Column

Zorg moet niet geregeld worden door private partijen, ook omdat het uiteindelijk juist duurder is

Irene van Staveren Beeld Maartje Geels

Terwijl de Amerikaanse staat Alabama abortus weer strafbaar maakt, ook na verkrachting en incest, vereist ­Arkansas nu dat armen een baan hebben voor ze een ziektekostenverzekering van de staat krijgen. In Engeland hebben private-equityfondsen de verpleeghuiszorg ontdekt. 

Het vrouw­onterende beleid in Alabama is vooral een kwestie van mensenrechten. Het andere voorbeeld is typisch een geval van misplaatste bezuiniging op de overheids­uitgaven. Beleid in de categorie penny-wise and pound-foolish.

Eerst maar eens naar Arkansas. Als je daar werkloos bent, kun je sinds vorig jaar geen ziektekostenverzekering meer krijgen met Medicaid, het ziekenfonds gericht op de armen. Ook niet als je vrijwilligerswerk doet. Het eerste half jaar werden 18.000 mensen uitgeschreven, zonder enige kennisgeving. Zij kwamen er pas bij de apotheek achter, toen ze ineens moesten betalen voor hun medicijnen. 

Enorme schuld

Het gevolg laat zich raden: velen gebruiken hun voorgeschreven medicatie niet meer. Wat op termijn weer kan leiden tot meer ziekenhuis­opnames, waardoor patiënten weer een enorme schuld aan hun broek hebben hangen. De lonen aan de onderkant van de Amerikaanse arbeidsmarkt zijn laag en werk is vaak zo flexibel dat maandinkomens nogal variëren.

Dan heb je nog mazzel in Arkansas, want die staat kent een minimumloon (een euro per uur lager dan bij ons). In Alabama bestaat niet eens een minimumloon. En degenen die wel werken, verliezen soms hun verzekering, omdat ze zelf online hun gewerkte uren moeten opgeven. Veel oudere arme werkenden hebben geen laptop of smartphone. Dus geen toegang tot internet. Degenen die dat wel hebben vallen geregeld buiten de boot, omdat ze door hun flexwerk sommige maanden te weinig uren maken. En dan is er nog een categorie ­armen die mantelzorger is, naar school gaat of alleenstaande ouder is zonder een mogelijkheid van goedkope kinderopvang. Zij mogen een beroep doen op een uitzonderingsregel, maar weten dit vaak niet of lopen ­eveneens tegen het probleem aan van geen toegang tot internet of te ingewikkelde webformulieren, zeker voor laaggeletterden.

Miljoenenleningen 

Dan naar Engeland, waar investeringsfondsen zich hebben gestort op de markt voor ouderenzorg. Net als ze dat bij ons deden bij de kinderopvang, zetten ze ketens van zorginstellingen op met behulp van miljoenenleningen om vervolgens winsten van ruim 10 procent aan hun aandeelhouders uit te keren. Die strategie past bij een sector met hoge risico’s en hoge rendementen, zoals bij ICT-start-ups. Dan kan het techbedrijf waarin is geïnvesteerd na een paar jaar met een hoge boekwaarde worden verkocht, waardoor de schulden relatief veel lager zijn geworden.

Deze investeringsstrategie gaat niet op voor sectoren met laag risico en lage rendementen, zoals de zorg. Er kan niet worden verdiend aan een hip product of slimme technologie, maar simpelweg aan handen aan het bed. Dan blijft een verzorgingstehuis dus zitten met ­torenhoge schulden. En dat is het moment waarop het investeringsfonds een Britse gemeente onder druk zet om de zorgvergoeding te verhogen. De investeerders dreigen met sluiting of een hoge overnameprijs. 

Bovendien trekt de publieke zaak ook nog aan het kortste eind, doordat bedrijfsschulden fiscaal aftrekbaar zijn en er zo heel wat belasting ontweken wordt. Shell weet dit spelletje ook heel goed te spelen, bleek onlangs.

De conclusie is dat zorgdiensten niet door private partijen of onhaalbare prestatie-eisen moeten worden geregeld. Niet alleen omdat dat tegen basale rechten ingaat, maar ook omdat het uiteindelijk duurder is.

Irene van Staveren (Heemskerk, 1963) is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. Voor Trouw schrijft ze om de week een column over economie.

Lees ook:

Het totale verbod in Alabama is niet de grootste bedreiging voor het recht op abortus in Amerika

De Amerikaanse staat Alabama wil abortus helemaal verbieden. Maar het gevaar voor Amerikaanse vrouwen die een abortus willen, komt niet in eerste instantie van zulke symboolwetgeving.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden