OpinieCoronacrisis

Zorg nu ook goed voor onze helden in de zorg

Hulp vragen voor zichzelf vinden zorgmedewerkers moeilijk. Toch is die hulp nodig. Let een beetje op ons, vraagt Tineke van der Kruk, wijkverpleegkundige bij Buurtzorg in Amsterdam-Buitenveldert.

Let een beetje op elkaar, zei premier Rutte op 16 maart in zijn televisietoespraak. Maar hoe doe je dat? Hoe maak je dat praktisch? En hoe blijven de zorgverleners op de been? Vanuit mijn ervaring als wijkverpleegkundige en hiv/aids-verpleegkundige doe ik hierbij een handreiking.

Ik weet het. Het is totaal uit de mode om adviezen en tips te geven. Mensen zoeken het liever zelf uit. Maar nu is het anders. In angstige tijden vallen we terug op een andere staat van zijn. In tijden van crisis hebben mensen behoefte aan: (1) troost en een luisterend oor; (2) duidelijkheid en structuur; (3) praktische hulp.

1. Troost en een luisterend oor

De telefonische hulplijnen zijn snel uit de grond gestampt. Maar allemachtig, waar moet ik beginnen als wijkverpleegkundige nu ik de angst zie in de ogen van mijn 85-plussers. In mijn wijk veel Joodse cliënten, die als kind ondergedoken hebben gezeten en bij de bevrijding geen familie meer bleken te hebben. Het zijn de overlevers, ze hebben voor hetere vuren gestaan. Maar de zwakken onder hen worden bevangen door herbelevingen.

Waar is het luisterend oor en de troost die ik niet kan bieden? Deze mensen bellen niet zelf een luisterlijn. Gelukkig kan ik deze zorg overdragen aan de welzijnscoach van het stadsdeel, die ik toevallig ken. Ik kan een paar cliënten aan haar overdragen die er open voor staan. Ze gaan twee keer per week gebeld worden.

3. Duidelijkheid en structuur

In de chaos van ziekte en onzekerheid heb je behoefte aan ordening. In het ziekenhuis, zeker op de ic, valt alle structuur weg. Al het handelen staat in dienst van het overleven.

In mijn werk kan ik orde brengen in de dag van cliënten door er simpelweg naar te vragen: Wat ga je doen vandaag? In ons kleine team van wijkverpleegkundigen moeten we ook voor onszelf orde aanbrengen in de dag. Anders lopen we als kippen zonder kop heen en weer, en dat dragen we over op onze cliënten. We willen rust en vertrouwen uitdragen, geen stress. Ondanks zieke collega’s en cliënten die meer hulp nodig hebben. Het mooie is dat onze cliënten en hun families dat begrijpen en spontaan zelf meer zorg op zich nemen. Zij willen ook ons helpen. Hartverwarmend.

3. Praktische hulp

Wat kun je doen voor onze 85-plussers als je niet eens binnen kunt komen? Je kunt twintig boodschappendiensten opzetten, het gaat hen niet helpen. Want de mensen zijn bang. Ze zijn bang voor vreemden, want je weet immers niet wie je in huis haalt. Ze zijn bang voor het virus en zeggen zelfs ons of de huishoudelijke hulp af uit angst voor besmetting. Ja, ze zijn bang voor de dood.

En ook hier zien we weer de uitersten. Er zijn mensen die zeggen te hopen op een spoedig overlijden aan het virus. Ze wachten al zo lang op de dood. Er zijn mensen die zeggen: ‘Als er wat gebeurt, laat mij maar gaan. Ik wil niet naar het ziekenhuis’. En er zijn mensen die ronduit graag willen blijven leven, ook al zijn ze al heel oud.

Deze gesprekjes vinden plaats bij het aantrekken van steunkousen, het helpen met wassen en aankleden, het verzorgen van wonden. Wat betreft de praktische hulp: zelfs op deze hoge leeftijden regelen de mensen dat het liefste zelf binnen hun eigen netwerken. En als dat niet lukt, dan regelen wij wel wat. Ze vertrouwen ons.

De echte frontsoldaten in de zorg zijn nu de huisartsen en de artsen en verpleegkundigen in de ziekenhuizen. Wie zorgt voor hen, de komende weken? Want als ze slecht eten, te weinig slapen en te veel werken vermindert hun weerstand en worden ze ziek. Het is toch al gevaarlijk werk wat ze doen. Ze kunnen eraan overlijden.

Goed voor zichzelf zorgen en hulp vragen voor zichzelf vinden zorgmedewerkers, van hoog tot laag, moeilijk. En toch is dat nodig. Let een beetje op ons. Help ons op tijd rust te nemen. Vraag ons wat we nodig hebben. Wees heel concreet in je aanbod: boodschappen, maaltijden, strijken, de hond uitlaten, de kinderen opvangen. Accepteer ook een afwijzing. Niet elke hulp helpt. Alleen al het feit dat je eraan denkt doet goed. Zo doen we het samen...

Lees ook:

Thuiszorg is even noodzakelijk als ingewikkeld tijdens de coronacrisis

Ook de thuiszorg staat extra onder druk. Maar alleen al om straks uitziekende patiënten op te vangen, is deze zorg hard nodig.

Duizenden mensen willen meehelpen in ziekenhuizen

Nu de zorg door de coronacrisis overbelast is, bieden gepensioneerde artsen en verpleegkundigen massaal aan om bij te springen. Ook studenten en promovendi worden opgetrommeld. “Alles is welkom.”

Wie mag wel aan de beademing en wie niet? Pak de dobbelsteen maar

Kwaliteit van leven is een factor die kan bepalen of een patiënt nog naar de intensive care mag. Maar dat is niet te meten. Het lijkt dan eerlijker om het lot dan maar te laten bepalen, schrijft Rien van IJzendoorn, hoogleraar algemene en gezinspedagogiek aan de Erasmus Universiteit. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden