Opinie Pensioenen

Zogenaamd pensioenakkoord staat op gespannen voet met EU-recht

Hoge rendementen, geld in kas, tóch mogelijke kortingen. Veel mensen snappen er niets meer van. EU-regelgeving schrijf echter voor dat pensioenfondsen helder communiceren, betoogt hoogleraar pensioenrecht Hans van Meerten. 

Na jaren van discussiëren, tientallen studies en rapporten lijkt er een pensioenakkoord tussen sociale partners (werkgevers en werknemers) te zijn. Lijkt, want de inkt van dit akkoord is nog niet droog of gemaakte afspraken, over bijvoorbeeld de rekenrente (waarmee een fonds de verplichtingen berekent) en de aanstaande kortingen op pensioenen, worden alweer in twijfel getrokken. Zorgwekkend hierbij is dat dit ­‘akkoord’ nauwelijks rekening houdt met EU-recht en recente Europese ­ontwikkelingen.

EU-recht heeft voorrang boven nationaal recht. Dat weten we al sinds 1964. Wat zegt de Europese richtlijn voor pensioenfondsen (IORP II) over de mogelijke kortingen op het pensioen? Op zich niet zo veel, want korten lijkt een nationale aangelegenheid. Toch is het interessant te bezien wat artikel 15 van de richtlijn stelt: pensioenfondsen die een bepaalde uitkomst verzekeren, moeten een buffer aanhouden.

Maar verzekeren veel van onze pensioenfondsen wel een bepaalde uitkomst? Het antwoord lijkt mij: neen. Als dat zo is, dan is dit artikel 15 IORP niet van toepassing en is het korten mogelijk strijdig met het EU-recht.

Verwarring zaaien

De pensioendeelnemer – die veelal verplicht aan een fonds deelneeemt – snapt er ondertussen niks meer van. In plaats van dat pensioenfondsen goed uitleg geven, zaaien zij – bewust of onbewust – verwarring door te wijzen op de soms hoge rendementen. Er is meer geld in kas dan ooit, en toch moeten we korten, zeggen ze daarmee.

In deze context valt de nieuwe EU-privacywetgeving te noemen. Financiële spelers – volgens EU-recht zijn pensioenfondsen dat – moeten aan de privacy-eisen voldoen. Zo staat er een forse boete op datalekken – dat wil onder meer zeggen dat het lekken van persoonsgegevens zwaar wordt bestraft. Zo moet het Uniform Pensioen Overzicht (UPO) aan EU-regelgeving voldoen. Die zorgt ervoor dat uw pensioen duidelijker moet worden gemaakt.

Pensioenfondsen moeten helderder maken aan de deelnemer wat er gebeurt: voor wie betaalt u? Wanneer en hoe moet een pensioenfonds korten? Hoe is de privacy geregeld? Dat is vooralsnog grotendeels onduidelijk, maar Nederland is tegen al te gedetailleerde Europese voorschriften.

Een parallel met de woekerpolis, zoals die bij verzekeraars voorkwam, ligt op de loer. Daar zagen we dat menig contract in strijd was met de EU-consumentenbescherming. Mijn verwachting is dat deelnemers zich hier direct op gaan beroepen om onduidelijke contracten bij pensioenfondsen aan te vechten voor de rechter.

Tot slot is er het zogeheten EU-pensioenproduct (PEPP) dat de EU-wetgever eind juni aannam. Dat is Europese pensioenwetgeving die een individueel, makkelijk over te dragen pensioen mogelijk maakt.

Vrij verkeer van kapitaal

Pensioen kan ook hier een stuk goed­koper. De werknemer die steeds vaker van baan wisselt, maar ook de zelfstandige zzp’er vraagt erom. Die wil geen moeilijk gedoe meer met niet uit te leggen constructies en ingewikkelde kostbare waardeoverdrachten. Dat is geen Europees vrij verkeer van kapitaal bovendien, zoals gewaarborgd door het EU-Verdrag.

Het nieuwe aangekondigde pensioenstelsel lijkt nauwelijks oog te hebben voor Europese invloeden. Sterker nog, Nederland stemde als enige lidstaat tegen het PEPP en doet zoveel mogelijk om de nationale pensioenmarkt te sluiten voor EU-invloed. De pensioendeelnemer is daar niet bij gebaat.

De kosten van sommige pensioenfondsen voor de deelnemer zijn inmiddels – bij een gebrek aan transparantie en marktwerking – opgelopen tot honderden euro’s per jaar. Dat is pas echt niet uit te leggen.

Lees ook:
Onverwachte pensioenmisère: korting dreigt in 2020 voor 8 miljoen pensioenen

Zelfs de grootste pensioen­fondsen, ABP en PFZW, moeten volgend jaar korten als hun financiële situatie niet snel verbetert. 

SP, 50Plus en PVV zijn diep teleurgesteld over het pensioenakkoord

De oppositiepartijen SP, 50Plus en PVV zijn diep teleurgesteld over het pensioenakkoord. Lilian Marijnissen (SP) en Corrie van Brenk (50Plus) leggen uit waarom.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden