Opinie

Zorg voor spreiding van al dat verkeer

Ochtendspits op de A20. Beeld ANP

Ga niet allemaal op hetzelfde moment de weg op en we zijn al een heel eind met filebestrijding, betoogt Ron Zwetsloot.

Er is in Nederland geen dossier zo groot en zo dik als het file-dossier. In de loop der jaren zijn talloze argumenten – goede en minder goede – ter tafel gebracht om files te bestrijden. En dan komt nota bene een alliantie van organisaties die ‘vervoer’ als corebusiness hebben, met een Deltaplan hoe de stijgende vraag naar mobiliteit moet worden opgevangen. Kosten: zo’n drie miljard euro per jaar tussen 2020 en 2040.

Met alle kennis over dit onderwerp vind ik het Deltaplan van de mobiliteits­alliantie op onderdelen een slecht plan. Laat ik er één punt uitlichten: “De capaciteit van het huidige wegennet is niet berekend op de groei”, aldus het rapport (pagina 35).

Rijkswaterstaat publiceert elk kwartaal het rapport ‘Rapportage Rijkswegennet’. In dat van februari 2019 staat op pagina 14 een interessante grafiek: gemiddelde filelengte per tijdstip van de dag.

Hoe helder kan het zijn? Uit de grafiek blijkt dat de ochtendspits om 08:30 uur haar hoogtepunt bereikt en voor de avondspits is dat rond 17:30 uur. En dat al sinds jaar en dag. Als je werkt bij een gerespecteerde vervoersorganisatie, dan vraag je je toch af waarom mensen bij hun volle verstand inzetten op rekeningrijden om de filedruk te verminderen. Gaan we echt miljarden euro’s spenderen om een probleem van hooguit vier uur op een dag op te lossen? Er is meer dan voldoende wegcapaciteit, maar het verkeersaanbod in de piekuren (trechtervorming) is te groot. Dus wat moeten ‘slimme’ functionarissen op basis van zorgvuldig opgebouwde data concluderen: piekmomenten diversifiëren en ervoor zorgen dat niet iedereen zich op hetzelfde tijdstip wil verplaatsen.

Beeld Sander Soewargana

 Tal van mogelijkheden

Om piekmomenten te diversifiëren zijn tal van mogelijkheden voorhanden: openbaar vervoer verbeteren en aantrekkelijker maken (zie ook nieuw mobiliteitsbeleid bij VodafoneZiggo), thuiswerken stimuleren en belastingtechnisch aantrekkelijk maken (fysieke aanwezigheid komt uit het industriële tijdperk), verruiming van werktijden (24/7 economie), rijtijdenspreiding om piekmomenten te ontwijken, financiële prikkels, slimme ICT (staatssecretaris Keijzer zet vol in op 5G), verplaatsing van economische activiteit uit de Randstad etcetera.

Een voorbeeld: automobilisten die meededen in een proef om de spits tussen Nederweert en Eindhoven te mijden, kregen als beloning spaarpunten van Rijkswaterstaat. Als resultaat stonden er zo’n 750 auto’s minder in de file. In dit kader is het belangrijk om te vermelden dat 10 procent minder verkeer, ongeveer 40 procent minder files oplevert.

Heilige huisjes

Er is veel aandacht voor CO2-uitstoot, fijnstof, klimaatakkoorden en emissiearme auto’s. Waarom houden we in Nederland zo rigide vast aan heilige huisjes zoals rekeningrijden en meer asfalt? Doe serieus onderzoek naar de alternatieven en zorg ervoor dat de uitstoot van koolstofdioxide daadwerkelijk daalt in Nederland (Eurostat: gemiddeld is de uitstoot in Nederland hoger dan in de overige Europese landen).

Ten slotte, maar niet minder belangrijk: rekeningrijden heeft een ICT-component. En we weten dat grote automatiseringsprojecten bij de overheid – die vaak met andere systemen moeten communiceren – niet borg staan voor succes. Quote van Guusje ter Horst, ex-minister van binnenlandse zaken, in Trouw van 6 juni 2014: ‘Tot op de dag van vandaag geeft de overheid te grote, ingewikkelde en wellicht ook onuitvoerbare opdrachten’.

Mobiliteit is belangrijk, nu en in de toekomst. Alleen een combinatie van maatregelen zorgt ervoor dat de filedruk afneemt. De idee van mobiliteitshubs in het Deltaplan is zo’n maatregel. Maar een ‘betalen naar gebruik’-systeem (rekeningrijden) is technisch veel te duur en inhoudelijk complex. Doe onderzoek naar haalbare en betaalbare alternatieven en los het probleem voor eens en voor altijd op.

Lees ook:

Deltaplan moet vastlopend verkeer voorkomen, en dat slimme vervoer kost 3 miljard euro per jaar

Als het kabinet tot 2040 niet elk jaar zo’n 3 miljard extra uittrekt voor vervoer, loopt Nederland vast. Daarvoor waarschuwen 25 verkeers- en vervoersorganisaties.

Hightech oplossingen voor opstopping in het verkeer

Nederland nadert een ongekend verkeersinfarct. Kilometerheffing invoeren lijkt politiek onhaalbaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden