Opinie Klimaattop

Zorg voor minder plastic afval in ontwikkelingslanden en voorkom honderdduizenden doden

Help met de verwerking van plastic afval in arme landen en leg het gebruik aan banden, bepleit Manuel Voordewind van Tear, organisatie voor ontwikkelingssamenwerking en onderdeel van Tearfund.

Wie kent hem niet: de iconische fles met rode dop, gevuld met een zoet zwart goedje. Ik heb het over de coca-colaflesjes die je zo’n beetje op elke hoek van de straat kunt krijgen. Dit geldt niet alleen voor Nederland. Zo verkoopt Coca-Cola meer drankjes in India dan in enig Europees land. En het bedrijf wil blijven uitbreiden in opkomende markten. Waarom is dit problematisch? Bij gebrek aan goede afvalverwerkingssystemen leidt plastic afval tot enorme aantallen sterfgevallen.

De afgelopen decennia zijn internationale bedrijven zoals Coca-Cola, Nestlé, PepsiCo en Unilever overgegaan van herbruikbare en recyclebare verpakkingen naar een wegwerpmodel. Deze producten worden vaak in landen verkocht waar er weinig of geen capaciteit is om afval te verzamelen en te verwerken.

Ten minste twee miljard mensen leven in landen zonder goed afvalverwerkingssysteem. Weggegooide flessen en ander plastic afval vormen broedplaatsen voor ziektedragende insecten die malaria, knokkelkoorts en tyfus verspreiden. Daarnaast trekt het afval ratten aan die hondsdolheid en de pest kunnen overbrengen. Afval wordt vaak op straat verbrand, wat leidt tot sterfgevallen als gevolg van schadelijke stoffen die in de lucht vrijkomen.

Belangrijke doodsoorzaak

Een recent rapport van Tearfund toont aan dat wonen in de buurt van afval het risico op diarree verdubbelt, wat een belangrijke doodsoorzaak is in ontwikkelingslanden. De problemen rond plastic afval hebben ertoe geleid dat 34 Afrikaanse landen inmiddels een verbod of beperking op productie en invoer van plastic hebben ingevoerd. Rwanda streeft er zelfs naar om het eerste plasticvrije land ter wereld te zijn.

Vaak genoeg blijft plastic afval echter een probleem. Jaarlijks sterven tussen de 400.000 en een miljoen mensen door het gebrek aan goede afvalverwerking in ontwikkelingslanden. De vraag is: waarom gebeurt hier niks tegen? Het probleem is dat veel bedrijven zich met sterke lobby’s actief verzetten tegen wetgeving die hen verantwoordelijk stelt voor het afval dat ze creëren. Daarnaast is plasticvervuiling in essentie een gevolg van niet-duurzame consumptie- en productiemodellen die door regeringen worden gepromoot en ondersteund. Dit zorgt voor een gunstig ondernemersklimaat waarin bedrijfsmodellen op basis van plastic voor eenmalig gebruik kunnen floreren. De huidige economische modellen, met grote subsidies voor de olie- en gassector (nieuw plastic wordt gemaakt van ruwe olie en aardgas), drukken de prijs, waardoor het aanbod blijft toenemen. Om een beeld te geven: alleen al de G7-landen geven jaarlijks 100 miljard dollar aan subsidies voor productie en gebruik van steenkool, olie en gas.

Madrid en Parijs

Bij de VN-klimaattop in Madrid komen deze week de regeringsleiders samen om te spreken over de voortgang van ‘Parijs’. Een van de problemen is dat afval en afvalverwerking niet in dat klimaatakkoord zijn opgenomen. Er kan veel vooruitgang worden geboekt, als rijke landen expertise en een deel van hun ontwikkelingsbudget beschikbaar stellen voor de opbouw van afvalverwerkingssystemen in ontwikkelingslanden. Maar zolang we de problemen niet bij de wortel aanpakken, is het dweilen met de kraan open. Daarom moet er actief worden gekeken naar regelgeving voor bedrijven, met name op het gebied van plastic afval. Zo zouden zij moeten rapporteren over het aantal plastic producten dat zij voor eenmalig gebruik tot 2020 verkopen.

Ten tweede dienen bedrijven hun productie van plastic producten tegen 2025 te halveren. Tot slot moeten zij ervoor zorgen dat er tegen 2022 voor elk verkocht item één plastic product wordt ingezameld.

Alleen door strikte regelgeving kunnen we de problemen met het welbekende coca-colaflesje aanpakken en zo werken aan een gezonde en duurzame toekomst.Hier geredigeerde tekst uit QPS in plakken

Lees ook:

We moeten minder plastic gebruiken, voor de oceanen en voor onszelf

De wereldwijde vervuiling door plastic is zo ernstig dat we er meteen iets aan moeten doen, schrijft Vincent Kneefel, onderwaterfotograaf en adviseur van het WWF-oceanenteam.

Wat schiet het klimaat op met nóg een top?

In Madrid komen wereldleiders, diplomaten, milieuactivisten, bedrijfslobbyisten en media uit de hele wereld komen samen. Hoe zinvol is dat nog, nu blijkt dat landen steeds veel beloven maar weinig uitvoeren?

Er komt een verbod op wegwerpplastic in Caribisch Nederland

Er komt een verbod op wegwerpplastic in Caribisch Nederland. Bonaire, Sint-Eustatius en Saba zijn dat overeen gekomen met staatssecretaris Stientje van Veldhoven (infrastructuur en waterstaat). 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden