OpinieGezondheidszorg

Zorg voor betaalbaar coronamedicijn en vaccin

Internationale solidariteit en samenwerking in de ontwikkeling van een medicijn en vaccin voor Covid-19 is hard nodig, stelt André den Exter, universitair hoofddocent gezondheidsrecht aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

Inmiddels is de wereldwijde zoektocht naar een vaccin en geneesmiddel voor Covid-19 in volle gang. Veelbelovende kandidaat-geneesmiddelen worden al getest op patiënten, veelal in westerse landen. De vrees van ontwikkelingslanden dat een mogelijk medicijn voor hun burgers niet financieel toegankelijk zal zijn, is reëel. Internationale solidariteit en samenwerking in de ontwikkeling van een medicijn is daarom noodzakelijker dan ooit. In dat licht verdient de recente oproep om een ‘coronapatentpool’ op te richten, alle steun.

De idee achter een dergelijke patentpool is dat farmaceuten toekomstige octrooirechten op een Covid-geneesmiddel, inclusief onderzoeksdata, vrijwillig in licentie ter beschikking stellen aan een gezamenlijk fonds, de patentpool. Derden, waaronder overheden en generieke producenten, kunnen vervolgens een beroep doen op dat fonds om toegang te krijgen tot het ontwikkelen van het geneesmiddel tegen een gereduceerde prijs. Daarmee wordt de toegang gewaarborgd voor eenieder. De octrooihouder ontvangt een redelijke vergoeding en is verzekerd van een mondiale afzetmarkt.

Patentfonds om hiv/aidscrisis in Afrika te bestrijden was groot succes

Nieuw is dit idee niet. Reeds in 2010 startte de WHO samen met enkele grote farmaceuten een soortgelijk fonds dat werd ingezet om de hiv/aids-crisis in Afrika te bestrijden, en met succes. Dure geneesmiddelen kwamen voor een fractie van de prijs beschikbaar doordat generieke producenten het medicijn aanboden tegen een bescheiden royalty-afdracht afgestaan aan de octrooihouder. Naast hiv/aids werd de patentpool uitgebreid met andere geneesmiddelen tegen hepatitis B/C en tuberculose. Volgens berekeningen leverde dat een besparing op van ruim 530 miljoen dollar aan geneesmiddelenkosten (2017). Jaarlijks worden nieuwe medicijnen aan de lijst toegevoegd, waaronder in (sub)licentie geproduceerde kankergeneesmiddelen en mogelijk ook nieuwe antibiotica.

De uitbreiding van de patentpool met coronakandidaat-geneesmiddelen ligt voor de hand. Daarnaast is de bundeling van zoveel mogelijk kandidaat-geneesmiddelen noodzakelijk om opschaling van de productie te realiseren. Het centrale beheer en de aansturing van het fonds door de WHO moet farmaceutische concerns overhalen hun productinformatie te delen met generieke concurrenten. Alleen zo kan de ontwikkeling en financiële toegankelijkheid van diagnostische testen, hulpmiddelen, vaccins en veelbelovende kandidaat-geneesmiddelen voor de wereldbevolking worden gerealiseerd.

In een later stadium kan worden gedacht aan de toetreding van andere clusters geneesmiddelen, de zogenaamde immunotherapieën, overeenkomstig de WHO-lijst van noodzakelijke geneesmiddelen.

Lees ook:

Voorkom doden en economische schade: nationaliseer de virusbestrijding

Bedrijven die vaccins ontwikkelen, kunnen hun inzichten afschermen voor de concurrentie. Daarom moet virusbestrijding genationaliseerd worden, vindt Adam Cohen van het CDHR, dat een anti-coronamiddel test. Bij een volgende pandemie kan dat doden schelen, en schade aan de economie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden