Zorg is overheidstaak, aandacht geven niet

© anp

Van ouderenzorg wordt te veel verwacht: wonen en verpleging, maar ook uitstapjes en gezelligheid. Dat is niet haalbaar.

Het kabinet staat voor fundamentele keuzes om de zorg betaalbaar te houden. Over de ouderzorg wordt al een aantal jaren gediscussieerd over kwaliteit en betaalbaarheid. Vooral de kwaliteit van verpleeghuizen is zeer regelmatig onderwerp van discussie. De vraag is of de verwachtingen niet veel te hoog zijn.

Sinds de invoering van de AOW en de 'bejaarden-oorden' wordt de totale zorg voor de kwaliteit van het leven van ouderen geleidelijk steeds meer als een overheidstaak gezien. Niet alleen inkomen, wonen en zorg, maar ook aandacht, gezelligheid, sociale­­ contacten, zingeving, uitstapjes en vakantie lijken grotendeels te zijn overgeheveld naar het publieke domein.

De inzet van familie en vrienden wordt als 'extra' gezien. Menig familielid laat na een bezoekje aan moeder de afwas op het aanrecht staan voor de verzorging. Het is bovendien gelegitimeerd om geen of weinig tijd te hebben voor oudere familieleden: het leven is er niet op ingericht.

De vraag naar zorg hoort thuis in het publieke domein, maar de vraag naar aandacht? Is deze inrichting van het familieleven wel houdbaar, is de verwachting reëel dat instellingen de gewenste 'kwaliteit van leven', de geborgenheid en sociale verbinding kunnen bieden? En - als er al genoeg personeel zou zijn - is dit betaalbaar?

Kortom, onvrede over de verpleeg­huissector heeft alles te maken met een doorgeschoten collectivisering van zorg, waardoor mensen veel te veel verwachten van de verpleeg- en verzorgingshuizen. Voor gemiddeld 175 euro per dag bieden deze huizen wonen en zorg, maaltijden, activiteiten en verpleging. Dat laat weinig ruimte voor extra aandacht. De marges zijn minimaal en de overhead is het laagste in de publieke sector.

De meeste medewerkers doen het werk met hart en ziel en zouden maar al te graag meer tijd en aandacht voor de bewoners willen hebben. Met behulp van allerlei efficiency-projecten, nu weer met de Lean Management-methode, wordt geprobeerd zo slim mogelijk te organiseren om geen tijd verloren te laten gaan. Ook dit gaat het tekort aan aandacht echter niet oplossen.

Hoog tijd dus voor een echte vernieuwing van de ouderenzorg: het herinrichten van de verantwoordelijkheden. In andere Europese landen lijkt het beter te lukken de overheidsrol te beperken en de burger en zijn sociale netwerk de centrale verantwoordelijkheid te geven. Bijvoorbeeld in Duitsland.

Hiervoor is geen grote stelselwijziging nodig. Geef de oudere een bijdrage naar gelang de zorgzwaarte, en laat de verantwoordelijkheid voor het inkopen en regelen van de zorg bij het eigen sociale netwerk liggen. Vang mensen zonder sociaal netwerk op via het maatschappelijk werk. En durf de vraag te stellen of de kinderen niet net als in andere landen een (financiële) bijdrage zouden behoren te leveren voor aandacht en welzijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden