null

OpinieDierenwelzijn

Zonder veeteelt is het Nederlandse landschap ten dode opgeschreven

Beeld Trouw

Met veeteelt is niets mis, zolang je maar rekening houdt met de specifieke eigenschappen van het dier en de ecologie. Zonder dieren is er zelfs geen Nederland, stelt boer en filosoof Corneel van Rijn.

Het gedicht ‘Herinnering aan Holland’ van Hendrik Marsman is een ode aan het Hollandse landschap.

Denkend aan Holland

zie ik breede rivieren

traag door oneindig

laagland gaan,

rijen ondenkbaar

ijle populieren

als hooge pluimen

aan den einder staan

Dit unieke landschap bestaat bij de gratie van het dier. Het is ontstaan vanuit een samenspel tussen water, mens en dier en leidt tot molens, polders en koeien. De meeste polders zijn te nat voor akkerbouw, maar het gras tiert er welig.

Nu eten mensen geen gras, maar koeien wel. Koeien leveren melk en vlees, maar ook waardevolle mest en ze onderhouden het landschap. De koeien grazen in de weides, maar deze zijn ook het leefgebied van de weidevogels, waaronder Neerlands nationale vogel de Grutto. Er is zo een symbiose ontstaan tussen het landschap, de mens en het dier.

Snuit om te wroeten

Ik wil hier geen lans breken voor elke vorm van dierhouderij. Niet al het vlees is gelijk geschapen. Ik ben voor het houden van dieren, mits het aansluit bij de aard van het dier en ecologisch verantwoord is.

De Amerikaanse boer Joel Salatin heeft het over ‘the pigness of pigs’, een concept dat de eigenheid van het varken betreft. De snuit van het varken is ontstaan om te wroeten. Laat het varken dan ook wroeten, zodat het zijn wezen kan uitleven en zet het niet op een betonnen vloer. Vanuit de eigenheid van het dier kan er op een ethische en ecologisch verantwoorde manier vlees geproduceerd worden.

Nu gaat het in het opiniestuk van Marc Davidson ‘Nederland heeft helemaal geen veeteelt nodig’ (Opinie, 9 juni) niet wezenlijk over de effecten van het houden van dieren. Het wezenlijke is volgens hem ‘dat we geen dieren behoren te gebruiken en doden’, omdat dieren welhaast mensachtige autonome subjecten zijn. De dieren dienen daarom, net als vrouwen, geëmancipeerd te worden.

Doet Davidson hiermee echter wel recht aan het wezen van de mens en van het dier? Ondanks de vele gelijkenissen tussen mensen en dieren, is er wel een wezenlijk verschil. De filosoof Nietzsche schrijft ergens dat de koe gebonden is aan de paal van het ogenblik. Ik observeer al mijn hele leven koeien en kan me daarbij aansluiten. Koeien hebben geen besef van tijd, ze weten niets van verleden of toekomst, maar leven in een oneindig heden. Koeien hebben ook geen weet van hun dood en geen besef van goed en kwaad.

Een koe verschilt dan niet alleen gradueel van de mens, maar ook kwalitatief. De mens is op een andere manier dan de koe. Omdat het zijn van de mens als mens zo anders is dan het zijn van de koe, kunnen we ons lastig voorstellen hoe het is om een koe te zijn. Doordat we ons maar beperkt kunnen inleven in het zijn van het dier, bestaat de neiging om te veel menselijks aan het dier toe te dichten.

Niet op eigen benen

Het vermenselijken van het dier kan onthutsende consequenties hebben. Het gevaar bestaat dat met het vermenselijken van het dier, de mens verdierlijkt wordt. Dit kan gebeuren doordat de meeste mensen ver afstaan van de wijze waarop hun voedsel wordt geproduceerd. Zij staan daarmee ook ver af van het dier, en kennen alleen het huisdier.

De absurde consequenties van bepaalde opvattingen worden daardoor ook verhuld. Als dieren net als de vrouwen dienen te worden geëmancipeerd, wat moeten de dieren dan aan met deze vrijheid? Ik vermoed dat zij niet op eigen benen kunnen staan. Ze zullen de boer nodig hebben. Zoals de boer ook de dieren nodig heeft.

Zonder de producten van de dieren kunnen ook alle andere functies van het landbouwsysteem, zoals het behoud van het landschap, niet vervuld worden. Zonder dieren is er geen Hollands landschap, zonder dieren is er geen Nederland.

Lees ook:

Nederland heeft helemaal geen veeteelt nodig

Dankzij voortschrijdend moreel inzicht werd de slavernij afgeschaft en kregen vrouwen gelijke rechten. Nu is het tijd om de autonomie van het dier te erkennen, vindt Marc Davidson, hoogleraar filosofie van duurzaamheid en milieu in Nijmegen.

Onrust over de gewijzigde dierenwet: heeft een dier recht op geluk?

Wetenschappers zijn blij met de steun van het parlement voor een wijziging van de Wet dieren. Om leed te voorkomen, worden strengere eisen gesteld aan het houden van dieren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden