OpinieOverbevolking

Zonder geboortebeperking dreigt enorme overbevolking

Pak de conservatieve organisaties aan die in Afrika voorlichting over geboortebeperking, zoals voorbehoedmiddelen, sterilisatie en abortus, tegenhouden, bepleit Maarten van Boekel. Dat zet sneller zoden aan de dijk dan vrouwenemancipatie of welvaartsgroei. 

Alleen welvaartsverhoging en vrouweneducatie kunnen de bevolkingsgroei temperen, stelt Jan Boersema (Opinie, 26 oktober) in reactie op columnist Ephimenco, alsmede op een eerdere opiniebijdrage van Pier Bergs­ma. Een ‘duidelijke bevolkingspolitiek’, waar Ephimenco en Bergsma om vragen, werkt volgens hem alleen als landen bereid zijn een centraal afgedwongen éénkindpolitiek te voeren of het sterftecijfer fors omhoog te brengen. Andere effectieve strategieën zijn er volgens hem niet of nauwelijks. Daarmee lijkt hij uitsluitend in te zetten op de ‘lange adem’.

Midden verleden jaar bracht het gerenommeerde en onafhankelijke Amerikaanse onderzoeksbureau Pew Research Center (PRC) een degelijk rapport uit over de dreigende overbevolking, vooral van Afrika. Het rapport is gebaseerd op onderzoeksresultaten, ramingen en modellen van de VN (gepubliceerd in ‘World Population Prospects 2019’). PRC plaatst in het eigen rapport het verdelingsvraagstuk tussen ‘rijk’ en ‘arm’ centraal. Een vraagstuk met belangrijke macro-economische en geopolitieke uitlopers, waarmee de weerbarstigheid van de problematiek treffend, maar niet altijd even concreet wordt beschreven.

Miljarden hongerigen voeden

Bij lezing van dit rapport voorzag ik voor de komende decennia permanent noodzakelijke grootschalige hulp – met telkens op ‘giro 555’ gelijkende acties – om de miljarden hongerigen te voeden. Tegelijkertijd zullen er, ondanks al die voedselhulp, de komende 80 jaar grootschalige volksverhuizingen plaatsvinden, waarbij de huidige omvang van de stroom van asielzoekers en economische vluchtelingen verbleekt. Waar een rechtvaardige verdeling niet vrijwillig tot stand komt, zal deze immers via volksverhuizingen worden ‘afgedwongen’.

In Afrika neemt volgens de VN de komende 80 jaar de bevolking toe van 1,3 miljard naar ongeveer 4,5 miljard. Het enige positieve nieuws is dat naar verwachting tegen het einde van deze eeuw aan deze enorme bevolkingsgroei een einde komt. Dus dringt de vraag zich op: hoe rem je zo snel als mogelijk de bevolkingsgroei in Afrika? Hoe behoed je West-Europa voor de te verwachten massale volksverhuizing? Door vrouweneducatie? Door welvaartsverhoging? Jazeker, maar er is meer te doen.

Een belangrijke sleutel ligt in het geforceerd verlagen van de menselijke reproductiefactor. Deze bedraagt op wereldniveau gemiddeld 2,5 kinderen per vrouw, in Afrika momenteel op het dubbele, gemiddeld vijf kinderen per vrouw. Hoe verlaag je het aantal geboortes?

Voor Nederland reiken Ephimenco en Pier Bergsma interessante visies aan. Voor Afrika gaat het om een andere benadering. Daar is het beleid van conservatieve (overheids-)organisaties en vooral behoudende geloofsinstituties – die in Afrika veel gezag hebben – direct of indirect gericht op een gelijkblijvende of verdere bevolkingsgroei. Zij verzetten zich met hand en tand tegen adequate seksuele voorlichting. Zij verzetten zich tegen verstrekking en gebruik van voorbehoedmiddelen, sterilisatie en abortus.

Er is druk nodig

Het is hoog tijd deze (overheids-)organisaties en religieuze instituties indringend – en dus niet vrijblijvend – op hun verantwoordelijkheid te wijzen. Waar die verantwoordelijkheid wordt afgewezen, moet nationaal en vooral internationaal creatief gezocht worden naar effectieve drukmiddelen, die er per saldo toe moeten leiden dat deze organisaties en geloofsinstituties, indien zij volharden in hun standpunten, worden gemarginaliseerd.

Dit geldt zeker ook voor de godsdienstige instituties, die actief zijn in Afrika én die aanhang hebben in Nederland. Vrijheid van godsdienst mag immers geen vrijbrief worden voor een niet bedoelde, maar wel veroorzaakte menselijke ramp. Hier ligt een urgente taak voor onze Tweede Kamer; een taak die verder reikt dan micro-initiatieven over het beheersbaar houden van de groei van de Nederlandse bevolking. 

Lees ook:

Bevolkingspolitiek werkt alleen onder dwang

Bevolkingsgroei staat wel degelijk op de milieu-agenda. Die groei temperen vergt in ieder geval een veel schonere economie, aldus Jan J. Boersema.

Maak nu echt werk van beperking bevolkingsgroei

Wie als individu besluit geen kinderen te nemen vanwege het klimaatprobleem, draagt weinig bij aan een oplossing, aldus lezer Pier Bergsma. De overheid kan veel meer bereiken door de kinderbijslag te verminderen en milieubelasting vanaf het derde kind in te voeren. 

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden