende vaccins en moet er de komende maanden bepaald worden welke doelgroep eerst kan. Over deze prioritering van doelgroepen heeft de Gezondheidsraad een helder advies gegeven in november: start met de ouderen en meest kwetsbaren en werk dan van oud naar jong. Deze prioritering past goed bij een vaccin dat effectief is tegen de ziekte, maar verspreiding mogelijk niet stopt. Door op basis van ziekterisico te vaccineren voorkomen we zoveel mogelijk gezondheidsschade, ontlasten we de zorg en kan de economie weer zo snel mogelijk open.

Kabinet wijkt af van advies Gezondheidsraad

De laatste weken wijkt het kabinet echter al op drie punten af van de geadviseerde strategie van de Gezondheidsraad. Allereerst werd besloten om niet de verpleeghuisbewoners zelf, maar het verpleeghuispersoneel, thuiszorg, gehandicapten- en WMO-hulpverleners te vaccineren. Als argument werd aangevoerd dat het Pfizer-vaccin op minus 80 graden Celsius bewaard moet worden en daarmee lastig naar de verpleeghuizen vervoerd kan worden. De tweede afwijking van de strategie is het prioriteren van het personeel met de acute zorg op ic’s, covidafdelingen en de SEH. Dit in verband met hun belangrijke rol in de zorg voor Covid-19-patiënten. Tot slot hebben de huisartsen zich ook gemeld, omdat ook zij Covid-19-zorg leveren. Waar deze drie keuzen ieder voor zich te begrijpen zijn, is het niet raadzaam om op deze manier af te wijken van het advies van de gezondheidsraad.

Allereerst: waar eindigt dit? Zijn buschauffeurs, onderwijs- en politiemedewerkers niet ook van belang? Moeten zij niet ook geprioriteerd worden als huisartsen voorrang krijgen? Iedere keer klinkt zo’n oproep sympathiek, maar het onzichtbare slachtoffer is een burger met een hoog risico die langer moet wachten op zijn of haar vaccin. De gemiddelde leeftijd van de beroepsbevolking is namelijk 42 jaar. De kans op overlijden aan een Covid-19-infectie voor iemand van begin veertig is zo’n 0,16 procent, terwijl dit voor een 80-plusser rond de 10 procent is, een factor 62 (!) verschil. Dergelijke verschillen in risico zijn er ook in de kans op ziekenhuisopnames: burgers met een hoog risico op ziekte hebben een veel grotere kans ziekenhuiszorg nodig te hebben dan gezonde jongeren. Dus paradoxaal genoeg leidt het deprioriteren van de hoogrisicogroepen tot meer en langduriger druk op de ziekenhuizen.

Ringimmuniteit niet bewezen

Wel kan vaccinatie van zorgmedewerkers voorkomen dat zij onbedoeld hun patiënten besmetten. Het vaccin zou dan moeten beschermen tegen de verspreiding van het virus. Deze ‘steriliserende immuniteit’ is echter nog niet aangetoond. Het is daarom onduidelijk of, en zo ja, in welke mate het vaccineren van de ring van mensen om de hoogrisicogroepen heen zal leiden tot ringimmuniteit. In het slechtste geval voorkomt het vaccin de symptomen, maar niet de verspreiding, waardoor het lastiger wordt om besmette zorgmedewerkers te herkennen. In afwachting van onderzoeksresultaten is het daarom niet verstandig om uit te gaan van ringimmuniteit.

Voorkomt vaccinatie dan wel uitval van zorgmedewerkers? Dat is een lastige vraag, in ieder geval voor de korte termijn. De vaccinatie leidt bij velen tot (zeer) milde klachten die deels overlappen met de symptomen van Covid-19. Omdat het vaccin dan nog niet effectief is, en omdat steriliserende immuniteit niet mag worden verondersteld, leidt dit mogelijk (tijdelijk) tot meer uitval. De Amerikaanse tegenhanger van het RIVM raadt daarom gefaseerde inenting van zorgmedewerkers aan.

Begrijp ons goed. Wij gunnen het de zorgmedewerkers zeer om gevaccineerd te zijn, en kijken met dankbaarheid naar hun inzet. Maar vanuit de zorgbelasting, gezondheid en economie is het deprioriteren van de hoogrisicogroepen niet goed te verdedigen.

Laat ouderen niet wachten

Kortom, hoe sympathiek het ook klinkt, het prioriteren van bepaalde groepen en het laten wachten van de ouderen is niet wenselijk, noch vanuit economisch, noch vanuit medisch perspectief. Daarom onze oproep: kabinet, doe de selectie van de doelgroepen zorgvuldig en voer het advies van de Gezondheidsraad uit.

Lees ook:

Nederland is niet pandemie-proof

Het vaccineren van een groot deel van de Nederlandse bevolking tegen corona kan zonder overdrijving een megaklus genoemd worden.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden