null

OpinieKolonialisme

Zonder empathie krijg je niemand mee naar een ander perspectief

Beeld Trouw

De manier waarop Marjolein van Pagee haar pleidooi verwoordt om anders naar de Nederlandse geschiedenis op Banda te kijken, werkt contraproductief, denkt Liesbeth van Huit, docent geschiedenis.

Marjolein van Pagee schreef (Opinie, 8 mei) een artikel over de Nederlandse misdaden op Banda, in 1621. Ze koppelt dat aan dodenherdenking en aan het gebrek aan empathie voor Joden na de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Haar doel is, denk ik, om ons een ander perspectief te laten zien. Ik steun dat streven. Mijn hoop voor onze gepolariseerde samenleving is dat mensen oog krijgen voor anderen. Dat hoop ik voor mijn leerlingen, voor mezelf en voor iedereen. Ik denk echter dat de aanpak van Van Pagee dat juist bemoeilijkt. Dat zit in de woorden die ze kiest.

Ik heb het over haar uitspraak dat dodenherdenking draait om ‘wit slachtofferschap’. Over de ‘fascistische bezetter’ die Nederland zelf was. Over Anne Frank, die ‘gekaapt’ is. Over het verhaal van Banda, dat ook ‘gekaapt’ is en waarbij overlevenden worden ‘uitgewist’. Dit laatste schrijft Van Pagee over Nederlandse instellingen die zich inspannen om hun publiek te interesseren voor het verhaal van Banda.

Zulke uitspraken zijn dodelijk als het doel is om anderen empathie bij te brengen. Ze zullen de ander alleen maar dieper de loopgraaf in trekken, omdat ze zelf het toonbeeld zijn van gebrek aan empathie. Zo klaagt de uitspraak ‘wit slachtofferschap’ mensen die geleden hebben in één pennenstreek aan als uitsluiters en onderdrukkers.

We zijn zelf even feilbaar

Het is zinvol om structuren van onderdrukking bloot te leggen. Maar dat moet dan wel op een zinvolle manier gebeuren. Zo is het ook met nalatigheid of hypocrisie uit het verleden. We moeten die onder ogen zien. Zoals de nalatigheid (en erger) waarmee Nederland terugkerende Joden tegemoet trad. Zoals de hypocrisie waarmee slavenhandel werd goedgepraat, en wandaden in Indonesië werden geaccepteerd. Maar we moeten die houding ook leren begrijpen. Niet om die houding te vergoelijken. Maar omdat we zelf ook mensen zijn die voor morele keuzes staan, en omdat we even feilbaar zijn. Juist als we dat terugzien in de mensen uit het verleden, kunnen we zelf de moed vinden om goede keuzes te maken.

Laat de fouten die we aanwijzen, onze fouten zijn. Laten we erkennen hoe moeilijk het is om andermans perspectief te willen zien. Laten we begrijpen dat het tijd kost om schuld te erkennen. Laten we verhalen vanuit het andere perspectief vertellen, want mensen hebben verhalen nodig om in beweging te komen. Dat werkte zo in de geschiedenis, dat werkt nu in de klas, en dat is nodig voor de hele samenleving.

Lees ook:

Koloniaal Nederland was zelf een fascistische bezetter

Op zaterdag is het exact 400 jaar geleden dat Jan Pieterszoon Coen 47 Bandanese leiders liet vermoorden, het sluitstuk van een twintigjarige terreurcampagne van de VOC. De recente aandacht voor de genocide op de Banda-eilanden (1621) wist het bestaan van overlevenden uit. Het is tijd dat Nederland deze geschiedvervalsing erkent en de Bandanese diaspora recht doet, meent Marjolein van Pagee, oprichter van de stichting Histori Bersama.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden