Column Abdelkader Benali

Zonder goede vertalers weten we niet wat er in de rest van de wereld speelt

Literaire vertalers zijn een apart slag mensen. Onder de ogenschijnlijke bescheidenheid brandt een ziedend vuur. Ik heb er wat meegemaakt die hun eigenzinnigheid in een grijs knotje verborgen hielden totdat ze de kans ­zagen om mij te confronteren met hun visie. Het leverde interessante ervaringen op.

Zo ontmoette ik een keer een Waalse vertaalster in Brussel die me, gezeten aan een tafeltje met een bordje shoarma tussen ons in, na wat schroomvalligheid haar vragenlijst van haar eerste proefvertaling van mijn werk toeschoof. “Het zijn er 120.” Honderdentwintig vragen in een proefvertaling van enkele hoofdstukken. “Jouw boek wordt mijn debuut”, zei ze, “ik hoop dat ik het mag doen.” Over haar dunne polsen liepen blauwe aderen, ik wilde ze aanraken maar besloot dat niet te doen. Langzaam at ik mijn broodje shoarma op. Twee uur en 120 vragen verder nam ik afscheid van haar frêle aanwezigheid en besloot dat ik haar deze vertaling niet kon aandoen. Ik heb nooit meer iets van haar gehoord.

Soms word je als schrijver verrast. Enkele jaren geleden rolde een brief van een mij onbekende Marokkaanse meneer binnen in mijn mailbox. Hij stelde zich kort voor, van beroep was hij tolk/vertaler bij rechtbanken, maar vooraleerst was hij een verwoed lezer die mijn laatste boek, de novelle ‘De Soefi’, met veel plezier gelezen had. Met zoveel plezier dat hij besloot het boek ook maar meteen te vertalen. Hij had de Arabische vertaling in de mail als bestand bijgevoegd. Vanuit het niets werd mij een complete vertaling in de schoot geworpen, waar ik al jarenlang tevergeefs bezig was om mijn werk naar het Arabisch vertaald te krijgen.

Schraal inkomen

Afgelopen week mocht ik als juryvoorzitter van de Europese Literatuurprijs de vijf genomineerde boeken bekendmaken. De prijs is uniek, want honoreert schrijver maar ook vertaler. Die krijgt 5000 euro voor zijn werk, wat een zeer welkome aanvulling is op een schraal inkomen dat de afgelopen jaren alleen maar is teruggelopen. Een jaar voltijd werken aan literaire vertalingen levert in veel gevallen een inkomen van nog geen 18.000 euro bruto op.

Zonder goede vertalers weten we niet wat er in de rest van de wereld speelt en zullen we er dus ook niet in een zinnige dialoog in mee kunnen gaan. Vertalers fungeren als de noodzakelijke poortwachters die de rijkdom van andere culturen met ons delen en begrijpelijk maken. De kruisbestuiving die vertalers op gang brengen, maakt onze cultuur weerbaar. Vertalen is zwaar en geduldig werk.

Een van de genomineerde vertalers voor de Europese Literatuurprijs is Geri de Boer. Ze vertaalde ‘Het verhaal van een huwelijk’ van Geir Gulliksen en toonde zich verrast door de nominatie. “Ik was eigenlijk gekomen om een collega aan te moedigen.”

Het boek is autobiografisch en beschrijft meedogenloos de déconfiture van een doodbloedend huwelijk. De schrijver haalt herinneringen op aan de dampende vrijpartijen met zijn ex. Op een gegeven moment kon Geri de Boer geen nat laken meer zien. “Ik vond de hoofdpersoon een verschrikkelijke man. Ik benijd zijn ex-vrouw niet, zoals hij haar beschrijft. Ik had de opdracht bijna teruggegeven.” Gelukkig heeft ze dat niet gedaan.

Donderdag zal Tweede Kamerlid Corinne Ellemeet (GroenLinks) aandacht vragen voor de belabberde situatie van literaire vertalers. Ze zal vragen een half miljoen vrij te maken om vertalers te ondersteunen. Dat bedrag maakt een wereld van verschil voor de kwaliteit van het vertaalbedrijf.

Abdelkader Benali (1975) is schrijver. In 1996 debuteerde hij met Bruiloft aan Zee, in 2003 won hij de Libris Literatuur Prijs voor zijn Roman De Langverwachte. Om de week schrijft hij voor Trouw een column. Lees ze hier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden