Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zo ziet ons euthanasie-circus er dus uit in buitenlandse ogen

Opinie

Bert Keizer

© Trouw
Column

En toen stond ik in Kopenhagen ineens voor de Deense Raad voor de Ethiek, een denktank voor ethische kwesties met zeventien leden: theologen, filosofen, artsen, historici, politicologen, psychologen en een organisatiedeskundige. 

Eigenlijk had een andere collega deze spreekbeurt moeten vervullen, maar hij kon niet en vroeg of ik hem wilde vervangen. Ik was samen met Theo Boer, theoloog, ethicus en jarenlang lid van een Regionale Toetsingscommissie voor Euthanasie. Theo deed de getallen. In 1975 één geval, in 2017 zesduizend. Ja, er is heel wat gebeurd in ons land op het gebied van euthanasie. Hij had daar verklarend commentaar bij dat overigens niet altijd even geruststellend is. Zo vertelde hij dat nog altijd 23 procent van de gevallen niet wordt gemeld, hetgeen mij onaangenaam verraste.

Lees verder na de advertentie
De leden van de Deense Ethische Raad luisterden met stijgende ontzetting naar mijn verhaal

Ik probeerde zelf zo eerlijk mogelijk te vertellen wat ons is overkomen, of wat we over onszelf hebben afgeroepen, het is maar hoe je het bekijkt. Met name de schier onstuitbare opeenvolging van steeds weer nieuwe kandidaten is een aspect dat mij telkens weer verbaast. We begonnen met terminaal zieken, mensen dus die bijna dood waren. Toen kwamen de chronisch zieken. Toen kwamen de psychiatrische patiënten. Toen kwamen beginnend dementerenden. Toen kwamen gevorderd dementerenden die het eigenlijk niet meer kunnen zeggen. Toen kwamen mensen met een stapeling van ouderdomsklachten. Toen kwamen mensen die hun leven voltooid achten. En toen, bij wijze van krankzinnige uitwas, kwam de Coöperatie Laatste Wil om iedereen boven de achttien gewoon maar een overdosis te geven als ze zes maanden lid waren. Met de aantekening dat de euthanasiewet nooit van toepassing werd geacht bij 'voltooid leven' of 'ouder dan achttien'.

'A technician of death'

De leden van de Deense Ethische Raad luisterden met stijgende ontzetting naar mijn verhaal. Ik dacht: we zijn met volwassenen onder elkaar, dus ik nam de moeite om wat nauwkeuriger te vertellen, hoe je dat nou eigenlijk doet, euthanasie, waarop een van de leden opmerkte dat ze mij ervoer als 'a technician of death'. Beetje een rare karakterisering, maar in ieder geval niet complimenteus bedoeld.

Volgens een oudere theoloog zijn wij hier in Nederland blijven steken in een puberaal wegvluchten voor de ellende van het leven

Ook de nazigruwelen kwamen weer even langs. Dat verwijt (dat we eigenlijk net zo erg zijn als de nazis, die in het kader van Aktion-T4 meer dan honderdduizend zieken, psychiatrische patiënten en geestelijk beperkten vermoordden) had ik niet meer gehoord sinds ik in Engeland over euthanasie sprak. Toen ik de ethica die dat opperde vroeg om dat eens wat beter uit te leggen, nam ze een beetje gas terug (onverkwikkelijk uitgedrukt). O ja, en van dergelijke geintjes hielden ze al helemaal niet, in deze Ethische Commissie.

Het mooiste verwijt kwam van een oudere theoloog die onze houding ten opzichte van lijden erg adolescenterig vond. Volgens hem zijn wij hier in Nederland blijven steken in een puberaal wegvluchten voor de ellende van het leven. Geweldig verwijt. ik zei dat iemand die een doodswens heeft altijd al een behoorlijke portie ellende achter zich heeft. Of sterker nog, ik betoogde dat ik in mijn hele leven nog nooit een mens ontmoet heb die er in slaagde om zonder lijden bij het graf aan te komen. En dat ik niet dacht dat een leven dat werd afgesloten met nog een extra toefje lijden aan het eind mij als beter geslaagd voorkwam dan een leven waarin die laatste dosis lijden niet doorstaan werd.

Euthanasie-circus

Het was allemaal vergeefs. Ik vroeg: wat hebben jullie toch met lijden? Wat is er op tegen als je ons leed enigszins kunt verminderen? Nee, ze vonden dat dat afbreuk deed aan de waardigheid van het leven.

Ik noemde als één van de factoren die er toe leidt dat zieken om de dood vragen, gelegen is in de diagnostische verslaving van artsen, de geestloze aanbidding van scans en bloedwaarden zonder acht te slaan op wat de zieke als mens doormaakt. Het antwoord was: maar hier in Denemarken zijn de artsen helemaal niet zo.

Ik vond het wel ontnuchterend om op deze manier in de spiegel te kijken: Zo ziet ons euthanasie-circus er dus uit in Deense ogen. Ze beschouwen het als een volkomen verknipt initiatief dat we zijn aangegaan op grotendeels imaginaire, maar in ieder geval zeer ondeugdelijke gronden. Nou ja, weer wat geleerd, zou Pieter Geenen zeggen.

Bert Keizer is filosoof en arts bij de Levenseindekliniek. Voor Trouw schrijft hij wekelijks een column over zorg, filosofie, en de raakvlakken daartussen. Lees hier eerdere columns die hij schreef. 

Deel dit artikel

De leden van de Deense Ethische Raad luisterden met stijgende ontzetting naar mijn verhaal

Volgens een oudere theoloog zijn wij hier in Nederland blijven steken in een puberaal wegvluchten voor de ellende van het leven